IV SA/Wa 1048/15
WyrokWSA w Warszawie2015-11-13
Skład orzekający: Jakub Linkowski, Małgorzata Małaszewska-Litwiniec, Agnieszka Wójcik
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości w celu przeprowadzenia linii elektroenergetycznej może zostać wydana, gdy właściciel nieruchomości kwestionuje przebieg linii i złożył skargę na miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że decyzja o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości w celu przeprowadzenia linii elektroenergetycznej została wydana prawidłowo. Organy administracji miały prawo wydać taką decyzję, ponieważ inwestycja była celem publicznym, zgodnym z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, a właściciel nieruchomości nie wyraził zgody na proponowane warunki. Sąd podkreślił, że postępowanie w sprawie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości nie jest uzależnione od rozstrzygnięcia skargi na plan zagospodarowania przestrzennego ani od wyników postępowania dotyczącego decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach.Stan faktyczny
Wojewoda utrzymał w mocy decyzję Starosty, która ograniczyła sposób korzystania z nieruchomości należącej do J. R. w celu założenia i przeprowadzenia napowietrznej linii elektroenergetycznej 400 kV. Właściciel nieruchomości nie wyraził zgody na proponowane warunki, kwestionował przebieg linii i złożył skargę na miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, w tym błędną wykładnię art. 124 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jakub Linkowski, Sędziowie sędzia WSA Małgorzata Małaszewska-Litwiniec (spr.) sędzia WSA Agnieszka Wójcik, Protokolant ref. Bartłomiej Grzybowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 listopada 2015 r. sprawy ze skargi J. R. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...] w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości oddala skargę
IV SA/Wa 1048/15
UZASADNIENIE
Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzją z dnia [...].02.2015 r., nr [...] Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...].01.2015 r. nr [...], w której Starosta
1. ograniczył sposób korzystania z nieruchomości położonej w miejscowości [..], gmina [...], oznaczonej w ewidencji gruntów i budynków jako działki nr [...] o pow. 1,5252 ha i nr [...] o pow. 1,1092 ha, stanowiące własność J. R., dla których przez VI Wydział Ksiąg Wieczystych przy Sądzie Rejonowym w S. prowadzone są księgi wieczyste nr [...] i nr [...] - poprzez udzielenie spółce P. S.A. (zwanej dalej P.. S.A.) zezwolenia na założenie i przeprowadzenie przez te działki napowietrznej linii elektroenergetycznej 400 kV [...] w tym na podwieszenie przewodów linii elektroenergetycznej nad przedmiotowymi działkami na wysokości nie mniejszej niż 8,5 m oraz na funkcjonowanie linii elektroenergetycznej 400 kV po jej wybudowaniu w obszarze pasa technologicznego o szerokości 70 metrów (35 metrów od osi linii w obie strony), którego powierzchnia wynosi odpowiednio: dla działki nr [...] - 1511 m2, dla działki nr [...] - 1980 m2. Lokalizację urządzenia przesyłowego, tj. przewodów linii oraz obszar pasa technologicznego, przedstawiono na załącznikach mapowych stanowiących integralną część tej decyzji. Zdefiniowano, że obszar pasa technologicznego to obszar sięgający po 35 m od osi linii w każdą stronę, w którym obowiązują ograniczenia w korzystaniu z nieruchomości polegające na obowiązku korzystania z tego pasa w sposób zgodny z aktualnie obowiązującymi przepisami prawa i normami dotyczącymi budowy oraz eksploatacji napowietrznych linii elektroenergetycznych. Czas zajęcia nieruchomości w celu wykonania prac budowlano-montażowych związanych z założeniem i przeprowadzeniem przez tę działkę napowietrznej linii elektroenergetycznej 400 kV [...] Organ ustalił od chwili uzyskania przez P. S.A. ostatecznej decyzji pozwolenia na budowę w zakresie działki objętej przedmiotową decyzją, do czasu uzyskania ostatecznej decyzji zezwalającej na użytkowanie tej linii;
2. ograniczył sposób korzystania z nieruchomości opisanej w pkt. 1 w szczególności przez uprawnienie P. S.A. do wstępu na nieruchomość w celu:
wykonania w obszarze pasa technologicznego prac budowlano- montażowych oraz innych czynności związanych z budową napowietrznej linii elektroenergetycznej 400 kV [...],
wykonania czynności związanych z konserwacją, usuwaniem awarii i eksploatacją przedmiotowej linii elektroenergetycznej;
3. stwierdził, że ostateczna decyzja stanowi podstawę do dokonania wpisu w księdze wieczystej. Wpisu dokonuje się na wniosek starosty, wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej.
