I SA/Wa 1442/15

WyrokWSA w Warszawie2015-11-13

Skład orzekający: Gabriela Nowak, Emilia Lewandowska, Elżbieta Sobielarska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy prawo do rekompensaty za mienie pozostawione poza granicami RP przysługuje, jeśli osoba zmarła przed 1 września 1939 r. miała centrum życiowe i pracowała na obecnym terytorium Polski, mimo posiadania nieruchomości na byłym terytorium RP?
Ratio decidendi
Prawo do rekompensaty za mienie pozostawione poza granicami RP przysługuje, jeśli osoba zmarła przed 1 września 1939 r. miała miejsce zamieszkania na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w rozumieniu przepisów prawa właściwego dla stosunków prywatnych wewnętrznych lub Kodeksu Postępowania Cywilnego lub rozporządzenia o meldunkach i księgach ludności, oraz opuściła to terytorium z określonych przyczyn. Samo posiadanie nieruchomości na byłym terytorium RP i krótkotrwałe przebywanie tam nie jest wystarczające, jeśli centrum życiowe i zawodowe znajdowało się na obecnym terytorium Polski.
Stan faktyczny
Skarżący domagali się potwierdzenia prawa do rekompensaty za mienie pozostawione poza granicami RP przez Z. K. Wojewoda i Minister Skarbu Państwa odmówili potwierdzenia, uznając, że Z. K. nie zamieszkiwała na byłym terytorium RP w dniu 1 września 1939 r., a jej centrum życiowe znajdowało się w G. na obecnym terytorium Polski. Po wznowieniu postępowania, Minister ponownie odmówił uchylenia decyzji, podtrzymując swoje stanowisko. Skarżący zarzucili błędną wykładnię przepisów, utożsamianie miejsca zamieszkania z miejscem pracy oraz naruszenie przepisów K.p.a. dotyczących postępowania dowodowego.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Gabriela Nowak (spr.) Sędziowie WSA Emilia Lewandowska WSA Elżbieta Sobielarska Protokolant starszy referent Tomasz Noske po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 listopada 2015 r. sprawy ze skargi M. M., A. Z. i M. Z. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji oddala skargę Minister Skarbu Państwa decyzją z [...] czerwca 2015 r. nr [...] utrzymał w mocy własną decyzję z [...] maja 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji w sprawie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty za mienie pozostawione poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym: Wojewoda [...] decyzją z [...] czerwca 2011 r. nr [...] odmówił potwierdzenia przez M. M., A. Z. i M. Z. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez Z. K. nieruchomości pozostawionej w L. przy ul. [...], tj. poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Podstawą odmowy było niespełnienie przez właścicielkę mienia pozostawionego przesłanki zamieszkiwania w dniu 1 września 1939 r. na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Minister Skarbu Państwa decyzją z [...] października 2011 r. nr [...] utrzymał powyższą decyzję w mocy. M. M., A. Z. i M. Z. pismem z 22 kwietnia 2014 r., działając na podstawie art. 2 pkt 1 w zw. z art. 2 pkt 3 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o zmianie ustawy o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2014 r. poz. 195), wystąpili z wnioskiem o wznowienie postępowania zakończonego ww. decyzją z [...] października 2011 r. Minister Skarbu Państwa postanowieniem z [...] maja 2014 r. nr [...] wznowił postępowanie zakończone decyzją z [...] października 2011 r., a następnie decyzją z [...] maja 2015 r. odmówił jej uchylenia. W uzasadnieniu decyzji wskazał, że przyczyną odmowy przyznania wnioskodawcom prawa do rekompensaty za pozostawione mienie było ustalenie na podstawie zebranego materiału dowodowego, że Z. K. przed wojną, w dniu 1 września 