II FZ 131/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Jerzy Płusa, , , po rozpoznaniu w dniu 21 marca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia A. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 17 grudnia 2015 r. sygn. akt I SA/Po 986/15 w przedmiocie prawa pomocy w sprawie ze skargi A. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia 10 marca 2015 r. nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności osób trzecich za zaległości podatkowe spółki postanawia: oddalić zażalenie Przedmiotem zażalenia jest postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 17 grudnia 2015 r., sygn. akt I SA/Po 986/15, mocą którego oddalono wniosek A. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W motywach orzeczenia Sąd podał, że skarżący oświadczył, iż znajduje się w bardzo trudnej sytuacji finansowej. Pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną, córką i synem. Skarżący oraz osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym nie posiadają domu, mieszkania, nieruchomości rolnej, innych nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych oraz przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro. Wnioskodawca podał, że uzyskuje dochód z tytułu wynagrodzenia za pracę na ½ etatu w wysokości 875 zł brutto, a jego żona z tytułu emerytury w wysokości 220 euro. Pismem z dnia 3 sierpnia 2015 r. skarżący został wezwany do uzupełnienia wniosku. Pełnomocnik skarżącego (radca prawny) w odpowiedzi z dnia 10 sierpnia 2015 r. podał, że wnioskodawca przebywa w N., gdzie jest zatrudniony przy pracach sezonowych do 10 września 2015 r. Na kolejne wezwanie do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy pełnomocnik skarżącego wyjaśnił, że wnioskodawca nie jest w stanie udzielić odpowiedzi, gdyż duża część pytań dotyczy rodziny skarżącego, a żona i córka przebywają obecnie w G. Ponadto żądane dokumenty będą sporządzone w języku greckim, a zatem wymagają przetłumaczenia, co również wymaga czasu. Odpowiadając na wezwanie skarżący w piśmie z dnia 27 października 2015 r. oświadczył, że zarówno on jak i osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym nie posiadają rachunków bankowych, lokat, ani udziałów w spółkach. Wnioskodawca podał, że nie posiada mieszkania. Mieszka u rodziców i korzysta nieodpłatnie ze wszystkich mediów. Skarżący wskazał, że pełni funkcję prezesa spółki "T." nieodpłatnie, ze względu na aktualną sytuację finansową spółki. Jego żona posiada samochód osobowy marki (...), rok prod. 2003 o wartości ok. 8.000 zł. Skarżący podał, że poza dochodami wymienionymi we wniosku on i osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym nie uzyskują innych dochodów, a córka studiuje i nie pracuje. Do pisma załączył kserokopie swoich rocznych zeznań podatkowych za 2013 r. i 2014 r., z których wynika, że w 2013 r. uzyskał dochód w wysokości 17.865 zł a w 2014 r. w wysokości 14.485,95 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu nie uznał wniosku za zasadny. Sąd podkreślił, że zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, ze zm.; dalej: p.p.s.a.) to na wnioskodawcy spoczywa ciężar wykazania, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Sąd, dokonując oceny przedłożonych przez skarżącego dokumentów i oświadczeń, doszedł do przekonania, że wnioskodawca nie wykazał przesłanek do zwolnienia go od kosztów sądowych, które na obecnym etapie postępowania wynoszą 500 zł. W ocenie Sądu, twierdzenia skarżącego, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, są nieprzekonujące. W pierwszej kolejności wskazał, że skarżący osiąga stały dochód z wynagrodzenia za pracę w wysokości 875 zł brutto, wykonywaną na ½ etatu. Dodatkowo skarżący pełni w spółce "T." funkcję prezesa, jednak nie uzyskuje z tego tytułu żadnych dochodów. Żona skarżącego osiąga dochód z tytułu emerytury w kwocie 220 euro, zaś jego dzieci (24-letnia córka i 20-letni syn) nie osiągają żadnych dochodów. Uwzględniając tylko powyższe okoliczności stwierdził, że sytuacja finansowa skarżącego i osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym jest trudna, a osiągane przez nich dochody są stosunkowo niskie. Uzasadnione wątpliwości budzi jednak postępowanie skarżącego, który pełni nieodpłatnie funkcję prezesa spółki "T.". Ponadto Sąd podkreślił, że skarżący w piśmie z dnia 27 października 2015 r. oświadczył, iż poza wynagrodzeniem za pracę nie uzyskuje żadnych innych dodatkowych dochodów. Oświadczenie to pozostaje w sprzeczności z treścią pisma procesowego z dnia 10 sierpnia 2015 r., w którym pełnomocnik skarżącego podał, iż wnioskodawca przebywa do 10 września 2015 r. w Niemczech, gdzie jest zatrudniony przy pracach sezonowych. Pomimo późniejszego wezwania skarżący nie wyjaśnił w jakiej wysokości uzyskał dochody z tytułu prac dorywczych w Niemczech. Nie złożył także zaświadczenia o zatrudnieniu i wysokości wynagrodzenia za pracę za ostatnie sześć miesięcy. Braków tych nie uzupełnił także na etapie sprzeciwu. Następnie Sąd wskazał, że skarżący oświadczył, iż mieszka wspólnie z rodziną w mieszkaniu należącym do jego rodziców i korzysta ze wszystkich mediów nieodpłatnie. Skarżący nie podał w jakiej wysokości jego rodzice ponoszą opłaty za mieszkanie (np. czynsz, opłaty do wspólnoty) oraz opłaty za wodę, gaz, energię elektryczną, telefon stacjonarny, telefon komórkowy, abonament RTV, inne koszty związane z utrzymaniem mieszkania. Mimo wezwania skarżący nie podał w jakiej wysokości on i osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym ponoszą koszty miesięcznego utrzymania, tj. nie podał kosztów wyżywienia, leczenia, zakupu leków, innych kosztów. Nie wyjaśnił również, czy spłacają raty kredytów, jeżeli tak to w jakiej wysokości miesięcznie. Skarżący przedłożył własne zeznania podatkowe za 2013 i 2014 r., nie przedłożył zaś zeznań podatkowych żony, nie wyjaśnił nawet, czy jego żona takie zeznania składała. Na tej podstawie Sąd uznał, że informacje przedstawione przez skarżącego są niepełne, a czasami wręcz sprzeczne (w odniesieniu do wykonywanych prac dorywczych w Niemczech). Skarżący, wbrew wyraźnemu żądaniu referendarza, nie przedstawił informacji o sytuacji majątkowej i finansowej jego żony, a także uchylił się od odpowiedzi na wiele pytań zawartych w pismach referendarza. Nie wyjaśnił przy tym, z jakich przyczyn nie udzielił żądanych od niego informacji oraz nie przedłożył wymaganych od niego dokumentów. Brak przekazania przez skarżącego informacji w ww. zakresie de facto pozbawił Sąd możliwości oceny rzeczywistej sytuacji majątkowej wnioskodawcy. Zdaniem Sądu w sprawie istnieje także konieczność oceny, czy żona skarżącego mogłaby udzielić mu pomocy. Dopiero jednoznaczne stwierdzenie, że ani samodzielnie, ani przy pomocy osób bliskich podatnik nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla niego i jego rodziny, pozwalałoby rozstrzygnąć o możliwości przyznania pomocy z budżetu państwa. Niedostarczenie przez wnioskodawcę szczegółowych informacji odnośnie sytuacji majątkowej, finansowej i rodzinnej jego żony, a także brak wyjaśnienia przez skarżącego w jakiej wysokości uzyskał dochody z tytułu prac dorywczych w Niemczech w 2015 r., nie pozwala w istocie na ocenę rzeczywistej sytuacji materialnej skarżącego pod kątem spełnienia przesłanek do przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie. W zażaleniu na to postanowienie skarżący stwierdził, że w pełni zobrazował sytuację finansową swoją i rodziny. Powtórzył, że syn i córka nie pracują, natomiast on uzyskuje wynagrodzenie w wysokości 875 zł brutto, a jego żona emeryturę w kwocie 220 euro. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie jest zasadne. Jak prawidłowo wskazał Sąd pierwszej instancji, to na skarżącym ubiegającym się o przyznanie prawa pomocy spoczywa obowiązek pełnego i rzetelnego opisania i udokumentowania swojej sytuacji materialnej i rodzinnej. Tylko bowiem w przypadku dysponowania wszystkimi informacjami dotyczącymi tych kwestii sąd może rozważyć, czy zostały spełnione przesłanki przyznania prawa pomocy przewidziane w art. 246 p.p.s.a. Uzasadnione wątpliwości co do prawdziwości i rzetelności przedstawionych danych są samoistną przesłanką oddalenia wniosku. W kwestionowanym orzeczeniu Sąd pierwszej instancji rzeczowo i obszernie wyjaśnił, dlaczego nie może uwzględnić wniosku skarżącego. Sąd wskazał, że: wątpliwości budzi nieodpłatne pełnienie przez niego funkcji prezesa, skoro jego sytuacja materialna jest zła; występują sprzeczności między oświadczeniem skarżącego, że otrzymuje wyłącznie wynagrodzenie za pracę, a innym oświadczeniem, że wykonywał prace dorywcze w Niemczech; skarżący nie przedstawił dokumentów potwierdzających jego zatrudnienie i wysokość wynagrodzenia; nie podał wysokości opłat za mieszkanie; nie podał wysokości kosztów utrzymania; nie wyjaśnił, czy spłaca raty kredytów; nie przedstawił zeznań podatkowych żony ani żadnych innych dokumentów dotyczących jej sytuacji finansowej. Skarżący w zażaleniu nie odniósł się do zasadnych wątpliwości Sądu w tym zakresie. Nie wyjaśnił też, dlaczego nie przedłożył na żądanie Sądu dokumentów, które pozwoliłyby zbadać rzeczywistą sytuację materialną jego i jego rodziny. W takich okolicznościach zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd pierwszej instancji prawidłowo nie uwzględnił wniosku skarżącego. Naczelny Sąd Administracyjny podkreśla, że nie jest możliwe przyznanie prawa pomocy wyłącznie w oparciu o przekonanie strony, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania. Sąd dysponuje bowiem środkami z budżetu państwa i nie może ich przyznawać stronom postępowań pochopnie, bez stosownej dokumentacji uzasadniającej pomoc państwa. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. zażalenie oddalił.