I SA/Bd 747/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Halina Adamczewska – Wasilewicz Sędziowie: Sędzia WSA Ewa Kruppik – Świetlicka (spr.) Sędzia WSA Urszula Wiśniewska Protokolant: starszy sekretarz sądowy Małgorzata Antoniuk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 listopada 2015r. sprawy ze skargi A. S. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie kosztów postępowania egzekucyjnego oddala skargę Naczelnik Urzędu Skarbowego we W. prowadził postępowanie egzekucyjne z majątku A.S. (skarżącej) oraz jej męża T.S. na podstawie tytułu wykonawczego Nr 5 z dnia 17 stycznia 2013 r. wystawionego przez Zarząd Województwa K., jako Instytucję Zarządzającą Regionalnym Programem Operacyjnym Województwa Kujawsko-Pomorskiego na lata 2007-2013. Powyższy tytuł wykonawczy obejmował należność z tytułu zwrotu dofinansowania ze środków pochodzących w części z budżetu środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego Unii Europejskiej i w części z Budżetu Państwa w łącznej kwocie 349.443,65 zł należności głównej. Podstawą wystawienia tytułu wykonawczego była decyzja Zarządu Województwa K. z dnia 18 stycznia 2012 r., zobowiązująca stronę do zwrotu otrzymanego w 2010 r. dofinansowania. W toku postępowania egzekucyjnego Naczelnik Urzędu Skarbowego we W. podjął działania zmierzające do wyegzekwowania przedmiotowej należności, co skutkowało naliczeniem kosztów egzekucyjnych. W wyniku dokonanych czynności egzekucyjnych uzyskano łącznie kwotę 10.002,53 zł, która w całości rozliczona została na koszty egzekucyjne. Postanowieniem z dnia [...] organ egzekucyjny zawiesił postępowanie egzekucyjne na wniosek wierzyciela złożony pismem z dnia 31 maja 2013 r. Ponadto wierzyciel pismem z dnia 29 października 2014 r. wniósł o umorzenie postępowania egzekucyjnego oraz ustalenie kosztów postępowania egzekucyjnego i obciążenie nimi dłużnika. Wniosek ten organ egzekucyjny rozpoznał wydając postanowienie z dnia [...] Nr [...]którym umorzył postępowanie egzekucyjne oraz postanowieniem z dnia [...] Nr [...], którym obciążył wierzyciela pozostałymi do uiszczenia kosztami egzekucyjnymi. Pismem z dnia 18 lutego 2015 r. skarżąca wniosła o umorzenie postępowania egzekucyjnego i ustalenie pobranych w toku prowadzenia egzekucji należności z tytułu kosztów egzekucyjnych oraz o zwrot tychże należności. Wniosek został złożony w związku z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 5 listopada 2014 r. sygn. akt II SA/Bd 761/14 uchylającym decyzję Zarządu Województwa K. z dnia [...] w przedmiocie zobowiązania do zwrotu dofinansowania w kwocie 49.443,65 zł oraz poprzedzającą ją decyzję Zarządu Województwa K. z dnia [...] Uzasadniając wniosek strona wskazała, że w związku z uchyleniem decyzji przez Sąd organ egzekucyjny powinien umorzyć postępowanie egzekucyjne z uwagi na nieistnienie egzekwowanego obowiązku i zwrócić koszty egzekucyjne z ustawowymi odsetkami na podstawie art. 64c § 3 ww. ustawy. Rozpoznając powyższe podanie w części dotyczącej kosztów egzekucyjnych, organ egzekucyjny postanowieniem z dnia [...]. Nr [...] orzekł o wysokości pobranych od strony należności z tytułu kosztów egzekucyjnych w wysokości 10.002,53 zł i stwierdził w uzasadnieniu, że brak jest podstaw prawnych do zwrotu tych należności. Uzasadniając swoje stanowisko organ egzekucyjny wskazał, że ocena zgodności z prawem wszczęcia i prowadzenia postępowania egzekucyjnego, o której mowa w art. 64c § 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie obejmuje oceny prawidłowości i zgodności z prawem decyzji, na podstawie której wierzyciel wystawił tytuł wykonawczy, jedynie ocenę prawidłowości wszczęcia i prowadzenia samej egzekucji. Zdaniem organu skoro tytuł wykonawczy został wystawiony prawidłowo i nie zawierał wad, które wykluczałyby wszczęcie i prowadzenie egzekucji na jego podstawie, przepis art. 64c § 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie ma zastosowania. W złożonym zażaleniu skarżąca zarzuciła naruszenie art. 64c § 3 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2012 r., poz. 1015 ze zm., dalej: "u.p.e.a.") poprzez przyjęcie, że nie doszło do niezgodnego z prawem wszczęcia i prowadzenia egzekucji administracyjnej. Postanowieniem z dnia [...] Dyrektor Izby Skarbowej w B. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu organ zgodził się ze stanowiskiem organu I instancji, że tytuł wykonawczy został wystawiony na podstawie decyzji, która istniała w obrocie prawnym i nie zawierał wad, które wykluczałyby wszczęcie i prowadzenie postępowania egzekucyjnego oraz, że prowadzone postępowanie egzekucyjne i podjęte w toku tego postępowania czynności egzekucyjne, które spowodowały naliczenie opłat i powstanie kosztów egzekucyjnych były zgodne z obowiązującymi przepisami ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i w związku z tym przepis art. 64c § 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie ma zastosowania w sprawie. Podzielił też stanowisko, że ocena zgodności z prawem wszczęcia i prowadzenia egzekucji, o której mowa w tym przepisie nie obejmuje oceny prawidłowości i zgodności z prawem decyzji, na podstawie której wierzyciel wystawił tytuł wykonawczy. Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, że uchylenie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy decyzji Zarządu Województwa K.z dnia [...]stanowiącej podstawę wystawienia tytułu wykonawczego Nr 5 z dnia 17 stycznia 2013 r. nie oznacza, że wszczęcie i prowadzenie egzekucji na podstawie tego tytułu było niezgodne z prawem. Organ egzekucyjny przystępując do egzekucji dysponował prawidłowo wystawionym przez wierzyciela tytułem wykonawczym, obejmującym należność wynikającą z ww. decyzji, która znajdowała się w obrocie prawnym. Postępowanie egzekucyjne prowadzone było od dnia 18 lutego 2013 r. do dnia 7 czerwca 2013 r., w którym zostało zawieszone, a następnie umorzone na żądanie wierzyciela. Na mocy ww. wyroku decyzja stanowiąca podstawę wystawienia tytułu wykonawczego została uchylona. W ocenie Dyrektora Izby Skarbowej wszczęcie i prowadzenie egzekucji na podstawie tytułu wykonawczego obejmującego należność wynikającą z decyzji podlegającej wykonaniu i znajdującej się w obrocie prawnym nastąpiło zgodnie z prawem. Niewykonanie tej decyzji przez stronę w sposób dobrowolny skutkowało przymusowym dochodzeniem należności wskazanych w decyzji. Dopiero uchylenie tej decyzji przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy i wyeliminowanie jej z obrotu prawnego wyrokiem z dnia 5 listopada 2014 r. spowodowało, że odpadła podstawa prawna prowadzenia egzekucji. Zdaniem organu odwoławczego dokonane w czasie postępowania egzekucyjnego czynności egzekucyjne i zastosowane środki egzekucyjne były zgodne z przepisami ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i należne są za nie opłaty stanowiące koszty egzekucyjne. Skoro zatem wszczęcie i prowadzenie egzekucji na podstawie przedmiotowego tytułu wykonawczego było zgodne z prawem, pobrane koszty egzekucyjne nie podlegają zwrotowi w trybie art. 64c § 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Tym samym żądanie zwrotu pobranych kosztów egzekucyjnych w kwocie 10.002,53 zł zawarte we wniosku z dnia 18 lutego 2015 r. nie mogło zostać uwzględnione. Odnosząc się do argumentacji dotyczącej obciążenia wierzyciela kosztami egzekucyjnymi organ wskazał, że zgodnie z art. 64c § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji koszty egzekucyjne, z zastrzeżeniem § 2-4, obciążają zobowiązanego. Postanowieniem z dnia [...] organ egzekucyjny umorzył postępowanie egzekucyjne na podstawie art. 59 § 1 pkt 9 ustawy - na żądanie wierzyciela, a pozostałymi do uiszczenia kosztami egzekucyjnymi obciążył wierzyciela na podstawie art. 64c § 4. ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Przepis ten stanowi, że wierzyciel pokrywa koszty egzekucyjne, jeżeli nie mogą być one ściągnięte od zobowiązanego. Koszty te nie mogły być wyegzekwowane od strony, ponieważ postępowanie egzekucyjne zostało umorzone. W złożonej skardze strona wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz poprzedzającego go postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego we Włocławku. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzuciła naruszenie: - art. 64c § 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez błędne przyjęcie, że uchylenie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy prawomocnym wyrokiem z dnia 5 listopada 2014 r. sygn. akt II SA/Bd 761/14 decyzji Zarządu Województwa Kujawsko-Pomorskiego z dnia 18 stycznia 2012 r. i stwierdzenie, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu nie wyczerpuje dyspozycji powyższego przepisu i nie skutkuje obciążeniem kosztami egzekucyjnymi w całości wierzyciela, - art. 59 § 1 pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez niewydanie postanowienia o umorzeniu postępowania z uwagi na prawomocny wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy uchylający decyzję Zarządu Województwa K.z dnia [...] - zasad wyrażonych w art. 2 i art. 31 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz stosowanie takiej wykładni prawa, z której wynika, że koszty egzekucyjne są należne mimo późniejszego uchylenia decyzji. Skarżąca wskazała, że choć istniała formalno-prawna podstawa do wszczęcia egzekucji, bo decyzja Zarządu Województwa K. z dnia [...]. była wykonalna, to w postępowaniu sądowym dotyczącym tej decyzji okazało się, że nie mogła ona stanowić materialno-prawnej podstawy egzekucji, ponieważ egzekwowany obowiązek nie był należny. Zdaniem strony, skoro decyzja wskazana w tytule wykonawczym jako podstawa prawna egzekucji była niezgodna z prawem, to oznacza, że wszczęcie i prowadzenie egzekucji było niezgodne z prawem w rozumieniu art. 64c § 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W związku z powyższym organ egzekucyjny zobligowany był umorzyć postępowanie egzekucyjne na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji z uwagi na nieistnienie egzekwowanego obowiązku, a na podstawie art. 64c § 3 powołanej ustawy zwrócić koszty egzekucyjne wraz z ustawowymi odsetkami. W ocenie skarżącej wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 5 listopada 2014 r. uchylający zaskarżone decyzje Zarządu Województwa Kujawsko-Pomorskiego pozbawił tytuł wykonawczy wykonalności, w związku z czym nie można wskazać ważnej podstawy prawnej pobrania i zatrzymania kwoty 10.002,53 zł. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, z późn. zm.) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, dalej: "p.p.s.a."), sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a., aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo też do naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania albo stwierdzenia nieważności decyzji. Dokonując w tym zakresie oceny zaskarżonego postanowienia należy stwierdzić, że odpowiada ono prawu. Podstawę prawną zaskarżonego postanowienia stanowi art. 64c § 3 u.p.e.a. Zgodnie z powołanym przepisem, jeżeli po pobraniu od zobowiązanego należności z tytułu kosztów egzekucyjnych okaże się, że wszczęcie i prowadzenie egzekucji było niezgodne z prawem, należności te, wraz z naliczonymi od dnia ich pobrania odsetkami ustawowymi, organ egzekucyjny zwraca zobowiązanemu, a jeżeli niezgodne z prawem wszczęcie i prowadzenie egzekucji spowodował wierzyciel, obciąża nimi wierzyciela. Z wyrażonej w art. 64c § 1 u.p.e.a. zasady wynika, iż koszty egzekucyjne, tj. opłaty za dokonane czynności egzekucyjne w wysokości ustalonej w art. 64 § 1 i art. 64a § 1 u.p.e.a. oraz wydatki faktycznie poniesione przez organ egzekucyjny w związku z prowadzeniem egzekucji, obciążają zobowiązanego. Zasadność takiej regulacji nie powinna budzić wątpliwości, gdyż postępowanie egzekucyjne oraz związana z nim konieczność funkcjonowania organu egzekucyjnego jest następstwem braku pożądanych zachowań zobowiązanego (uchylania się od wykonania ciążących na nim obowiązków). Skoro postępowanie egzekucyjne oraz funkcjonowanie organu egzekucyjnego jest następstwem braku oczekiwanych zachowań zobowiązanych, to tym samym to zobowiązani ponoszą skutki działania tych organów w postaci obciążenia kosztami egzekucyjnymi. W orzecznictwie sądów administracyjnych jednolicie przyjmuje się, że niezgodne z prawem wszczęcie i (lub) prowadzenie egzekucji, o którym mowa we wskazanym przepisie to stan istniejący w chwili rozpoczęcia i (lub) w toku egzekucji a więc w okresie od dnia wymienionego w art. 26 § 5 u.p.e.a. do dnia wyegzekwowania wykonania obowiązku (art. 64c § 8) lub umorzenia postępowania egzekucyjnego (art. 34 § 4 i art. 59 § 1), powodujący niedopuszczalność egzekucji administracyjnej z przyczyn przewidzianych prawem (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 30 lipca 2012 r. sygn. akt I SA/Gl 1089/11) W rozpatrywanej sprawie podniesiono, że prowadzenie egzekucji było niezgodne z prawem, powołując się na okoliczność uchylenia decyzji, stanowiących podstawę prawną wystawienia tytułów wykonawczych. Sąd nie akceptuje stanowiska prezentowanego przez Skarżącą, gdyż organ egzekucyjny przystępując do egzekucji dysponował prawidłowo wystawionymi przez wierzyciela tj. Województwo K. tytułem wykonawczym z dnia 17 stycznia 2013 r., obejmującym należność dotyczącą zwrotu dofinansowania za rok 2010 w kwocie należności głównej 349.443,65 złotych. Postępowanie to zostało umorzone z wniosku wierzyciela z dniem 3 grudnia 2014r. Zdaniem tut. Sądu, wszczęcie i prowadzenie egzekucji na podstawie tytułu wykonawczego obejmującego należności wynikające z podlegającej wykonaniu decyzji następnie uchylonej nie oznacza, że organ wydający decyzję i wystawiający tytuł wykonawczy postępował niezgodnie z prawem w sytuacji, gdy od chwili wszczęcia do czasu zakończenia egzekucji poprzez jej wykonanie decyzja będąca podstawą wystawienia tytułu pozostawała w obrocie prawnym. Zatem należy stwierdzić, że uchylenie decyzji podatkowej stanowiącej podstawę wystawienia tytułu wykonawczego skierowanego do egzekucji nie stanowi o niezgodnym z prawem wszczęciu i prowadzeniu egzekucji. W opinii Sądu tylko decyzja stwierdzająca nieważność decyzji na podstawie której wystawiono tytuł wykonawczy i wszczęto egzekucję może prowadzić do ustalenia zaistnienia przesłanki z art. 64c § 3 u.p.e.a., gdyż tylko w tym przypadku dochodzi do jej eliminacji ze skutkiem wstecznym (od dnia jej wydania). Taka sytuacja jednak w przedmiotowej sprawie nie miała miejsca. Należy wskazać, że po uchyleniu decyzji obu instancji - skarżąca pismem z dnia 18 lutego 2015 r. wniosła o umorzenie postępowania egzekucyjnego i ustalenie pobranych w toku prowadzenia egzekucji należności z tytułu kosztów egzekucyjnych oraz o zwrot tychże należności. Mając na uwadze powyższe należy zgodzić się z organem, że tytuł wykonawczy został wystawiony na podstawie decyzji, która istniała w obrocie prawnym i tytuł ten nie zawierał wad, które wykluczałyby wszczęcie i prowadzenie postępowania egzekucyjnego. Postępowanie to skutkowało podjęciem czynności egzekucyjnych, które spowodowały naliczenie opłat i powstanie kosztów egzekucyjnych zgodnych ze stosownymi i obowiązującymi przepisami ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Skoro postępowaniu egzekucyjnemu nie można zarzucić wad to należy zgodzić się z organem, że przepis powołany przez skarżąca tj. art. 64c § 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie ma zastosowania w sprawie. Należy podkreślić, że czym innym jest ocena zgodności z prawem wszczęcia i prowadzenia egzekucji, o której mowa w tym przepisie a czym innym jest ocena prawidłowości i zgodności z prawem decyzji, w oparciu o którą wystawiono tytuł wykonawczy. Nie znajdując podstaw do uchylenia zaskarżonego postanowienia Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę. E. Kruppik – Świetlicka H. Adamczewska – Wasilewicz U. Wiśniewska