1939 r. oraz w czasie okupacji mieszkała w miejscowości G., znajdującej się na obecnym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Tam też przebywała i pracowała. W miejscowości tej posiadała swoje centrum życiowe, a więc była ona jej miejscem zamieszkania w dniu 1 września 1939 r. Minister wskazał, że na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 23 października 2012 r. sygn. akt SK 11/12, ustawą z dnia 12 grudnia 2013 r. znowelizowano art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (t.j. Dz. U. z 2014 r. poz. 1090), powoływanej dalej jako "ustawa z dnia 8 lipca 2005 r.", który po nowelizacji wskazuje, że właściciel pozostawionych nieruchomości powinien mieć miejsce zamieszkania na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w rozumieniu przepisów: art. 3 ustawy z dnia 2 sierpnia 1926 r. o prawie właściwym dla stosunków prywatnych wewnętrznych (Dz. U. Nr 101, poz. 580) lub art. 24 Kodeksu Postępowania Cywilnego (Dz. U. z 1932 r. Nr 112, poz. 934), lub § 3-10 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 23 maja 1934 r. wydanego w porozumieniu z Ministrem Skarbu co do § 2 ust. 3-5, z Ministrem Spraw Wojskowych co do §§ 20, 21, 22, 24 ust. 3, § 49 ust. 1 i 2, § 55 i § 56 oraz z Ministrem Spraw Zagranicznych co do § 18 ust. 1 i 2, § 51 i § 55, o meldunkach i księgach ludności (Dz. U. Nr 54, poz. 489) - oraz opuścił byłe terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z przyczyn, o których mowa w art. 1, lub z tych przyczyn nie mógł na nie powrócić. Zdaniem Ministra, przekazane przez strony nowe dowody, m.in. legitymacja szkolna na rok szkolny 1939/1940 A. C. - młodszej siostry Z. K. oraz dowód osobisty S. C. wydany w R. w dniu 20 czerwca 1939 r. nie potwierdzają faktu zamieszkiwania Z. K. na byłych terenach Rzeczypospolitej Polskiej. Dokumenty te w znacznej części nie odnoszą się bowiem do właścicielki nieruchomości pozostawionych lecz dotyczą jej sióstr. Również kwit kasowy płatny osobiście przez Z. K. z 30 sierpnia 1939 r. w L. w żadnym wypadku nie może być potwierdzeniem miejsca jej zamieszkania na Kresach Wschodnich, a może jedynie potwierdzić fakt przebywania ww. osoby w tej dacie w L. Odnosząc się natomiast do oświadczenia S. D. z 14 listopada 2014 r., organ podał, że nie dotyczy ono przesłanki zamieszkania Z. K. na byłych terenach Rzeczypospolitej Polskiej, lecz odnosi się jedynie do jej ucieczki z L. Wobec powyższego, w ocenie organu, w przedmiotowym postępowaniu pozostają aktualne ustalenia dokonane przez Ministra Skarbu Państwa w postępowaniu zakończonym decyzją z [...] października 2011 r. Z dokumentacji bezsprzecznie wynika bowiem, że miejscem zamieszkania Z. K. nie tylko w dniu 1 września 1939 r. ale również przed i w tracie wojny była miejscowość G., położona na obecnym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Najważniejszym dowodami świadczącym o miejscu zamieszkania ww. osoby, są dokumenty i oświadczenia sporządzone przez nią, gdyż pochodzą bezpośrednio od osoby, której miejsce zamieszkania należy ustalić. Stanowią one informacje o jej miejscu pracy, o zamiarze przebywania w danej miejscowości oraz informacje o miejscu, w którym organizowała swoje centrum życiowe. Z ankiety do Biura Dowodów Osobistych złożonej w dniu 5 października 1952 r. przez Z. K. pod rygorem odpowiedzialności karnej oraz karty osobowej wynika, iż miejscem jej zamieszkania: do 1939 r. były G., ul. [...], w czasie okupacji G., obecnie G., ul. [...]. Z tej osoby wynika, iż miejscem zamieszkania właścicielki były – G., do dnia 1 września 1939 r. G., w czasie okupacji G. Z ankiety złożonej dnia 8 września 1949 r. pod rygorem odpowiedzialności karnej, wynika, że pracowała ona w K. "[...]" w G. od dnia 1 maja 1934 r. do 1939 r., następnie od 1939 r. do 1945 r. w K. "[...]" w G., w latach 1945-1946 w Państwowym Przedsiębiorstwie [...] w G., a od czerwca 1946 r. w Dyrekcji K. [...] w G. Powyższe zostało również potwierdzone w: piśmie z dnia 25 maja 1945 r. wydanym przez F. R., dyrektora K. [...] w G. " ... zamieszkała w G., pracowała w czasie od 1 maja 1934r. początkowo w charakterze urzędnika administracji a począwszy od 15 stycznia 1935 r. jako samodzielny kierownik administracji i pomocnik techniczny kierownika k. "[...]", będących pod moim zarządem. W tej funkcji Ob. K. Z. pracowała bez przerwy do dnia 1 września 1939 r. (...)". W ocenie organu, ww. oświadczenia właścicielki mienia pozostawionego oraz oświadczenia przełożonych potwierdzają w sposób spójny i logiczny gdzie zamieszkiwała właścicielka. Organ powyższym dokumentom przyznał większą wiarygodność dowodową niż orzeczeniu Państwowego Urzędu Repatriacyjnego, które w sposób bezpośredni nie określa gdzie znajdowało się centrum życiowe Z. K. W tej sytuacji organ uznał, że materiał dowodowy nie wskazuje, iż była właścicielka mienia miała miejsce zamieszkania na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w rozumieniu art. 2 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. Również znajdujące się w aktach sprawy protokoły przesłuchania stron nie potwierdzają, żeby miejscem zamieszkania ww. osoby był L. Strony nie wyjaśniły bowiem w logiczny sposób jak Z. K. pogodziła pracę w G. z miejscem zamieszkania w L. Wyjaśnienia w tym zakresie są sprzeczne z informacjami jakie była właścicielka podawała w ww. wspomnianych dokumentach dotyczących jej miejsca zamieszkania. W tych okolicznościach, zdaniem Ministra Skarbu Państwa, nowe brzmienie art. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. nie przyczyniło się do zmiany rozstrzygnięcia odmawiającego wnioskodawcom potwierdzenia prawa do rekompensaty. Znowelizowany art. 2 ustawy z 8 lipca 2005 r. nie wymaga, co prawda zamieszkiwania przez właściciela pozostawionych nieruchomości na Kresach Wschodnich w dniu 1 września 1939 r., jednak właściciel nieruchomości musiał mieć miejsce zamieszkania na byłych terenach Rzeczypospolitej Polskiej, zgodnie z przepisami art. 2 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. Zdaniem Ministra Skarbu Państwa, w przedmiotowej sprawie nie miało to miejsca. W tej sytuacji brak było podstaw do uchylenia decyzji z [...] października 2011 r. Minister Skarbu Państwa decyzją z [...] czerwca 2015 r., po rozpatrzeniu wniosków M. M., A. Z. i M. Z. o ponowne rozpatrzenie sprawy, decyzją z [...] czerwca 2015 r. utrzymał powyższą decyzję w mocy, w całości podzielając pogląd o braku podstaw do uchylenia decyzji z [...] października 2011 r. Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnieśli M. M., A. Z. i M. Z., wnosząc o uchylenie decyzji organu I i II instancji, zarzucając naruszenie: 1) przepisów prawa materialnego, poprzez błędną wykładnię art. 2 ust. 1 pkt 1b) ustawy z 8 lipca 2005 r., polegającą na utożsamieniu miejsca zamieszkania z miejscem pracy; 2) przepisów postępowania, tj.: - art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 ze zm.), powoływanej dalej jako "K.p.a.", polegające na utrzymaniu w mocy przez Ministra Skarbu Państwa własnej decyzji z [...] maja 2015 r., mimo niewyjaśnienia przez organ wszystkich istotnych okoliczności sprawy, zaniechania wyczerpującego rozpatrzenia całokształtu materiału dowodowego, dokonania błędnych ustaleń faktycznych dotyczących faktu zamieszkiwania na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez Z. K. – skutkujących wydaniem błędnej decyzji