Stan faktyczny i prawny niniejszej sprawy przedstawia się następująco.
Poprzednia decyzja Starosty, dotycząca prawa ograniczenia własności tej nieruchomości, została uchylona przez Wojewodę, a sprawa przekazana organowi I. instancji do ponownego rozpatrzenia. Powodem było nierozpoznanie wniosku Skarżącego o zawieszenie przedmiotowego postępowania, z uwagi na złożenie w Sądzie skargi na plan.
Wobec wskazań Wojewody, Starosta [..] przeprowadził dodatkowe postępowanie wyjaśniające i powtórnie rozpatrzył wniosek P. S. A. z dnia [...].04.2014 r., w którym P. S.A. z siedzibą w [...] zwróciły się o wydanie decyzji ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości.
Starosta stwierdził, że do wniosku zostały dołączone wszystkie niezbędne dokumenty, określone w art. 116 ustawy 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2014 r., poz. 518 ze zm. - zwanej dalej u.g.n.).
Z wniosku tego wynika (jak przyjęły organy obu instancji), że planowana inwestycja jest inwestycją celu publicznego, jest zgodna z zapisami Miejscowego Planu Zagospodarowania Przestrzennego części wsi [...] dla przebiegu linii elektroenergetycznej 400 kV, uchwalonego uchwałą nr [...] Rady Gminy K. z dnia [...].12.2013 r., opublikowaną w Dzienniku Urzędowym Województwa [...] poz. [...] z dnia [...].01.2014 r., decyzją o środowiskowych uwarunkowaniach z dnia [...].10.2011 r., wydaną przez Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w W. oraz decyzją Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...].05.2013 r.
Podano, że przedmiotowa inwestycja została uznana przez Parlament Europejski i Radę za projekt priorytetowy i leżący w interesie Europy (decyzja nr [...] Parlamentu Europejskiego Rady z dnia [...] września 2006 r. ustanawiająca wytyczne dla transeuropejskich sieci energetycznych oraz uchylająca decyzję [...] i decyzję nr [...]).
Wojewoda podkreślił, że nie jest rolą organu wydającego decyzję w trybie art. 124 u.g.n. o zezwoleniu na realizację inwestycji, weryfikowanie ukształtowania terenu i dokumentacji projektowej, ani ocena, czy inwestycja jest możliwa do zrealizowania.
Organy ustaliły, że jak wynika z zapisów przedmiotowego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, działki nr [...] i [...] z obrębu [...] znajdują się na terenie oznaczonym symbolem El., którego przeznaczeniem podstawowym jest lokalizacja elektroenergetycznej linii 400 kV [...]. Przeznaczenie dodatkowe: tereny rolne o ograniczonym zagospodarowaniu. Szczegółowe ustalenia obowiązujące dla tych terenów zawarte są w § 12 tekstu uchwały Rady Gminy w K. nr [...] z dnia [...] grudnia 2013 r., z którego wynika, że dla terenów oznaczonych symbolem El ustala się m.in.:
- przebudowę istniejącej infrastruktury technicznej umożliwiającej budowę i eksploatację linii;
- lokalizację nowej infrastruktury technicznej i urządzeń wodnych niekolidujących z linią;
- minimalną powierzchnię biologicznie czynną - 80% powierzchni działki budowlanej;
- maksymalną wysokość słupów - 60 m;
- pod nadziemnymi urządzeniami linii (z wyłączeniem terenu pod słupy) zachowuje się dotychczasowy sposób użytkowania - tereny rolne;
- zakaz lokalizacji budynków oraz nadziemnych budowli rolniczych;
- zakaz nasadzeń drzew i krzewów o wysokości przekraczającej 3m;
- obowiązek odbudowy ciągów drenarskich, w przypadku ich naruszenia.
Z dołączonych do wniosku dokumentów, jak podano w decyzjach obu instancji wynika, że przedstawiciele inwestora przeprowadzili próby polubownego ustalenia warunków umowy w sprawie udostępnienia nieruchomości i uzyskania zgody na budowę linii elektroenergetycznej 400 kV [...], które
zakończyły się wynikiem negatywnym (protokół z negocjacji z dnia [..].10.2013 r., pismo z dnia [...].02.2014 r. nr [...], w którym zaproponowano umowę służebności przesyłu podając kwotę 7280 zł, notatka z dnia [...].03.2014 r., protokół z rokowań z dnia [...].04.2014 r., gdzie podano wyższe wynagrodzenie w kwocie 33883 zł, pismo z dnia [...].04.2014 r. nr [...]). Na przedstawione w tych pismach warunki właściciel nieruchomości nie wyraził zgody.
Wojewoda podał, powołując się na orzecznictwo, że strony zmierzające do załatwienia sprawy - w sposób określony w art. 124 ust. 3 u.g.n. - nie są związane jakimikolwiek regułami w zakresie przeprowadzenia rokowań oprócz obowiązku zainicjowania ich poprzez przedstawienie przez jedną z nich swojemu adwersarzowi propozycji jej rozstrzygnięcia. Rokowania mogą zostać zatem zakończone w dowolnym czasie, chociażby gdy - w ocenie którejś ze stron - nie ma szans na zawarcie porozumienia. Nie przewidziano przy tym jakiejś szczególnej formy ich zakończenia. Oznacza to, że strony samodzielnie i dowolnie decydują nie tylko o tym, czy na ich skutek dojdą do porozumienia skutkującego dokonaniem czynności prawnej, lecz również o tym, kiedy je zakończyć (wyrok NSA w Warszawie z dnia 22.02.2012r. I OSK 357/11).
W razie braku porozumienia, zgodnie z art. 124 ust. 2 u.g.n. zezwolenie może być wydane z urzędu albo na wniosek organu wykonawczego jednostki samorządu terytorialnego, innej osoby lub jednostki organizacyjnej. W przedmiotowej sprawie z wnioskiem w dniu [...] kwietnia 2014 r. wystąpiła spółka P. S.A.
Wobec tego Starosta [...] w dniu [...] maja 2014 r. przeprowadził rozprawę administracyjną, podczas której pełnomocnik inwestora podniósł, że przeprowadzone rokowania nie doprowadziły do zawarcia umowy cywilno-prawnej, bowiem właściciel nieruchomości nie przyjął zaproponowanej kwoty wynagrodzenia za ustanowienie służebności przesyłu, kwestionuje przebieg przedmiotowej linii elektroenergetycznej i w dniu [...] kwietnia 2014 r. złożył skargę do WSA na uchwałę Rady Gminy K. z dnia [...] grudnia 2013 r., którą został przyjęty miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego gminy K.. Z uwagi na ową skargę na plan, J. R. wraz z pełnomocnikiem wnieśli o zawieszenie postępowania do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia skargi.
Stosując się do wskazówek Wojewody z decyzji uchylającej, Starosta ustalił, że wyrokiem z dnia 3 października 2014 r., sygn. akt IV S.A./Wa 1110/14 WSA oddalił złożoną przez A. i J. R. skargę na wskazaną wyżej uchwałę Rady Gminy K. z dnia [...] grudnia 2013 r. w sprawie planu.
Organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji z [...].02.2015 r. stwierdził, że zarzuty odwołania o naruszeniu przepisów postępowania administracyjnego oraz prawa materialnego, tj. art. 124 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, należy uznać za pozbawione podstaw.
