I FZ 48/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Danuta Oleś, , , po rozpoznaniu w dniu 5 kwietnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia P.N. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 17 grudnia 2015 r. sygn. akt I SA/Po 1735/15 odmawiające przywrócenia terminu do usunięcia braków formalnych skargi w sprawie ze skargi P.N. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia 22 czerwca 2015 r. nr [...] w przedmiocie określenia nadwyżki w podatku od towarów i usług naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy za miesiące: styczeń-marzec, maj-grudzień 2009 r. oraz podatek od towarów i usług za kwiecień 2009 r. postanawia oddalić zażalenie. Zaskarżonym postanowieniem z 17 grudnia 2015 r., sygn. akt I SA/Po 1735/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odmówił P.N. przywrócenia terminu do usunięcia braków formalnych skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w P. z 22 czerwca 2014 r. wydaną w przedmiocie określenia nadwyżki w podatku od towarów i usług naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy za styczeń-marzec, maj-grudzień 2009 r. oraz podatku od towarów i usług za kwiecień 2009 r. Ze stanu faktycznego sprawy wynikało, że skarżący wniósł skargę na opisaną powyżej decyzję. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z 30 września 2015 r. został wezwany do wniesienia, w terminie 7 dni od doręczenia wezwania, uzupełniającego wpisu sądowego od skargi. Próba doręczenia skarżącemu powyższego wezwania została podjęta dwukrotnie, tj. 5 października 2015 r. (pierwsze awizo) i 13 października 2015 r. (powtórne awizo). Przesyłka nie została przez skarżącego podjęta w terminie 14 dni od dnia pozostawienia w skrzynce oddawczej pierwszego awiza. W dniu 21 października 2015 r. nastąpił zwrot korespondencji do sądu z adnotacją doręczyciela: "zwrot nie podjęto w terminie". W rezultacie powyższego sąd pozostawił korespondencję w aktach sprawy ze skutkiem doręczenia z dniem 19 października 2015 r. Siedmiodniowy termin do wykonania zarządzenia upływał 26 października 2015 r. (poniedziałek). Mimo upływu terminu skarga nie została w pełni opłacona. Postanowieniem z 17 listopada 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odrzucił skargę P.N. Dnia 30 listopada 2015 r. skarżący złożył wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi, jak również dokonał wpłaty brakującej części wpisu. Uzasadniając wniosek podał, że nie mógł odebrać wezwania, gdyż od 3 do 24 października 2015 r. przebywał turystycznie i częściowo zawodowo w Grecji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uznał, że skarżący nie uprawdopodobnił okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu. W ocenie Sądu przedstawione przez skarżącego okoliczności sprowadzające się do nieobecności skarżącego na terytorium kraju, nie mogły skutkować uwolnieniem od konsekwencji niedochowania terminu. Na powyższe postanowienie skarżący wniósł zażalenie. Zaskarżył je w całości, zarzucając naruszenie art. 86 § 1 w związku z art. 87 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej "P.p.s.a.") poprzez nieuzasadnione uznanie, że skarżący nie uprawdopodobnił okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu podczas gdy takie okoliczności wynikają z wniosku o przywrócenie terminu i uzasadniają przywrócenie terminu do usunięcia braków formalnych skargi. Wskazując na powyższe wniesiono o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez przywrócenie terminu, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 85 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej P.p.s.a.) czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Instytucją procesową, której celem jest ochrona strony przed negatywnymi skutkami uchybienia terminu do dokonania określonej czynności procesowej jest instytucja przywrócenia terminu. W świetle art. 86 § 1 i art. 87 § 1 i 2 P.p.s.a. przywrócenie terminu następuje na wniosek uprawnionego złożony do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w terminie 7 dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W składanym wniosku należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu oraz wykonać czynność, której termin został uchybiony. Zarówno w doktrynie jak i orzecznictwie przyjmuje się rygorystyczne kryteria ocen postawy osoby, która dokonała czynności procesowej po terminie. Wiążą się one z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie nie jest więc dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa, a o braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. W konsekwencji brak winy w uchybieniu terminu można przyjąć tylko wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, oceniając merytorycznie wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, sąd pierwszej instancji zasadnie uznał brak podstaw do jego uwzględnienia. Należy zgodzić się z twierdzeniem WSA w Poznaniu, że w niniejszej sprawie skarżący nie wykazał braku winy w uchybieniu terminu. Nie dołożył staranności, która winna przemawiać za uznaniem braku jego winy w niedotrzymaniu terminu. Wskazane powody uchybienia terminowi do wniesienia skargi świadczą, zdaniem Sądu, o co najmniej lekkim niedbalstwie skarżącego. Dopuszczenie się zaś przez stronę choćby lekkiego niedbalstwa w prowadzeniu własnych spraw, w świetle powołanych na wstępie uwag, wyłącza możliwość uwzględnienia wniosku o przywrócenie uchybionego terminu. Skarżący nie może oczekiwać, że brak staranności i nadzoru nad korespondencją będzie rekompensowany przez Sąd poprzez przywrócenie terminu do złożenia skargi. Rację ma Sąd pierwszej instancji wskazując, że w odniesieniu do osoby, która wyjeżdża poza miejsce swego zamieszkania w toku postępowania sądowego, formułuje się bowiem powinność takiego zorganizowania spraw, z ustanowieniem pełnomocnika włącznie, aby podczas jej nieobecności jej interesy nie doznały uszczerbku. Skarżący nie przedstawił, by decydując się na pobyt za granicą w toku postępowania sądowego, podjął działania mające na celu zabezpieczenie swych interesów np. poprzez ustanowienie pełnomocnika do doręczeń. Samo zaś wyjaśnienie, że z powodu wyjazdu nie był w stanie odebrać korespondencji, nie mogło skutkować uwolnieniem skarżącego od procesowych konsekwencji nieuiszczenia wpisu sądowego w terminie. Mając powyższe na uwadze, wobec niestwierdzenia aby Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie naruszył prawo zaskarżonym postanowieniem, zażalenie należało oddalić na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a.