o odmowie uchylenia decyzji z [...] października 2011 r. - art. 75 § 1 w zw. z art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a., polegające na przyjęciu hierarchii wiarygodności dowodów przez przyznanie większej wiarygodności dowodowej oświadczeniom właścicielki nieruchomości położonej poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej oraz oświadczeniu jej pracodawcy, niż wiarygodność oświadczeń innych osób i dokumentów, w tym dokumentom urzędowym zgromadzonym w sprawie – mimo, że oświadczenia właścicielki składane były w latach 1949-1952, a więc w czasach terroru stalinowskiego; - art. 76 § 1 K.p.a. poprzez przyznanie dokumentom prywatnym mocy dowodowej dokumentu urzędowego, tj. przypisaniu im domniemania prawdziwości; - art. 8 K.p.a. poprzez nieuwzględnienie faktu, że skarżący otrzymali już częściową rekompensatę z tego tytułu, a co za tym idzie organy uznały, że zostały spełnione ku temu przesłanki oraz nierozstrzygnięcie wątpliwości na korzyść obywatela. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna bowiem zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji nie naruszają prawa. Jak wynika z akt sprawy Minister Skarbu Państwa postanowieniem z [...] maja 2014 r. wznowił postępowanie zakończone ostateczną decyzją Ministra Skarbu Państwa z [...] października 2011 r. w przedmiocie odmowy potwierdzenia posiadania przez M. M., A. Z. i M. Z. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez Z. K. nieruchomości pozostawionej w L. przy ul. [...], a następnie decyzją z [...] maja 2015 r., utrzymaną w mocy zaskarżoną decyzją z [...] czerwca 2015 r., odmówił uchylenia decyzji z [...] października 2011 r. Organ uznał bowiem, że Z. K. nie spełniła przesłanki wynikającej ze znowelizowanego art. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r., tj. nie zamieszkiwała na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w rozumieniu przepisów wskazanych w art. 2 pkt 1 lit. a-c) ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. Zdaniem Sądu, stanowisko organu jest prawidłowe. Zgodnie z art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r., w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 12 grudnia 2013 r. o zmianie ustawy o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, prawo do rekompensaty przysługuje właścicielowi nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli spełnia on łącznie następujące wymogi: był w dniu 1 września 1939 r. obywatelem polskim i miał miejsce zamieszkania na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w rozumieniu przepisów: a) art. 3 ustawy z dnia 2 sierpnia 1926 r. o prawie właściwym dla stosunków prywatnych wewnętrznych lub b) art. 24 Kodeksu Postępowania Cywilnego, lub c) § 3-10 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 23 maja 1934 r. wydanego w porozumieniu z Ministrem Skarbu co do § 2 ust. 3-5, z Ministrem Spraw Wojskowych co do §§ 20, 21, 22, 24 ust. 3, § 49 ust. 1 i 2, § 55 i § 56 oraz z Ministrem Spraw Zagranicznych co do § 18 ust. 1 i 2, § 51 i § 55, o meldunkach i księgach ludności - oraz opuścił byłe terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z przyczyn, o których mowa w art. 1, lub z tych przyczyn nie mógł na nie powrócić i posiada obywatelstwo polskie (art. 2 pkt 2). Z powyższego wynika, że w miejsce dotychczasowego wymogu zamieszkiwania w dniu 1 września 1939 r. na terytorium byłej Rzeczypospolitej Polskiej wprowadzono przesłankę miejsca zamieszkania na tym terytorium – zgodnie z przepisami prawa obowiązującymi przed dniem 1 września 1939 r. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że przepisy wymienione w znowelizowanym art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. - dopuszczały, między innymi, posiadanie kilku miejsc zamieszkania. Zdaniem Sądu, Minister Skarbu Państwa rozpoznając przedmiotową sprawę prawidłowo uznał, że Z. K. nie spełniła przesłanki ze znowelizowanego art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r., tj. przesłanki zamieszkania w dniu 1 września 1939 r. na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w rozumieniu przepisów wymienionych w art. 2 pkt 1 lit. a-c tej ustawy, a tym samym brak było podstaw do uchylenia decyzji z [...] października 2011 r. Zgodzić się trzeba z organem rozpoznającym niniejszą sprawę, że ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, iż miejscem zamieszkania Z. K. w dniu 1 września 1939 r. była miejscowość G., gdzie koncentrowało się jej życie osobiste i zawodowe. Tym samym zamieszkiwała ona na obecnym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i nie opuściła byłego terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w związku z wojną rozpoczętą w dniu 1 września 1939 r. z przyczyn określonych w art. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. Przede wszystkim wskazać należy, że w aktach sprawy znajduje się szereg dokumentów/oświadczeń złożonych osobiście przez właścicielkę pozostawionego mienia, bądź też dokumentów urzędowych świadczących o miejscu zamieszkania ww. osoby, tj.: - ankieta złożona przez byłą właścicielkę mienia do Biura Dowodów Osobistych w dniu 5 października 1952 r. pod rygorem odpowiedzialności karnej, w której wskazała ona jako miejsce zamieszkania: do 1939 r. G., ul. [...]; w czasie okupacji G. (ulica nieczytelna), obecnie G., ul. [...] (karta 256 akt adm.); - wyciąg aktu małżeństwa, z którego wynika, że właścicielka mienia zawarła w G. w dniu [...] sierpnia 1936 r. związek małżeński z K. K., który następnie został rozwiązany orzeczeniem sądowym z [...] czerwca 1949 r. (karta 266 akt adm.); - zaświadczenie z Przedsiębiorstwa Państwowego "[...]" z 15 lutego 1951 r., z którego wynika, że Z. K. zatrudniona była w ww. przedsiębiorstwie od dnia 1 stycznia 1946 r. (karta 268 akt adm.); - karta osobowa Z. K. z 4 kwietnia 1951 r., w której wskazuje ona jako swoje miejsce zamieszkania do 1 września 1939 r. – G., w czasie okupacji – G. i obecnie – G. (karta 276 akt adm.); - ankieta i ankieta personalna z 25 czerwca 1952 r., w których Z. K., składając swój własnoręczny podpis, jako miejsce stałego zamieszkania do 1 września 1939 r. wskazała G., od 1 września 1939 r. do 1945 r. – G. i obecnie – G. Powyższe oświadczenie koresponduje również ze wskazanymi w tych dokumentach okresami i miejscami zatrudnienia, tj. od 1 maja 1934 r. do sierpnia 1939 r. – Przemysł [...] w G. (K. "[...]" w G. na stanowisku pomoc biurowa, później asystent techniczny), od września 1939 r. do 1945 r. – Przemysł [...] w G. (K. "[...]" w Gorlicach na stanowisku siła biurowa), od czerwca 1945 r. do czerwca 1946 r. - Państwowe Przedsiębiorstwo [...] w G. (na stanowisku kierownik księgowości i zastępca kierownika); od czerwca 1946 r. do dnia złożenia ankiety – Przemysł [...] w G. (Dyrekcja K. [...] w G. na stanowisku księgowy i zastępca głównego księgowego). W powyższej ankiecie personalnej Z. K. wskazała również, że kamienicę w L. otrzymała w lipcu 1939 r. (karta 353 i 355 akt adm.); - pismo Z. K. z 15 marca 1940 r. skierowane do Z. [...] Dyrekcji [...] w G., w których wskazuje ona, że w przemyśle [...] pracuje bez przerwy od 1 maja 1934 r. do 31 grudnia 1944 r., początkowo w administracji k. "[...]" w D. do 30 czerwca 1936 r., następnie jako samodzielny administrator i buchalter K. "[...]" do 31 sierpnia 1939 r., a w czasie okupacji jako urzędnik administracyjny i kasjer [...]