Wyjaśnił, że:
- organy orzekające w toku postępowania o ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości, z mocy przepisu art. 124 u.g.n. badają jedynie ziszczenie się przesłanek, o których mowa w tym przepisie, tj. czy inwestycja jest inwestycją celu publicznego, jej zgodność z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego (lub w przypadku jego braku z decyzją o lokalizacji inwestycji celu publicznego) oraz weryfikują, czy przed wystąpieniem o zgodę w trybie administracyjnym wnioskodawca przeprowadził rokowania. Organ nie jest uprawniony do badania żadnych innych okoliczności, w tym nie ustala przebiegu linii elektroenergetycznej czy zmian w jej przebiegu, jak również nie kontroluje prawidłowości jej wyznaczenia. W tym zakresie jest on związany planem miejscowym, a w przypadku braku planu decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego. Rola organu w tym zakresie sprowadza się jedynie do zbadania czy ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości następuje zgodnie z planem miejscowym, a w przypadku braku planu, zgodnie z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji. W świetle zgromadzonych w aktach Starosty [...] dowodów, przywołanych w uzasadnieniu decyzji tego Organu z dnia [...].01.2015 r., wszystkie wymienione uprzednio przesłanki z art. 124 ust. 1 u.g.n. w odniesieniu do przedmiotowych działek stanowiących własność J. R. - w ocenie Wojewody - zostały spełnione;
- udokumentowano, że budowa napowietrznej linii elektroenergetycznej 400kV [...] jest inwestycją celu publicznego, a przebieg tej inwestycji jest zgodny z zapisami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego części wsi [...] dla przebiegu linii elektroenergetycznej 400 kV., uchwalonego uchwałą Rady Gminy K. nr [...] z dnia [...] grudnia 2013 r. Natomiast ocena przez WSA w Warszawie zgodności z prawem uchwały Rady Gminy K. z dnia [...] grudnia 2013 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla inwestycji celu publicznego pn. "Budowu napowietrznej linii 400kV [...]" nie jest zagadnieniem wstępnym w prowadzonym postępowaniu o ograniczenie prawa własności. Plan uchwalony tą uchwałą obowiązuje, a zatem spełniony został warunek wynikający z art. 112 ust 1 u.g.n. do stosowania przepisu art. 124 tej ustawy na obszarze przeznaczonym w planie na cele publiczne;
- zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wyjaśniał wszystkie istotne okoliczności dla rozstrzygnięcia sprawy toczącej się z wniosku P. S.A. o ograniczenie sposobu korzystania z przedmiotowej nieruchomości. Wynik postępowania mającego na celu podważenie słuszności decyzji Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w W. z dnia [...].10.2011 r., oraz decyzji Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...].12.2012 r. nie jest warunkiem niezbędnym do rozstrzygnięcia w trybie art. 124 ust. 1 u.g.n. Zgodnie z art. 72 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz.U. z 2013 r. poz. 1235 ze zm.) wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach jest niezbędne do uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę, a nie do uzyskania decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości. Z kolei zarzuty dotyczące nieprecyzyjnego określenia terminu, w którym właściciel będzie ograniczony w sposobie korzystania z przedmiotowej nieruchomości są nieuzasadnione. W kwestionowanej decyzji organ I. instancji wskazał zdarzenie początkowe pozwalające na zajęcie nieruchomości oraz zdarzenie końcowe. Termin nie musi odnosić się do określonych dat, mogą to być określone zdarzenia zgodnie z dyspozycją zawartą w art. 111 § 2 k.c.
Wojewoda wskazał nadto, że zgodnie z art. 124 ust. 5 u.g.n., jeżeli założenie i przeprowadzanie na nieruchomości ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń uniemożliwi właścicielowi dalsze prawidłowe korzystanie z nieruchomości w sposób dotychczasowy, albo w sposób zgodny z jej dotychczasowym przeznaczeniem, właściciel może żądać aby starosta lub inwestor nabył od niego na rzecz Skarbu Państwa, w drodze umowy, własność nieruchomości.
We wniesionej skardze J. R. zarzucił:
1. naruszenie przepisów postępowania, w tym podstawowych zasad procedury administracyjnej, a mianowicie:
wyrażonej w art. 6 K.p.a. zasady praworządności stanowiącej odzwierciedlenie art. 7 Konstytucji RP,
wyrażonych w art. 7 K.p.a. zasad: kontroli i nadzoru nad przestrzeganiem prawa w postępowaniu, prawdy obiektywnej oraz uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli w związku z art. 77 i nast. K.p.a., poprzez brak wszechstronnego i dokładnego rozważenia zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz jego niewłaściwą ocenę;
2. naruszenie prawa materialnego, a mianowicie art. 124 ust. 1 u.g.n., poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie w niniejszej sprawie, które doprowadziło do bezpodstawnego utrzymania w mocy decyzji w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości w sytuacji, gdy:
Skarżący zaskarżył miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego przyjęty uchwałą Rady Gminy K. Nr [...] z dnia [...] grudnia 2013 r. w sprawie uchwalenia planu zagospodarowania przestrzennego części wsi części wsi [...] dla przebiegu linii elektroenergetycznej 400 kV w odniesieniu do jego działek,
Skarżący generalnie wyrażał zgodę na budowę przedmiotowej linii w obrębie jego działek, jednakże nie o przebiegu wskazanym we wniosku przedsiębiorstwa energetycznego,
brak jest ścisłego oznaczenia w skarżonej decyzji terminu, w jakim nastąpić ma przedmiotowe ograniczenie,
budowa przedmiotowej linii wysokiego napięcia w planowanym układzie uniemożliwi racjonalne zagospodarowanie przedmiotowych działek, w znacznej mierze pozbawiając ją wartości.
W ocenie Skarżącego, organ II. instancji w zasadzie nie rozpatrzył jego zarzutów, gdyż w uzasadnieniu skarżonej decyzji brak jest - poza bardzo lakonicznym odniesieniem się w zasadzie do jednej kwestii, a mianowicie oceny czy została spełniona przesłanka braku wyrażenia przez Skarżącą zgody na realizację na jej nieruchomości przedmiotowej inwestycji (polegającym w zasadzie jedynie na wymienieniu dat, w których odbyły się negocjacje między stronami) - jakiejkolwiek próby odniesienia się do pozostałych podnoszonych przez Skarżącą w odwołaniu kwestii.
Zauważył, że generalnie wyrażał zgodę na lokalizację przedmiotowych urządzeń na jego działkach, był cały czas gotowy na dojście do porozumienia w przedmiocie ograniczenia korzystania z jego nieruchomości - pod warunkiem zmiany przebiegu przedmiotowej linii przez jego działki, w sposób zmniejszający ich obciążenie i dający Skarżącemu możliwość rozwoju prowadzonej przez niego na przedmiotowych działkach działalności, co jednak nie zostało uwzględnione przez spółkę energetyczną.
Na początku 2013 r., w celu rozbudowy prowadzonej przeze siebie na przedmiotowych nieruchomościach działalności w postaci działów specjalnych produkcji rolnej (produkcja i hodowla drobiu), J. R. złożył wniosek o ustalenie warunków zabudowy dla budowy: elektronicznej wagi najazdowej o nośności 60 ton, pięciu budynków pieczarkarni, magazynu paszowego dla istniejącego kurnika, pięciu zbiorników na ścieki o pojemności 5 m3 każdy oraz budynku magazynu opakowań z łącznikiem do istniejącego budynku przewidzianej do realizacji w zabudowie gospodarstwa hodowlanego na przedmiotowych działkach o numerach: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] w miejscowości [...], gmina K..
Jego zdaniem, lokalizacja przedmiotowej linii faktycznie uniemożliwi mu realizację tej inwestycji w zaplanowanym kształcie. Linia przebiega w obrębie jego działek, zbyt blisko istniejących już zabudowań, co stwarza realne zagrożenie dla zdrowia ludzi i zwierząt.
Konsekwentnie wskazywał, iż istnieje możliwość przebiegu przedmiotowej linii po jego działkach, w niedalekiej odległości od zaplanowanego przebiegu tj. w miejscu po dawnej linii 110 kV (usytuowanej pod lasem, poza częścią mieszkalną i inwestycyjną nieruchomości, z o wiele mniejszym jej obciążeniem) i przedstawiali alternatywny przebieg przedmiotowej linii po ich działkach (poprzez wydłużenie pasa przebiegu linii 400 kV w jednej linii niegnącej od zachodu na całej długości jego działek z istniejąca zabudową, a następnie przesunięcie miejsca załamania projektowanej linii do granicy jego działek o nr [...] i nr [...] ).
W tym celu złożony został wniosek o zmianę Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy K., który jednakże nie został rozpatrzony.
W jego ocenie, organ I. instancji w sposób nieuzasadniony odmówił zawieszenia niniejszego postępowania, jak również nie odniósł się w żadnym zakresie merytorycznie do ponowionego przez Skarżącego w piśmie z dnia [...] grudnia 2014 r. - w związku ze złożeniem skargi kasacyjnej od wyroku
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 października 2014 r. - wniosku o zawieszenie niniejszego postępowania.
Skarżący w odwołaniu wskazywał również, iż w skarżonej decyzji w sposób mało precyzyjny określono czas wprowadzenia przedmiotowego ograniczenia, określając go jako "od chwili uzyskania przez P. S.A. ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę w zakresie działek objętych przedmiotową decyzją, do czasu uzyskania ostatecznej decyzji zezwalającej na użytkowanie tej linii w sytuacji, gdy fakt wydawania tych rozstrzygnięć i ich uprawomocnienia może nie być mu ani wiadomy, ani komunikowany, nie mówiąc już o tym, że nie wiadomo ile miałby okres ten trwać: kilka miesięcy, rok czy też dwa czy trzy lata.
Tymczasem treść normy art. 124 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. - Dz.U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze. zm.) zawiera wymóg ścisłego określenia zakresu ograniczenia czasowego nieruchomości.
W kwestii odwołania od decyzji Regionalnego Dyrektora ochrony Środowiska w W. z dnia [...].10.2011 r. toczyło się postępowanie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie w sprawie o sygn. akt IV SA/Wa 1641/13, w toku którego uwzględniono jego skargę L. R. i nakazano ponowną analizę, czy odwołanie od decyzji środowiskowej istotnie zostało wniesione z uchybieniem terminu.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje.
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m. in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25.07.2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 1270 ze zm. - zwanej dalej P.p.s.a.) sprowadzają się do kontroli działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Przy czym w myśl art. 134 P.p.s.a. Sąd rozstrzygając w granicach danej sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Sąd, badając legalność zaskarżonej decyzji oraz decyzji utrzymanej nią w mocy, w oparciu o powołane przepisy i w granicach sprawy, doszedł do przekonania, że skarga nie jest zasadna.
W pierwszej kolejności należy zauważyć, że decyzja, która zobowiązuje do udostępnienia danej nieruchomości, jaką jest decyzja w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości, wydawana jest w razie spełnienia przesłanek wynikających z art. 124 ust. 1 u.g.n
Artykuł 124 ust.1 u.g.n. stanowi, że starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, może ograniczyć, w drodze decyzji, sposób korzystania z nieruchomości poprzez udzielenie zezwolenia na zakładanie i przeprowadzenie na nieruchomości ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, jeżeli właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości nie wyraża na to zgody. Ograniczenie to następuje zgodnie z planem miejscowym, a w przypadku braku planu, zgodnie z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego.
Wydanie decyzji ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości stwarza warunki do wydania decyzji, o której mowa w art. 124 ust. 1a u.g.n. (zezwalającej na niezwłoczne zajęcie nieruchomości). Obie te decyzje stanowią zaś podstawę do nadania inwestorowi prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, co jest niezbędne dla realizacji danej inwestycji.
Przepis art. 124 ust. 1 reguluje szczególny przypadek ograniczenia wykonywania prawa własności lub prawa użytkowania wieczystego i innych praw rzeczowych, polegający na znoszeniu - przez właściciela lub użytkownika wieczystego - przedsięwzięć inwestycyjnych podejmowanych na jego nieruchomości, a dotyczących zakładania i przeprowadzenia na nieruchomości przewodów oraz innych urządzeń, ich konserwacji i usuwania awarii.
Należy nadmienić, że warunkiem koniecznym i zarazem podstawową przesłanką ubiegania się o wydanie zezwolenia ograniczającego sposób korzystania przez właściciela lub użytkownika wieczystego z nieruchomości jest realizacja celu publicznego wyszczególnionego w art. 6 u.g.n., a co najważniejsze zgodnego z planem zagospodarowania przestrzennego lub też z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego, jeżeli planu miejscowego nie ma. Przy tak sformułowanym zapisie ustawowym, dla oceny spełnienia przesłanki celu publicznego nie ma znaczenia, kto ten cel realizuje oraz kto jest jego wykonawcą.
