III SA/Kr 651/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Janusz Kasprzycki Sędziowie WSA Halina Jakubiec (spr.) WSA Maria Zawadzka Protokolant starszy sekretarz sądowy Monika Wójcik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 listopada 2015 r. sprawy ze skarg Spółdzielni "A" w G na decyzje Wojewody z dnia 20 kwietnia 2015 r. nr [...], z dnia 20 kwietnia 2015 r. nr [...], z dnia 20 kwietnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wymeldowania skargi oddala. Wojewoda decyzjami z dnia 20 kwietnia 2015 r.: - znak [...] utrzymał w mocy decyzję Burmistrza Miasta z dnia [...] 2015 r. znak [...] odmawiającą wymeldowania M. D. z pobytu stałego w G przy ul. F. - znak [...] utrzymał w mocy decyzję Burmistrza Miasta z dnia [...] 2015 r. znak [...] odmawiającą wymeldowania A. D. wraz z małoletnimi dziećmi: G. D. i D. D. z pobytu stałego w G przy ul. F. - znak [...] utrzymał w mocy decyzję Burmistrza Miasta z dnia [...] 2015 r. znak [...] odmawiającą wymeldowania małoletniego A. Ś. z pobytu stałego w G przy ul. F. Jako podstawa prawna decyzji wskazany został przepis art. 138 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 ze zm.) w związku z art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz. U. z 2015 r., poz. 388). Z uzasadnień powyższych decyzji wynika, iż podjęte zostały na tle następującego stanu prawnego oraz faktycznego: Na podstawie wniosku Spółdzielni Mieszkaniowej "A" w G zostało wszczęte w dniu 18 listopada 2013 r. postępowanie w sprawie o wymeldowanie M. D. oraz A. D. wraz z małoletnimi dziećmi: A. Ś., G. D. i D. D. z pobytu stałego w G przy ul. F. Spółdzielnia wskazała, że wymienione we wniosku osoby nie posiadają tytułu prawnego do tego lokalu mieszkalnego oraz, że nie mieszkają w nim od paru lat. Prawdopodobnie wyjechały do Niemiec. Pierwotnie wydana w sprawie przez Burmistrza Miasta decyzja z dnia [...] 2014 r. znak [...] odmówiła wymeldowania M. D. oraz A. D. wraz z małoletnimi dziećmi: A. Ś., G. D. i D. D. z pobytu stałego w G przy ul. F. W wyniku złożonego przez skarżącą Spółdzielnię odwołania, Wojewoda decyzją z dnia [...] 2014 r. znak [...] uchylił tę decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Organ odwoławczy wskazał, iż w przedmiotowej sprawie powinny być prowadzone trzy odrębne postępowania administracyjne z uwagi na różny krąg stron w każdej ze spraw. Pierwsze postępowanie powinno dotyczyć wymeldowania M. D. Drugie postępowanie dotyczyć powinno wymeldowania A. D. wraz z małoletnimi dziećmi D. D. oraz G. D. Natomiast trzecie postępowanie powinno dotyczyć wymeldowania małoletniego A. Ś. Stronami tego ostatniego postępowania powinni być opiekunowie prawni małoletniego – A. D. oraz W. Ś. (ojciec dziecka), który został pominięty przez organ I instancji. Burmistrz Miasta zgodnie z wytycznymi organu odwoławczego przeprowadził trzy odrębne postępowania, w wyniku których wydał następujące decyzje: - z dnia [...] 2015 r. znak [...] odmawiającą wymeldowania M. D. z pobytu stałego w G przy ul. F. Rozpatrując kwestię opuszczenia ww. lokalu przez M. D. z punktu widzenia dobrowolności oraz trwałości organ uznał, że wyniki postępowania dowodowego nie dają podstaw do przyjęcia, że zachodzą wymienione przesłanki. Ustalono, że M. D. przebywa czasowo w Niemczech, gdzie podjęła pracę zarobkową, ma zamiar powrócić do kraju za około za dwa lata i zamieszkać w zajmowanym uprzednio lokalu przy ul. F. Wyjazd za granicę spowodowany był koniecznością spłaty zaległości czynszowych w Spółdzielni. - z dnia [...] 2015 r. znak [...] odmawiającą wymeldowania A. D. wraz dziećmi D. D. i G. D. z pobytu stałego w G przy ul. F. W postępowaniu dowodowym ustalono, iż A. D. wraz dziećmi przebywa czasowo w Niemczech. Podczas pobytu w kraju zatrzymują się w lokalu przy ul. F, w którym posiadają osobiste rzeczy. W toku postepowania A. D. zeznała, że zamierza powrócić do kraju wraz z dziećmi i zamieszkać w zajmowanym uprzednio lokalu a wyjazd za granicę spowodowany był względami ekonomicznymi. - z dnia [...] 2015 r. znak [...] odmawającą wymeldowania małoletniego A. Ś. z pobytu stałego w G przy ul. F. W postępowaniu dowodowym ustalono, iż małoletni A. Ś. wyjechał wraz z matką A. D. do Niemiec, a pobyt tam ma charakter czasowy. Spółdzielnia Mieszkaniowa "A" odwołała się od ww. decyzji. Odwołania oparto o zarzuty naruszenia przepisu prawa materialnego art. 15 ust 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych polegające na niewłaściwym jego zastosowaniu oraz naruszenia przepisów postępowania art. 7, art. 77, art. 80 i 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - Kpa (Dz.U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.) polegające na nierozpatrzeniu w sposób wyczerpujący materiału dowodowego sprawy, wadliwej ocenie materiału dowodowego oraz wadliwym uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Spółdzielnia wywodziła w uzasadnieniu odwołań, że niezamieszkiwanie wskazanych w decyzjach osób w lokalu przy ul. F jest dobrowolne i trwałe. Wojewoda po rozpoznaniu odwołań wydał opisane na wstępie decyzje. W pierwszej kolejności organ odwoławczy powołał przepis przejściowy art. 69 pkt 1 ustawy z 24 września 2010 r. o ewidencji ludności, która weszła w życie z dniem 1 marca 2015 r., odwołano się do treści przepisu art. 35 tej ustawy stanowiącego, że organ gminy, o którym mowa w art. 28 ust. 1, wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu wskazanych w art. 28 ust. 2, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Wskazano, że opuszczenie lokalu uprawniające do wymeldowania następuje wówczas, gdy ma charakter trwały i jest dobrowolne. Definiując pojęcie "opuszczenia", należy mieć na uwadze przesłanki obiektywne jak powód opuszczenia, możliwość dostępu do lokalu, wolę powrotu i utrzymania związku z miejscem stałego pobytu, jak też pogodzenie się z dalszym niezamieszkiwaniem w lokalu. Organ uznał, na podstawie wyników postępowania dowodowego, że M. D. oraz A. D. wraz z małoletnimi dziećmi G. i D. D. oraz A. Ś. nie opuściły lokalu przy ul. F w G zarówno dobrowolnie jak i trwale. M. D. wyjechała do Niemiec w roku 2010 w celach zarobkowych, gdyż w Polsce nie miała środków na utrzymanie rodziny. Za zarobione za granicą pieniądze spłaciła zadłużenie w Spółdzielni Mieszkaniowej "B" w G a także pomaga finansowo studiującej córce. Do Polski przyjeżdża na każde święta. W lokalu przy ul. F była widziana ostatni raz w 2013 r. (zeznania pełnomocnika strony córki K. D. oraz sąsiadów T. K. i F. Ś.). Organ przyjął, że wyjazd za granicę M. D. wyłącznie w celach zarobkowych wskazuje na brak trwałości opuszczenia przez nią ww. lokalu. Sprawy życiowe nadal koncentruje w Polsce, posiada swobodny dostęp do ww. lokalu, w którym przechowuje rzeczy osobiste. Ustalono, iż A. D. również wyjechała wraz z dziećmi do Niemiec w roku 2012. Przyjeżdża do Polski, do ww. lokalu 5 – 6 razy w roku, głównie na urlop i na święta. W rzeczonym lokalu posiadają osobiste rzeczy. Na terenie Niemiec nie posiadają zameldowania ze względu na zamiar powrotu do Polski. W lokalu była widziana ostatni raz w styczniu 2015 r. Ponadto A. D. udzieliła swojej siostrze K. D. upoważnienia do sprawowania opieki faktycznej i prawnej, w tym do podejmowania decyzji co do ewentualnej hospitalizacji nad jej dziećmi podczas nieobecności spowodowanej wyjazdem za granicę. Ustalenia zapadły na gruncie zeznań K. D., sąsiadów J. K., T. K., M. P. i F. Ś. oraz oględzin lokalu. Należało zdaniem organu w tak ustalonych okolicznościach przyjąć, że wyjazd A. D. wraz z dziećmi za granicę wyłącznie w celach zarobkowych wskazuje na brak trwałości opuszczenia przez nich ww. lokalu. Sprawy życiowe nadal koncentrują w Polsce i posiadają swobodny dostęp do ww. lokalu, w którym przechowują rzeczy osobiste. Przepisy prawa nie określają, w jaki sposób oraz z jaką częstotliwością osoba zameldowana na pobyt stały ma korzystać z budynku, w którym jest zameldowana na pobyt stały. Zwrócono uwagę, że wymeldowanie jest następstwem opuszczenia lokalu, a nie odwrotnie. Na koniec organ stwierdził, iż właściciel lokalu, w którym przebywają strony niniejszego postępowania, może dochodzić praw na drodze cywilnoprawnej, występując ewentualnie z wnioskiem o eksmisję. Powyższe decyzje stały się przedmiotem skargi Spółdzielni Mieszkaniowej "A" do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Zarzuty skargi pokryły się z zarzutami odwołania. Przedstawiono w treści skargi odmienny od tego, który przedstawił organ wniosek, iż M. D., A. D. oraz jej dzieci w sposób trwały opuściły lokal przy ul. F w G a sprawy życiowe koncentrują na terenie Niemiec. W ocenie Spółdzielni w rozpoznawanych sprawach zachodzą przesłanki wymeldowania tych osób z ww. lokalu. W szczególności na wniosek ten składają się okoliczności, iż M. D. widziana była w kraju po raz ostatni ok. 2 lata temu. Zdaniem Spółdzielni posiadanie w kraju centrum życiowego osoby, która sporadycznie go odwiedza (raz na kilka lat) przeczy istocie tego pojęcia. Zarzucono brak dowodów na okoliczność, że wyjazd z kraju tej osoby związany był z koniecznością spłaty zadłużenia czynszowego. Odnośnie A. D., która wyjechała z Polski wraz z dziećmi, zwrócono uwagę, że dzieci uczęszczają do szkoły na terenie Niemiec. Zakwestionowano jakoby kilkakrotne w roku odwiedziny tej osoby w Polsce świadczyły o posiadaniu nadal centrum życiowego w kraju. Według Spółdzielni celem wizyt w Polsce są tylko i wyłącznie odwiedziny u rodziny. Zarzucono, iż nie przedstawiono dowodów świadczących, iż okazane przez K. D. rzeczy w lokalu przy ul. F w G należą do stron niniejszych postępowań. Na marginesie podniesiono, iż by nawet do nich należały, to jako rzeczy niezbędne do egzystencji powinny znajdować się w miejscu faktycznego przebywania. Zakwestionowano stwierdzenie organu, jakoby strony niniejszych postepowań deklarowały wole powrotu do kraju, zwracając uwagę, że w żadnym momencie nie określiły nawet hipotetycznej daty. Zwrócono też uwagę, że w razie powrotu mogą wystąpić o zameldowanie. Spółdzielnia uznała wobec powyższego, że w rozpoznawanych sprawach zostały spełnione przesłanki wymeldowania stron postępowań, a organ w sposób niewłaściwy zastosował przepis art. 15 ust 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. W szczególności sporadyczne wizyty stron niniejszych postępowań w kraju świadczą, że opuszczenie przez nich miejsca pobyt w G ma charakter trwały. Zwrócono uwagę, że badając zamiar osoby opuszczającej mieszkanie winno się wziąć pod uwagę nie tylko subiektywne odczucia tej osoby, ale również wolę dającą się określić na podstawie obiektywnych, możliwych do stwierdzenia okoliczności. Uściślając zarzut polegający na wadliwym uzasadnieniu decyzji zwrócono uwagę, że uzasadnienia decyzji I instancji nie wskazują dowodów, na których oparł się organ jak również oceny zgromadzonego materiału dowodowego. W odpowiedziach na skargi organ wniósł o ich oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawach. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Wojewódzki Sąd Administracyjny zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. (Dz. U. z 2012 r., poz.270 ze zm.) (p.p.s.a.) sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej i bada legalność zaskarżonego aktu administracyjnego stosowanie do przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647) nie będąc w sprawowaniu tej kontroli związany granicami tej skargi –zarzutami, wnioskami oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Kontrola sądu polega na zbadaniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia nieważności, naruszenia prawa dającego prawo do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowanie administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 i 2 p.p.s.a.). Podstawę prawną zaskarżonych decyzji stanowi przepis art. 35 ustawy o ewidencji ludności, który stanowi, że organ gminy, o którym mowa w art. 28 ust. 1, wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu wskazanych w art. 28 ust. 2, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Wskazany przepis znajduje zastosowanie zgodnie z regulacją zawartą w przepisie przejściowym art. 69 cytowanej ustawy stanowiącym, że postępowania administracyjne wszczęte na podstawie ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993, z późn. zm.) i niezakończone przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, w sprawach indywidualnych o zameldowanie, uchylenie czynności materialno-technicznej zameldowania oraz wymeldowanie, udostępnienie danych ze zbioru PESEL i gminnych zbiorów meldunkowych . Ustawa o ewidencji ludności weszła w życie w dniu 1 marca 2015 r. (z wyjątkiem przepisu art. 62. Uprzednio obowiązująca ustawa z dnia 10 kwietnia 1997 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz.U. z 2006 r., Nr 139, poz. 993 ze zm.) w przepisie art. 15 ust. 2 stanowiła, że organ gminy wydaje na wniosek właściciela lub innego podmiotu dysponującego tytułem prawnym do lokalu lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Z uwagi na zachowaną tożsamość przesłanek decyzji o wymeldowaniu uznać należy, że wypracowane na gruncie poprzedniego stanu prawnego orzecznictwo sądowe dotyczące kwestii wymeldowania pozostaje aktualne. Wskazuje się mianowicie, że wykładnia przepisu art. 15 ust. 2 ustawy z 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych pozwala na przyjęcie, że sformułowanie "opuszczenie miejsca pobytu stałego" nie oznacza jedynie fizycznego przebywania w miejscu innym niż miejsce pobytu stałego. Dla zaistnienia tej przesłanki konieczne jest, aby fizycznemu przebywaniu osoby w tym innym miejscu towarzyszyła wola opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu oraz zamiar stałego związania się z nowym miejscem, urządzenia w nim swego trwałego centrum życiowego. Przesłankę dobrowolności opuszczenia miejsca stałego pobytu trzeba oceniać na tle konkretnej sytuacji (por. wyrok WSA w Opolu z 2.06.2015 r. sygn. akt II SA/Op 132/15, Lex nr 1745933, wyrok NSA z 15.07.2014 r. sygn. akt II OSK 644/13, Rzeczposp. PCD 2014/220/3). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wskazał z kolei w wyroku z 10.06.2014 r. sygn. akt II SA/Bd 299/14, Lex nr 1497978, że przez zamiar opuszczenia miejsca pobytu należy pojmować nie tylko wolę wewnętrzną, ale także wolę dającą się określić na podstawie obiektywnych, możliwych do stwierdzenia okoliczności. Dlatego też przy ustalaniu zamiaru nie można poprzestać tylko na oświadczeniach zainteresowanej osoby, lecz należy zbadać czy okoliczności istniejące w sprawie potwierdzają wolę wewnętrzną osoby zainteresowanej, czy też pozostają z nią w sprzeczności. Do okoliczności takich należą między innymi: sposób opuszczenia lokalu, koncentracja interesów życiowych w danym miejscu (przebywanie w nim w sensie fizycznym, praca, nauka), posiadanie rzeczy w lokalu lub związanych z danym lokalem (np. kluczy, rzeczy osobistych) a także obiektywna możliwość realizacji woli przebywania w nim. Sąd podziela wyrażony w zaskarżonych decyzjach wniosek, iż w stosunku do M. D., A. D. oraz jej dzieci G. D., D. D. i A. Ś. nie zaszły prawem przewidziane przesłanki wymeldowania ich z lokalu przy ul. F w G. Faktem pozostaje, że wyżej wymienione osoby obrały za miejsce pobytu teren Niemiec, jednak zgodnie z zasadami doświadczenia życiowego nie sposób nie podzielić oceny orzekających w niniejszych sprawach organów, że pobyt ten ma charakter czasowy, związany z poszukiwaniem pracy mogącej dać rodzinie źródło utrzymania. postępowanie dowodowe Wbrew zarzutom skargi postępowanie dowodowe przeprowadzono w sposób prawidłowy zgodny z treścią przepisu art. 75 § 1 Kpa , a także dokonano oceny tych dowodów. Przesłuchano pełnomocnika stron – K. D., mieszkańców budynku przy ul. F także dokonano oględzin i przeprowadzono rozprawy administracyjne. Z dowodów tych wynika, że w istocie M. D. oraz A. D. wraz z dziećmi opuściły ww. lokal (i kraj) ze względów zarobkowych. Brak podstaw do zaprzeczenia wiarygodności zeznań wskazujących, że M. D. podjęła pracę na terenie Niemiec ze względu na konieczność uregulowania zadłużenia czynszowego i ze względu na konieczność zapewnienia pozostałej w kraju rodzinie środków do życia. Zeznania K. D. dotyczące tej kwestii zostały potwierdzone w wyjaśnieniach samej M. D. (w pismach z 11.02. i 7.03. 2014 r.). Zdaniem Sądu organy trafnie zatem przyjęły, iż dla wskazanych wyżej osób lokal przy ul. F w dalszym ciągu stanowi swoiste centrum życiowe. Osoby te nie opuściły tego lokalu w sposób trwały i dobrowolny. Spółdzielnia podkreśla, iż M. D. wyjechała za granicę w celach zarobkowych. Jak zaznaczono wyżej, ustalenie to jakkolwiek niewątpliwie trafne i prawidłowe, to jednak zdaniem Sądu strona skarżąca wywodzi z tego faktu nieprawidłowe wnioski. Wyjazd za granicę jako spowodowany aktualnymi potrzebami finansowymi rodziny nie może być oceniony w kategoriach trwałego i dobrowolnego opuszczenia lokalu. Na brak trwałości wyjazdu zarówno M. D., A. D. oraz jej dzieci wskazuje częstotliwość przyjazdów do kraju i przebywanie w czasie pobytu w rzeczonym lokalu. Nie bez znaczenia jest ulokowanie w tym lokalu rzeczy należących do stron, które stanowią rzeczy niezbędne do codziennego funkcjonowania. Nie ulega wątpliwości, iż M. D. oraz A. D. z dziećmi A., D. i G. nie zerwały związków z dotychczasowym lokalem. Osoby te posiadają także zamiar powrotu do miejsca swojego dotychczasowego zameldowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w wyroku z dnia 11 czerwca 2014 r., II SA/Kr 580/14 stwierdził, iż istnieniu przesłanki opuszczenia, czy też nieopuszczenia miejsca stałego pobytu, można mówić wtedy, gdy całokształt zachowań zainteresowanej osoby będzie wskazywał, iż lokal, w którym była zameldowana jest nadal miejscem koncentracji jej interesów życiowych lub przestał być tego rodzaju miejscem. Całokształt zachowania M. D., A. D. oraz jej dzieci A., D. i G. wskazuje natomiast, że mają zamiar powrócić do lokalu przy ul. F w G, gdyż ciągle traktują to miejsce jako centrum życiowe, a za granicę wyjechali z konieczności powodowani możliwością uzyskania pracy zarobkowej. Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że orzekające w sprawie organy dokonały prawidłowego zastosowania przepisów prawa materialnego, odmawiając wymeldowania wskazanych przez Spółdzielnię osób z lokalu przy ul. F, jak również prawidłowo przeprowadzone zostało postępowanie w sprawach zakończonych powołanymi na wstępie decyzjami. W tym stanie rzeczy, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a orzekł jak w sentencji, oddalając skargi.