II GZ 44/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Gabriela Jyż po rozpoznaniu w dniu 31 stycznia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia A. Sp. z o.o. w organizacji na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w P. z dnia 14 grudnia 2016 r. sygn. akt III SA/Po 1907/14 w zakresie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi A. Sp. z o.o. w organizacji na decyzję Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. z dnia [...] października 2014 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego postanawia: odrzucić zażalenie Postanowieniem z dnia 14 grudnia 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w P. odmówił A. Sp. z o.o. w organizacji przyznania prawa pomocy w sprawie jej skargi na decyzję Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w P. z dnia [...] października 2014 r. w przedmiocie odmowy przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Skarżąca spółka zażaleniem zaskarżyła postanowienie Sądu I instancji wnosząc o jego uchylenie w całości jako niezgodnego z prawem i stanem faktycznym. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wywiedzione od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w P. z dnia 14 grudnia 2016 r. zażalenie podlega odrzuceniu. Postępowanie wpadkowe w przedmiocie prawa pomocy, o które ubiegała się strona, zainicjowane zostało przez nią wnioskiem sformułowanym w piśmie (zażaleniu) z dnia 18 maja 2016 r. W tym czasie obowiązywał, znowelizowany ustawą z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r., poz. 658), art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.), zgodnie z którym rozpoznając sprzeciw od zarządzenia lub postanowienia referendarza w przedmiocie prawa pomocy, sąd wydaje postanowienie w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy (§ 1). W przepisie tym określono również, że sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (§ 2 zdanie drugie). Z przepisu art. 194 § 1 p.p.s.a. wynika natomiast, że zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego przysługuje na postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego w przypadkach przewidzianych w ustawie, ponadto na postanowienia wymienione w punktach od 1 do 10. Regulacje dotyczące prawa pomocy zawarte w ustawie procesowej sądów administracyjnych, nie przewidują możliwości wniesienia zażalenia na postanowienie wojewódzkiego sądu administracyjnego, który rozpoznawał sprzeciw od postanowienia referendarza, do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Możliwość taka przewidziana była wprost, a więc w ustawie w rozumieniu powołanego art. 194 § 1 p.p.s.a., w art. 260 przed jego nowelizacją dokonaną powołaną już ustawą z dnia 9 kwietnia 2015 r. W ostatnim zdaniu tego przepisu, wskazano bowiem, że na postanowienie sądu przysługiwało zażalenie. W aktualnym na dzień złożenia wniosku oraz wydania postanowień tak przez Referendarza sądowego (11 października 2016 r.) jak i Wojewódzki Sąd Administracyjny w P. (14 grudnia 2016 r.), stanie prawnym taka możliwość została wyłączona – nie zostało przewidziane prawo wniesienia zażalenia od postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego orzekającego jako sąd drugiej instancji. Mając powyższe na uwadze, w szczególności zaś okoliczność złożenia przez skarżącą wniosku o przyznanie jej prawa pomocy pod rządami znowelizowanych przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, stwierdzić należy, że Naczelny Sąd Administracyjny nie jest władny do rozpoznawania zażaleń od postanowień wydanych przez wojewódzkie sądy administracyjne w przedmiocie prawa pomocy z uwagi na brak regulacji prawnych, przepisów procesowych, pozwalających na kontrolę orzeczeń sądów niższej instancji rozstrzygających tego rodzaju sprawy – postępowania wpadkowe. Na to stanowisko nie ma wpływu okoliczność, że w sprawie rozpoznawany był uprzednio wniosek o przyznanie prawa pomocy stronie, który również zakończył się dla niej negatywnym orzeczeniem. Pierwszy wniosek w tym przedmiocie strona sformułowała pod rządami ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w brzemieniu przed nowelizacją i zgodnie z ówcześnie obowiązującą procedurą został on rozpoznany, ogólnie ujmując, w toku III instancyjnego postępowania wpadkowego – przez Referendarza sądowego, Wojewódzki Sąd Administracyjny oraz Naczelny Sąd Administracyjny. Postanowienie ostatniego z Sądów, oddalające zażalenie strony na postanowienie Sądu I instancji, zakończyło postępowanie wpadkowe w przedmiocie prawa pomocy, nadając mu przymiot prawomocności. Kolejny wniosek strony zainicjował, o czym była już mowa, nowe postępowanie wpadkowe, które z uwagi na datę złożenia wniosku podlegało rozpoznaniu na aktualnie obowiązujących, znowelizowanych, przepisach. W poprzednim reżimie prawnym możliwe byłoby wyłącznie rozpoznanie wniosku o zmianę wydanego w nim orzeczenia w przedmiocie prawa pomocy - wszczętego przed datą wejścia w życie nowych regulacji dotyczących wniosków o przyznanie prawa pomocy. Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z art. 193 i art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.