Przenosząc wskazane rozważania na grunt rozpatrywanej sprawy, należy zauważyć, że zgodnie z przepisem art. 124 ust. 1 u.g.n., organ wydający decyzję o ograniczeniu korzystania z nieruchomości w rozpatrywanej sprawie, zobowiązany był do wzięcia pod uwagę:
1. czy założenie i przeprowadzenie jednotorowej napowietrznej linii elektroenergetycznej 400 kV [...] jest zamierzeniem spełniającym przesłanki inwestycji celu publicznego,
2. czy planowane ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości następuje zgodnie z planem miejscowym, a w przypadku braku planu, zgodnie z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego,
3. czy właściciel, użytkownik wieczysty lub odpowiednio posiadacz nieruchomości nie wyraża zgody na wykonanie na nieruchomości prac niezbędnych do realizacji inwestycji celu publicznego,
4. czy wniosek o wydanie zezwolenia został złożony przez uprawniony do tego podmiot.
W oparciu o materiał dowodowy zgromadzony w niniejszej sprawie, trafnie ustaliły organy obu instancji, że planowana inwestycja jest inwestycją celu publicznego i jest zgodna z zapisami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego części wsi [...] dla przebiegu linii elektroenergetycznej 400 kV, uchwalonego uchwałą Rady Gminy K. nr [...] z dnia [...] grudnia 2013 r., ogłoszoną w Dzienniku Urzędowym Województwa [...] poz. [...] z dnia [...] stycznia 2014 r.
Ich ustalenia, w tym zakresie Sąd uznaje za własne i wobec tego za zbędne uznaje ich powtarzanie.
Co się zaś tyczy decyzji Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w W. o środowiskowych uwarunkowaniach z dnia [...] października 2011 r., to nie była ona warunkiem niezbędnym do wydania rozstrzygnięcia w trybie art. 124 ust. 1 u.g.n. Wynik postępowania mającego na celu podważenie słuszności decyzji Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w W. z dnia [...].10.2011 r., znak: [...] oraz decyzji Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...].12.2012 r., znak: [...], zgodnie z art. 72 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz.U. z 2013 r. poz. 1235 ze zm.) ma wpływ na uzyskanie pozwolenia na budowę. Wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach jest bowiem niezbędne do uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę dla przedmiotowej inwestycji, a nie do uzyskania decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości w związku z jej realizacją. Brak tej decyzji stałby zatem na przeszkodzie uzyskaniu przez inwestora pozwolenia na budowę dla przedmiotowej inwestycji liniowej, a w konsekwencji uczynił niemożliwą do realizacji decyzję ograniczającą sposób korzystania z przedmiotowej nieruchomości.
Trafnie ustaliły organy obu instancji, że skarga wywiedziona do Sądu Administracyjnego na ustalenia przedmiotowego planu zagospodarowania przestrzennego, co do przebiegu owej linii energetycznej, nie stanowiła zagadnienia wstępnego w niniejszej sprawie, podobnie jak i złożenie skargi kasacyjnej do NSA na wyrok WSA oddalający tę skargę.
Co się zaś tyczy uprzednich rokowań prowadzonych przez Inwestora ze Skarżącym, należy zauważyć, że przepis art. 124 u.g.n. istotnie nie określa formy prowadzenia rokowań, jednakże mówi o spełnieniu obowiązku ich przeprowadzenia, jako przesłanki wszczęcia postępowania o uzyskanie zezwolenia na zajęcie nieruchomości. W rozpatrywanej sprawie inwestor określił i zaproponował właścicielowi określone warunki uzyskania zgody na wykonanie prac, o jakich mowa w art. 124 ust. 1 u.g.n. Z kolei niemożność uzyskania zgody właściciela oznacza sytuację, w której nie przyjął on przedłożonej mu propozycji (protokół z negocjacji z dnia [...].10.2013 r.; pismo z dnia [...].02.2014 r. nr [...], w którym zaproponowano umowę służebności przesyłu, podając kwotę 7280 zł; notatka z dnia [...].03.2014 r.; protokół z rokowań z dnia [...].04.2014 r., gdzie podano wyższą wartość w kwocie 33883 zł - wartość służebności przesyłu dla działki nr [...] zaproponowano na 14.665,00 zł, a wartość służebności przesyłu dla działki nr [...] na 19.218,00 zł; pismo z dnia [...].04.2014 r. nr [...]). Na przedstawione w tych pismach warunki właściciel nieruchomości nie wyraził zgody. Z kolei, stawiany przez Skarżącego warunek przesunięcia przebiegu linii w obrębie jego działek, nie był do zaakceptowania przez Inwestora. W orzecznictwie Sądów Administracyjnych przyjmuje się, że negocjacje nie mogą trwać w nieskończoność. W szczególności tyczy to inwestycji wpółfinansowanych ze środków Unii Europejskiej, których wykorzystanie musi mieć miejsce w określonym czasie (por. m. in. wyrok NSA z 20.01.2010 r" sygn. akt I OSK 1274/09, http// cbois.nsa.gov.pl).