. W dacie składania oświadczenia ww. pracowała jako buchalter i zastępca kierownika [...] w G. (karta 363 akt adm.); - życiorys Z. K. z 5 kwietnia 1950 r., w którym wskazuje ona m.in., że w G. mieszka od 1933 r. i tam też pracuje zawodowo. Podała również, że od lipca do września 1939 r. posiadała kamienicę w L. otrzymaną w darze (karta 365 akt adm.); - poświadczenie zatrudnienia z 28 maja 1946 r. wydane przez J. S. – Kierownika Oddziału Personalnego [...] w G. o ciągłości zatrudnienia Z. K. w okresie od 1 maja 1934 r. do 1 września 1939 r., jak również podczas okupacji niemieckiej aż do dnia 1 stycznia 1945 r. (karta 375 akt adm.); - poświadczenie zatrudnienia z 29 maja 1946 r. wydane przez J. S. – Kierownika Oddziału Personalnego [...] w G. o ciągłości zatrudnienia Z. K. w okresie od 1 czerwca 1945 r. do 10 czerwca 1946 r. (karta 377 akt adm.). Zdaniem Sądu, powyższe dokumenty mają istotne znaczenie w sprawie. Zauważyć bowiem należy, że stosownie do treści art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 2 sierpnia 1926 r. o prawie właściwym dla stosunków prywatnych wewnętrznych miejscem zamieszkania według ustawy jest miejsce na obszarze Polski, gdzie obywatel polski mieszka z zamiarem stałego pobytu. Jeżeli ma kilka miejsc zamieszkania, - właściwe jest prawo miejsca, w którem skupia się główny i przeważający zakres jego działalności. Skoro z powołanych wyżej dokumentów wynika bezspornie, że Z. K. od 1933 r. mieszkała w G., również w okresie okupacji i później, tam też nieprzerwanie pracowała w przemyśle [...] od 1 maja 1934 r., to mając na uwadze treść powołanych wyżej przepisów ustawy z dnia 2 sierpnia 1926 r., stwierdzić trzeba, że we wskazanym okresie (a więc także w chwili wybuchu II wojny światowej) G. były jej miejscem zamieszkania. Żaden z przedstawionych dokumentów nie odnosi się natomiast do ewentualnego zamieszkiwania w L. Wręcz przeciwnie, właścicielka przedmiotowej nieruchomości we wskazanych dokumentach podała, że kamienica w L. została jej darowana w lipcu 1939 r. i posiadała ją do września 1939 r. Zgodzić się przy tym należy z Ministrem Skarbu Państwa, że skoro ww. dokumenty są oświadczeniami sporządzonymi osobiście przez byłą właścicielkę, bądź też zostały przez nią własnoręcznie podpisane, niewątpliwie są najbardziej wiarygodnymi dowodami na okoliczność jej miejsca zamieszkania w dniu 1 września 1939 r., zawierającymi informacje, gdzie koncentrowało się jej centrum życiowe. Zauważyć ponadto trzeba, że skarżący nie przedstawili wiarygodnych i spójnych dowodów na powoływane w toku postępowania twierdzenia dotyczące zamieszkiwania Z. K. na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz opuszczenia przez nią L. Faktu zamieszkiwania na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w żaden sposób nie potwierdzają przedłożone przez skarżących oświadczenie A. K., czy legitymacja szkolna A. C. na rok 1939/1940 i jej miejsce zamieszkania przy ul. [...] w L. Powyższe wskazuje jedynie, że w L. mieszkała A. C., gdzie rozpoczęła naukę w liceum [...], gdzie zamieszkała również po 17 września 1939 r. jej siostra S. C. (por. oświadczenie A. K.). Sama natomiast okoliczność posiadania przez Z. K. kamienicy w L., gdzie mieszkały jej siostry oraz okoliczność bywania w tej miejscowości i spotykania się ze znajomymi nie świadczą jeszcze o tym, że tam było jej centrum życiowe, tym bardziej, że z przywołanych poprzednio dokumentów niezbicie wynika, że nadal pracowała ona w G., G. wskazywała jako miejsce swego zamieszkania, tam też mieszkała jej matka. Z tych samych względów faktu zamieszkiwania ww. osoby w L. nie potwierdza również kwit z daty 30 sierpnia 1939 r. W ocenie Sądu, za dowód w kwestii zamieszkiwania w dniu 1 września 1939 r. w L. przez Z. K. nie może być również uznane oświadczenie S. D. z 14 listopada 1944 r. oraz orzeczenie Urzędu Repatriacyjnego z [...] maja 1947 r. Po pierwsze w dokumentach tych zawarte są sprzeczne informacje. W ww. oświadczeniu wskazuje się, że Z. K. wraz z siostrą S. zimą 1939/40 r. mieszkały u rodziny S. D. w P. po ucieczce z L., podczas gdy w protokole z 12 stycznia 1947 r., stanowiącym podstawę wydania ww. orzeczenia repatriacyjnego, Z. K. oświadczyła, że na teren Polski przybyła w 1943 r. (karta 170 akt adm.). Omawiane oświadczenie nie odnosi się przy tym do miejsca zamieszkania byłej właścicielki mienia. Podobnie orzeczenie nr [...] Państwowego Urzędu Repatriacyjnego Oddziału w [...] z [...] maja 1947 r. L.dz. [...], w którym podano, że ostatnim miejscem zamieszkania właścicielki nieruchomości był L., nie przesądzało o miejscu jej zamieszkania w dniu 1 września 1939 r. W tej sytuacji za niezasadny należy uznać zarzut skargi dotyczący naruszenia art. 75 § 1 i art. 76 § 1 K.p.a. Wobec powyższego w ocenie Sądu, samo kupno kamienicy w L. aktem notarialnym z [...] lipca 1939 r. (karta 23 akt adm.) nie świadczy jeszcze, tym bardziej wobec szeregu dokumentów podpisanych przez samą właścicielkę mienia i jej oświadczeń o zamieszkiwaniu i pracy w G., że L. był wówczas jej miejscem zamieszkania w rozumieniu znowelizowanego art. 2 pkt 1 ustawy z 8 lipca 2005 r. Podnoszone okoliczności świadczyć mogą jedynie, że L. mógł dopiero w przyszłości stać się miejscem zamieszkania jej i jej rodziny. W świetle powyższego stwierdzić trzeba, że Minister Skarbu Państwa prawidłowo uznał, że w sprawie nie została spełniona przesłanka określona w art. 2 pkt 1 ustawy z 8 lipca 2005 r., tj. zamieszkiwanie na byłym terytorium Rzeczpospolitej Polskiej oraz opuszczenie go z przyczyn, o których mowa w art. 1 tej ustawy, a tym samym brak było podstaw do uchylenia decyzji z [...] października 2011 r. Analiza zebranego w niniejszej sprawie materiału dowodowego i ocena podniesionych przez skarżących zarzutów prowadzą zatem do przekonania, że brak jest podstaw do podważenia legalności zaskarżonej decyzji i wskazują na bezzasadność skargi. Organy orzekające w sprawie wnikliwie i wszechstronnie rozpatrzyły przy tym stan faktyczny sprawy (art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a.), szczegółowo wyjaśniły motywy, jakimi kierowały się przy rozstrzyganiu tej sprawy oraz uzasadniły swoje orzeczenie (art. 107 § 1 i 3 K.p.a.). W ocenie Sądu, Minister Skarbu Państwa nie naruszył również przepisu art. 8 K.p.a. poprzez nieuwzględnienie faktu, że skarżący otrzymali już częściową rekompensatę z tytułu pozostawienia przedmiotowego mienia poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Wskazać bowiem należy, że decyzja z [...] lutego 1980 r. wydana została m.in. na podstawie przepisów rozdziału 3 ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (Dz. U. z 1969 r. Nr 22, poz. 159 ze zm.) w zw. z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 18 maja 1970 r. w sprawie zaliczania wartości mienia nieruchomego pozostawionego za granicą na pokrycie opłat z tytułu użytkowania wieczystego terenu i ceny położonych na nich budynków (Dz. U. z 1970 r. Nr 13, poz. 118 ze zm.), które nie przewidywały wymogów takich jak zawarte w art. 2 pkt 1 ustawy z 8 lipca 2005 r., w tym posiadania dniu 1 września 1939 r. miejsca zamieszkania na byłym terytorium Rzeczpospolitej Polskiej w rozumieniu przepisów wymienionych w pkt 1 lit. a-c oraz opuszczenia go z przyczyn, o których mowa w art. 1 tej ustawy. W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło