II FZ 112/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Krzysztof Winiarski po rozpoznaniu w dniu 21 kwietnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia N.S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 13 listopada 2015 r. sygn. akt I SA/Gd 1523/15 w zakresie przywrócenia terminu w sprawie ze skargi N. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Gdańsku z dnia 13 kwietnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2010 r. od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów postanawia: oddalić zażalenie. N.S. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Gdańsku z dnia 13 kwietnia 2015 r. w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych od dochodów z nieujawnionych źródeł przychodów lub nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach za 2010 rok. Wraz ze skargą podatniczka złożyła wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. We wniosku skarżąca podała, że w dniu 2 września 2015 r. z korespondencji nadanej przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w P., zawierającej m.in. tytuł wykonawczy oraz zawiadomienia o zajęciu rachunków bankowych, dowiedziała się o wydaniu przez organ odwoławczy decyzji w zakresie podatku dochodowego za 2010r. Podatniczka wyjaśniła, że w toku postępowania odwoławczego zmieniła stan cywilny, co wiązało się ze zmianą nazwiska. Fakt ten zgłosiła w urzędzie gminy. Tam poinformowano ją, że nie musi zgłaszać organowi skarbowemu faktu zmiany nazwiska, gdyż taka informacja z urzędu zostanie przekazana urzędowi skarbowemu. Jednocześnie podano jej, że o zmianie miejsca zamieszkania jest zobowiązana poinformować urząd skarbowy wraz ze złożeniem zeznania podatkowego za rok podatkowy, w którym nastąpiła zmiana miejsca zamieszkania. Skarżąca wskazała, że jej nowe miejsce zamieszkania znajduje się przy ul. K. w G. Skarżąca podkreśliła, że na wystawionym tytule wykonawczym oraz zawiadomieniach o zajęciu rachunków bankowych figuruje jej prawidłowe nazwisko, co dowodzi, że urząd gminy przekazał organowi skarbowemu informację o zmianie danych osobowych. Tymczasem Dyrektor Izby Skarbowej jako adresata decyzji oznaczył N. R. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku postanowieniem z dnia 13 listopada 2015 r. odmówił skarżącej przywrócenia terminu do wniesienia skargi. W uzasadnieniu wskazano, że w rozpatrywanej sprawie kluczowe znaczenie ma fakt, że w czasie trwania postępowania podatkowego skarżąca zmieniła adres zamieszkania, lecz nie poinformowała o tym organu podatkowego, pomimo wiedzy o toczącym się wobec niej postępowaniu odwoławczym od decyzji Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w G. Zwrócono uwagę, że z przedłożonych akt administracyjnych, organ pierwszej instancji, wszczynając postępowanie postanowieniem z dnia 3 stycznia 2013 r. poinformował stronę o obowiązku wynikającym z art. 146 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r. poz. 749 ze zm.). W zażaleniu z dnia 4 grudnia 2015r. pełnomocnik skarżącej wniósł zażalenie, w którym zarzucił naruszenie: - art. 10 ust. 1 pkt 2) w zw. z art. 8 pkt 1) ustawy o ewidencji ludności oraz w zw. z art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r. Nr 153 poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) przez ich niezastosowanie, przejawiające się brakiem uwzględnienia podczas adresowania przez Dyrektora Izby Skarbowej w Gdańsku przesyłki nadawanej do skarżącej, a zawierającej decyzję tegoż organu z dnia 13 kwietnia 2015 roku, danych zawartych w rejestrze PESEL, dotyczących faktu zmiany przez nią nazwiska i adresu, które to dane organ miał obowiązek weryfikować z urzędu (tj. dane które organ ten miał lub co najmniej powinien był posiadać o nich wiedzę) - co skutkowało niepodjęciem w/wym. przesyłki przez skarżącą, a w konsekwencji odmową przywrócenia jej terminu do wniesienia skargi przez sąd I instancji, podczas gdy ze zgromadzonego materiału dowodowego sprawy, jak i z treści wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi wynika, że skarżąca nie dokonała czynności w terminie, lecz bez swojej winy; - art. 86 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 9 ust. 1d ustawy o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników przez ich niezastosowanie, przejawiające się przyjęciem, że skarżąca była obowiązana do zgłoszenia zmiany adresu do korespondencji, podczas gdy z w/wym. przepisu jednoznacznie wynika, że osoba fizyczna nieprowadząca działalności gospodarczej lub niebędąca zarejestrowanym podatnikiem podatku od towarów i usług, może dokonać aktualizacji w omawianym zakresie w deklaracji podatkowej lub innym dokumencie związanym z obowiązkiem podatkowym, tym bardziej że poinformowana (zgodnie z w/wym. przepisem) w urzędzie gminy, że nie jest już zobowiązana do zgłoszenia zmiany adresu organom podatkowym, przy czym skarżąca nie powinna ponosić negatywnych konsekwencji procesowych związanych z daniem wiary wyspecjalizowanym pracownikom urzędu, którzy udzielili jej informacji zgodnych z prawem, lecz prawdopodobnie nie posiadali wiedzy o toczącym się wobec skarżącej postępowaniu administracyjnym, przez co skarżąca, utwierdzona w przekonaniu, że nie jest obowiązana do niezwłocznej aktualizacji adresu miejsca zamieszkania w urzędzie skarbowym, nie dokonała tej czynności, a co za tym idzie - nie doręczono jej decyzji na aktualny adres zamieszkania, a sąd I instancji nie wziął pod uwagę tej okoliczności w czasie wyrokowania, czym naruszył w/wym. przepisy; - art. 133 § 1 w zw. z art. 166 p.p.s.a. przez niewłaściwe zastosowanie, przejawiające się nieuwzględnieniem szczególnego charakteru niniejszej sprawy (co wynika ze zgromadzonego materiału dowodowego), a to przez zaniechanie zbadania, w jaki sposób ustalenia faktyczne organów pierwszej i drugiej instancji wpłynęły na wydanie decyzji w sprawie, a także niedokonaniem właściwej oceny materiału zgromadzonego w aktach sprawy, co w konsekwencji doprowadziło sąd pierwszej instancji do wniosku, że skarżąca nie uprawdopodobniła braku swojej winy w uchybieniu terminowi do wniesienia skargi, podczas gdy w toku postępowania skarżąca wielokrotnie podkreślała, że zmieniła nazwisko (przy czym nie miała obowiązku informować organów, ani sądu o tym fakcie), lecz nie zostało to wzięte pod uwagę przez organy podatkowe, a przesyłkę zawierającą decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Gdańsku z dnia 13 kwietnia 2015 roku zaadresowano na niewłaściwe nazwisko, co skutkowało jej niepodjęciem - za co skarżąca nie powinna ponieść bardzo dotkliwych dla niej i nad wyraz negatywnych konsekwencji procesowych; - art. 86 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 121 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa oraz w zw. z art. 133 § 1 p.p.s.a. przez odmowę przywrócenia terminu do wniesienia skargi, podczas gdy organy podatkowe, nie uwzględniając szczególnych okoliczności, na podstawie których skarżąca uchybiła terminowi do wniesienia skargi oraz prowadząc postępowanie podatkowe w sprzeczności z podstawowymi zasadami tegoż postępowania, wydały decyzje, których treść powoduje konieczność ich zaskarżenia, a sąd I instancji nie wziął pod uwagę tych okoliczności, zawartych przecież w zgromadzonym materiale dowodowym i dowodzącym braku winy skarżącej w uchybieniu terminowi. Mając powyższe na uwadze autor zażalenia wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi piewrwszej insntacji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Stosownie do treści art. 86 § 1 p.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Intencją ustawodawcy przy tworzeniu przepisów regulujących instytucję przywrócenia terminu było umożliwienie stronie obrony swoich praw czy interesów w sytuacji, gdy upływ terminów procesowych wywołał dla niej negatywne skutki prawne, przy jednoczesnym założeniu, że strona dołożyła wszelkich możliwych starań, aby takich negatywnych konsekwencji uniknąć. Pierwszorzędne znaczenie dla rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym ma zatem ustalenie, że fakt uchybienia przez stronę terminowi nie nastąpił z jej winy. Przy ocenie braku winy w uchybieniu terminu przyjąć należy pewien obiektywny miernik staranności, co oznacza, że tylko stwierdzenie, że strona (lub jej pełnomocnik) danej przeszkody nie była w stanie przewidzieć, uzasadnia uwzględnienie wniosku. Chodzi więc o okoliczności od strony całkowicie niezależne i nieprzewidywalne. W orzecznictwie zgodnie się przyjmuje, że przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i może mieć miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona (lub jej pełnomocnik) nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Zgodnie z art. 146 Ordynacji podatkowej w toku postępowania strona oraz jej przedstawiciel lub pełnomocnik mają obowiązek zawiadomić organ podatkowy o zmianie adresu, pod którym dokonuje się doręczeń, lub adresu elektronicznego. W razie niedopełnienia obowiązku przewidzianego w § 1, w przypadku doręczania pisma za pośrednictwem operatora pocztowego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe, pismo uważa się za doręczone pod dotychczasowym adresem z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w art. 150 § 1 pkt 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy. Zatem skoro w stosunku do skarżącej toczyło się postępowanie to zgodnie z powyższym przepisem miała obowiązek powiadomić organ podatkowy o zmianie adresu. Tym samym, ocena determinująca odmowę przywrócenia terminu do wniesienia skargi przesłanki braku winy w uchybieniu terminu dokonana przez Sąd pierwszej instancji była prawidłowa, a okoliczności powołane w zażaleniu jej nie podważyły. Słusznie także WSA uznał, że okoliczność zmiany nazwiska przez skarżącą w toku postępowania podatkowego nie miała wpływu na ocenę wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. W konsekwencji uznać należy, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu, a wniosek o przywrócenie terminu nie mógł zostać uwzględniony. Wobec powyższego, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji