II SA/Op 374/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Jeżewska. Sędziowie Sędzia WSA Ewa Janowska – spr. Sędzia WSA Elżbieta Naumowicz Protokolant Sekretarz sądowy Mariola Krzywda po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 listopada 2015 r. sprawy ze skargi G. Z. na decyzję Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w Opolu z dnia 22 lipca 2015 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie kontraktu na wykonywanie obowiązków w ramach Narodowych Sił Rezerwowych uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wojskowego Komendanta Uzupełnień w Brzegu z dnia 30 czerwca 2015 r., nr [...]. Wnioskiem z dnia 1 czerwca 2015 r. G. Z. zwrócił się do Wojskowego Komendanta Uzupełnień w Brzegu o zawarcie kontraktu na wykonywanie obowiązków w ramach Narodowych Sił Rezerwowych w korpusie oficerów. We wniosku wskazał, że jest byłym żołnierzem zawodowym, ukończył Wyższą Szkołę Oficerską – [...] w [...] oraz kurs doradców pododdziału remontowego i oficerów służb technicznych. W wyniku rozpoznania wniosku, decyzją z dnia 30 czerwca 2015 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 105 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267, z późn. zm.- zwanej dalej K.p.a.), art. 59b ust. 2 oraz ust. 6 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczpospolitej Polskiej (Dz. U. z 2015 r., poz. 827) oraz § 3 ust. 1 pkt 6 i § 4 ust. 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 30 kwietnia 2010 r. w sprawie zawierania kontraktów na wykonywanie obowiązków w ramach Narodowych Sił Rezerwowych (Dz.U. nr 87, poz. 562, z późn. zm.), Wojskowy Komendant Uzupełnień w Brzegu, umorzył postępowanie zainicjowane wnioskiem G. Z. W uzasadnieniu podał, że G. Z., jako kandydat do Narodowych Sił Rezerwowych, został skierowany na badanie psychologiczne do Wojskowej Pracowni Psychologicznej w Opolu. Orzeczeniem psychologicznym z dnia 15 czerwca 2015 r., nr [...], stwierdzono brak przeciwwskazań psychologicznych do odbywania czynnej służby wojskowej w ramach Narodowych Sił Rezerwowych. W związku z powyższym, stosownie do § 3 ust. 1 pkt 6 i § 4 ust. 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 30 kwietnia 2010 r. w sprawie zawierania kontraktów na wykonywanie obowiązków w ramach Narodowych Sił Rezerwowych, przesłano wniosek G. Z. wraz z aktami sprawy do dowódcy pierwszego pułku saperów na rozmowę kwalifikacyjną i sprawdzian z wychowania fizycznego. W dniu 24 czerwca 2015 r. do organu wpłynęło potwierdzenie stawiennictwa G. Z. w pierwszym pułku saperów wraz z informacją o negatywnym wyniku kwalifikacji. Z uwagi na negatywną ocenę dowódca pierwszego pułku nie podpisał z G. Z. kontraktu na wykonywanie obowiązków w ramach Narodowych Sił Rezerwowych. Organ podkreślił, że w świetle art. 59b ust. 2 ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczpospolitej Polskiej, warunkiem nadania przydziału kryzysowego jest zawarcie kontraktu na wykonywanie obowiązków w ramach Narodowych Sił Rezerwowych. Skoro z wnioskodawcą nie zawarto kontraktu to postępowanie prowadzone w tym przedmiocie, jako bezprzedmiotowe podlegało umorzeniu. Z treścią powyższej decyzji nie zgodził się G. Z., domagając się jej uchylenia i ponownego rozpoznania sprawy. Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w Opolu, po rozpatrzeniu odwołania G. Z., decyzją z dnia 22 lipca 2015 r., nr [...], działając na podstawie art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. utrzymał w mocy decyzję Wojskowego Komendanta Uzupełnień w Brzegu. W ocenie organu odwoławczego, Wojskowy Komendant Uzupełnień w Brzegu zrealizował zgodnie z obowiązującymi przepisami postępowanie zmierzające, po ewentualnym zawarciu kontraktu na wykonywanie obowiązków w ramach Narodowych Sił Rezerwowych, do nadania G. Z. przydziału kryzysowego. Podkreślił, że o zawarciu kontraktu decyduje jedynie dowódca jednostki wojskowej, co może nastąpić po rozmowie kwalifikacyjnej i uzyskaniu przez zainteresowanego pozytywnego wyniku ze sprawdzianu z wychowania fizycznego. Sprawdzianu tego odwołujący się nie zaliczył, uzyskując ocenę niedostateczną. W konsekwencji, brak możliwości zawarcia kontraktu decyduje o bezprzedmiotowości postępowania wszczętego w dniu 1 czerwca 2015 r. przez Wojskowego Komendanta Uzupełnień w Brzegu. W skardze na powyższą decyzję G. Z. podniósł, że po zgłoszeniu się do jednostki wojskowej w Brzegu, został poinformowany, że sprawdzian z wychowania fizycznego nie jest brany pod uwagę dla stanowisk Narodowych Sił Rezerwowych. W odpowiedzi na skargę Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w Opolu, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie, wniósł o nieuwzględnienie skargi i utrzymanie w mocy wydanych decyzji. Podkreślił, że Wojskowy Komendant Uzupełnień w Brzegu, jak i Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w Opolu są zobowiązani do realizacji przepisów ustawy o powszechnym obowiązku obrony i rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 30 kwietnia 2010 r. Warunkiem nadania przydziału kryzysowego jest zawarcie kontraktu przez żołnierza rezerwy z właściwym dowódcą jednostki wojskowej, o czym decyduje ten dowódca. Wywodził, skoro w sprawie przeprowadzona przez jednostkę wojskową w Brzegu kwalifikacja skarżącego zakończona została negatywnie i nie zawarto z nim kontraktu, to postępowanie, jako bezprzedmiotowe podlegało umorzeniu. Na rozprawie sądowej pełnomocnik organu wnosił i wywodził jak w odpowiedzi na skargę. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga podlegała uwzględnieniu jednak z innych przyczyn aniżeli w niej przedstawionych. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Z tego powodu, w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej czy celowościowej. Badana jest wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego, trafność wykładni tych przepisów oraz prawidłowość zastosowania przyjętej procedury. Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, z późn. zm.), zwanej dalej P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną. Na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a., uwzględnienie skargi na decyzję administracją następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). W wyniku przeprowadzenia we wskazanym zakresie kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, a także - z mocy art. 135 P.p.s.a - poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, stwierdzić należało, że akty te zostały wydane z istotnym naruszeniem prawa. Przedmiotem skargi wniesionej w niniejszej sprawie przez G. Z. jest decyzja Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w Opolu utrzymująca w mocy decyzję Wojskowego Komendanta Uzupełnień w Brzegu umarzającą postępowanie w przedmiocie kontraktu na wykonywanie obowiązków w ramach Narodowych Sił Rezerwowych. W związku z powyższym wyjaśnić przyjdzie, że zgodnie z art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2012 r., poz. 267, z późn. zm.- zwanej nadal K.p.a.), organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe. Bezprzedmiotowość, o której mowa w art. 105 § 1 K.p.a., oznacza brak podstaw prawnych do merytorycznego rozpoznania danej sprawy. Wiąże się to z brakiem któregoś z elementów stosunku materialnoprawnego, co skutkuje tym, że nie można załatwić sprawy przez rozstrzygniecie jej, co do istoty. Zachodzi ona zatem w sytuacjach, gdy w świetle prawa materialnego i ustalonego stanu faktycznego nie mamy do czynienia ze sprawą administracyjną mogącą być przedmiotem postępowania. Bezprzedmiotowość może mieć charakter podmiotowy, jak i przedmiotowy. W przypadku przyczyny o charakterze podmiotowym, brak jest strony postępowania tj.: strona postępowania utraciła przymioty, o których mowa w art. 28 K.p.a. lub wskutek śmierci strony w toku postępowania, o ile postępowanie dotyczy praw związanych z osobą zmarłego w sposób ścisły. W przypadku zaś przyczyn o charakterze przedmiotowym, brak jest przedmiotu faktycznego do rozpoznania. Tym przedmiotem jest zaś konkretna sprawa, w której organ administracji państwowej jest władny i jednocześnie zobowiązany rozstrzygnąć na podstawie przepisów prawa materialnego o uprawnieniach lub obowiązkach indywidualnego podmiotu. W świetle powyższego, organ uprawniony jest, więc do umorzenia postępowania w sytuacji, gdy brak jest podstaw prawnych lub faktycznych do merytorycznego orzekania co do istoty sprawy. W przedmiotowej sprawie organy orzekające w sprawie uznały, że postępowanie zainicjowane wnioskiem G. Z. jest bezprzedmiotowe z uwagi na to, że kwalifikacja G. Z. została zakończona negatywnie, co spowodowało, że nie zawarto z nim kontraktu na wykonywanie obowiązków w ramach Narodowych Sił Rezerwowych. W ocenie Sądu, stanowisko organów jest błędne. Wyjaśnić przyjdzie, że postępowanie zakończone zaskarżoną do tut. Sądu decyzją zostało wszczęte na wniosek skarżącego, domagającego się zawarcia kontraktu na wykonywanie obowiązków w ramach Narodowych Sił Rezerwowych. Nie ulega wątpliwości, że tego rodzaju wniosek podlegał rozpatrzeniu w oparciu o przepisy ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczpospolitej Polskiej (Dz. U. z 2015 r., poz. 827- zwanej dalej ustawą) oraz wydanego na podstawie art. 99b tej ustawy rozporządzenia wykonawczego Ministra Obrony Narodowej z dnia 30 kwietnia 2010 r. w sprawie zawierania kontraktów na wykonywanie obowiązków w ramach Narodowych Sił Rezerwowych (Dz. U. nr 87, poz. 562, z późn. zm.- zwanego dalej rozporządzeniem). Dodać również należy, że pomimo, iż przepis art. 99b cyt. ustawy został uchylony z dniem 1 sierpnia 2014 r., to z mocy art. 12 ustawy z dnia 24 kwietnia 2014 r. (Dz. U. z 2014 r., poz. 773) o zmianie ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczpospolitej Polskiej oraz niektórych innych ustaw, zachował on moc obowiązującą do czasu wydania właściwych przepisów wykonawczych. Zatem rozporządzenie wykonawcze Ministra Obrony Narodowej z dnia 30 kwietnia 2010 r. wydane na podstawie art. 99b ww. ustawy znajdowało zastosowanie w przedmiotowej sprawie. Zgodnie z art. 59b ust. 1 ustawy o powszechnym obowiązku obrony RP, żołnierzom rezerwy mogą być nadawane w czasie pokoju przydziały kryzysowe na stanowiska służbowe, które są określone w etacie jednostki wojskowej, w tym również na stanowiska, na które nadano już taki przydział. Warunkiem nadania przydziału kryzysowego jest zawarcie kontraktu na wykonywanie obowiązków w ramach Narodowych Sił Rezerwowych, między żołnierzem rezerwy, żołnierzem w czynnej służbie wojskowej oraz żołnierzem pełniącym zawodową służbę wojskową lub służbę kandydacką, który ochotniczo zgłosił się do wykonywania obowiązków w ramach Narodowych Sił Rezerwowych i złożył wniosek do wojskowego komendanta uzupełnień o zawarcie kontraktu oraz spełnia warunki do jego zawarcia, a dowódcą jednostki wojskowej, w której ma być nadany ten przydział (ust. 2 ustawy). Stosownie do ust.3 art. 59b, wniosek o zawarcie kontraktu może być wycofany albo można odmówić zawarcia kontraktu. Odmowa poddania się badaniom lekarskim lub psychologicznym, niestawienie się w określonym terminie w wojskowej komisji lekarskiej, wojskowej pracowni psychologicznej lub w jednostce wojskowej jest równoznaczne z wycofaniem wniosku. Kontrakt może być zawarty, jeżeli występują potrzeby uzupełnieniowe Sił Zbrojnych uzasadniające nadanie przydziału kryzysowego i gdy zostały spełnione wszystkie warunki, o których mowa w art.59b ust. 6 ustawy. Stosownie natomiast do § 3 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 30 kwietnia 2010 r., po zakończeniu czynności wstępnych, o których mowa w pkt 1-5, wojskowy komendant uzupełnień przesyła wniosek żołnierza wraz z aktami sprawy do dowódcy jednostki wojskowej, w której jest wolne stanowisko służbowe, określone w etacie jednostki wojskowej i odpowiadające kwalifikacjom posiadanym przez składającego wniosek żołnierza rezerwy, na które może on mieć nadany przydział kryzysowy, w terminie ustalonym z tym dowódcą. W myśl § 4 ust. 1 rozporządzenia dowódca jednostki wojskowej, po otrzymaniu wniosku żołnierza rezerwy i jego przybyciu do jednostki wojskowej przeprowadza sprawdzian z wychowania fizycznego oraz rozmowę kwalifikacyjną, może również przeprowadzić z nim dodatkowo egzamin sprawdzający poziom wyszkolenia i przygotowania zawodowego. Stosownie natomiast do ust. 2 § 4 cyt. rozporządzenia w przypadku niezaakceptowania kandydatury składającego wniosek żołnierza rezerwy, dowódca jednostki wojskowej pisemnie zawiadamia go o odmowie zawarcia kontraktu i odsyła wniosek wraz z aktami sprawy do właściwego wojskowego komendanta uzupełnień. W świetle przedstawionych powyżej regulacji prawnych stwierdzić należy, że postępowanie w przedmiocie zawarcia kontraktu na wykonanie obowiązku w ramach Narodowych Sił Rezerwowych podległo zakończeniu w dwojaki sposób albo poprzez zawarcie kontraktu z żołnierzem wnioskującym o przydział do rezerwy - w przypadku spełnienia przesłanek określonych w art. 59 ustawy i § 3 rozporządzenia, albo -w przypadku niezaakceptowania kandydatury - poprzez pisemne zawiadomienie żołnierza rezerwy o odmowie zawarcia kontraktu, zgodnie z § 4 ust. 2 rozporządzenia z dnia 30 kwietnia 2010 r. Tymczasem w przedmiotowej sprawie organ pierwszej instancji, uznając, że skarżący nie spełnia przesłanek do zawarcia kontraktu - umorzył postępowanie jako bezprzedmiotowe. W aktach sprawy brak jest natomiast pisma, o którym mowa w § 4 ust. 2 ww. rozporządzenia, świadczącego o faktycznym zakończeniu postępowania zainicjowanego wnioskiem skarżącego. W świetle powyższego stwierdzić należało, że organ nie był uprawniony do umorzenia postępowania, jako bezprzedmiotowego, bowiem jak powiedziano powyżej z bezprzedmiotowością mamy do czynie wtedy, gdy brak jest podstaw prawnych lub faktycznych do prowadzenia postępowania administracyjnego i do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, a więc brak jest sprawy administracyjnej mogącej być przedmiotem postępowania. Wbrew stanowisku organów taka sytuacji nie wystąpiła w niniejszej sprawie. Nawet ustalenie, że wnioskodawca nie spełnia przesłanek warunkujących zawarcia z nim kontraktu w ramach Narodowych Sił Rezerwowych nie skutkuje umorzeniem postępowania z uwagi na jego bezprzedmiotowość na podstawie art. 105 § 1 K.p.a. Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 145 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji. Uchylenie decyzji skutkuje koniecznością ponownego rozpatrzenia sprawy i wydania rozstrzygnięcia przez Wojskowego Komendanta Uzupełnień w Brzegu. Wskazania do dalszego postępowania wynikają wprost z treści powyższych rozważań. W szczególności obowiązkiem organu będzie rozpoznanie wniosku skarżącego o zawarcie kontraktu na wykonywanie obowiązku w ramach Narodowych Sił Rezerwowych w korpusie oficerów w oparciu o art. 59b ust. 1 ustawy o powszechnym obowiązku obrony RP i § 4 ust. 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 30 kwietnia 2010 r. w sprawie zawierania kontraktów na wykonywanie obowiązków w ramach Narodowych Sił Rezerwowych i wydania prawidłowego aktu kończącego postępowania w sprawie.