Nie są też nieuzasadnione zarzuty dotyczące nieprecyzyjnego określenia terminu, w którym właściciel będzie ograniczony w sposobie korzystania z przedmiotowej nieruchomości. Starosta czasokres ten określił przez wskazanie zdarzenia początkowego, pozwalającego na zajęcie nieruchomości oraz zdarzenia końcowego. Przy realizacji inwestycji liniowej, określenie tego terminu poprzez posłużenie się konkretnymi datami, mogłoby okazać się niemożliwe. Należy zgodzić się z Wojewodą, że termin ten nie musi odnosić się do określonych dat, mogą to być określone zdarzenia, zgodnie z dyspozycją zawartą w art. 111 § 2 K.c.
Nie doszło zatem zarówno do naruszenia prawa materialnego, jak i przepisów postępowania. Organ wnikliwie odniósł się do tych zarzutów odwołania, które mogły mieć znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Co do pozostałych wskazał, że nie mają z nią istotnego związku.
Należy też mieć na uwadze, że ochrona własności wynikająca z ustawy zasadniczej, nie ma charakteru absolutnego (por. orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego: z dnia 3.07.2001 r. sygn. akt K.3/01 OTK 2001/5/125, a także z dnia 20.07.2004 r. sygn. akt OTK-A 2004/7/66). Konstytucja RP w art. 21 ust. 2 dopuszcza wywłaszczenie, jeżeli jest dokonywane w celach publicznych i za słusznym odszkodowaniem. Nie można zatem twierdzić, że zaskarżoną decyzją organ administracji naruszył konstytucyjnie gwarantowaną ochronę własności, w szczególności art. 21 ust. 1, art. 31 ust. 3 i art. 64 ust.2 i 3 Konstytucji RP. Interes indywidualny nie może zaś mieć prymatu nad interesem publicznym (inwestycja służąca bezpieczeństwu energetycznemu regionu).
Co do obaw Skarżącego, dotyczących znacznego obciążenia jego nieruchomości bez odszkodowania, należy nadmienić, że zgodnie z art. 128 ust. 4 u.g.n. za szkody powstałe wskutek zdarzeń, o których mowa w art. 124 przysługuje odszkodowanie, które powinno odpowiadać wartości poniesionych szkód. Jeżeli wskutek tych zdarzeń zmniejszy się wartość nieruchomości, odszkodowanie powiększa się o kwotę odpowiadającą temu zmniejszeniu. Zgodnie zaś z art. 129 ust. 1 i 5 u.g.n. odszkodowanie ustala starosta, wydając w takim przypadku odrębną decyzję w tym zakresie.
Wobec wskazanych argumentów, nie było podstaw do uwzględnienia skargi. Sąd z urzędu również nie dopatrzył się takich jej uchybień, które prowadziłyby do
konieczności uchylenia zaskarżonej decyzji.
Stwierdzić też należy, że decyzją Wojewody [...] z dnia [...].02.2015 r., nr [...] wydana została po ponownym rozpatrzeniu sprawy w jej całokształcie, w myśl art. 15 K.p.a. Zgodnie z art. 7 oraz art. 77 § 1 K.p.a. Wojewoda, podobnie jak uprzednio Starosta, podjął wszelkie czynności zmierzające do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz do wydania rozstrzygnięcia, w wyniku rozpatrzenia zebranego materiału dowodowego z należytą starannością i wnikliwością (art. 107 § 3 K.p.a). Wyjaśniona została też Skarżącemu zasadność przesłanek, którymi organ kierował się przy załatwieniu sprawy (art. 11 K.p.a.).
Z przytoczonych przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na zasadzie art. 151 P.p.s.a. - orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło