II GZ 1041/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Joanna Sieńczyło - Chlabicz po rozpoznaniu w dniu 27 stycznia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia [...] na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 listopada 2015 r. sygn. akt V SA/Wa 4044/15 w zakresie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi [...] na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach o niskich wygranych bez zezwolenia postanawia: 1. uchylić zaskarżone postanowienie; 2. wstrzymać wykonanie zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 17 listopada 2015 r. sygn. akt V SA/Wa 4044/15 - działając na podstawie art. 61 § 3 i § 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. − Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) - nie uwzględnił wniosku [...], odmawiając wstrzymania wykonania zaskarżonej przez tę spółkę decyzji Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...] oraz decyzji Naczelnika Urzędu Celnego II w W. z dnia [...] marca 2015 r., wymierzającą skarżącej karę pieniężną w wysokości [...] zł z tytułu urządzania gier na automatach o niskich wygranych bez zezwolenia. W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji stwierdził, że wnioskując o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji [...] - dalej: skarżąca lub spółka - podniosła, iż wykonanie tej decyzji w kontekście dalszego działania spółki może spowodować wystąpienie znacznej szkody oraz trudnych do odwrócenia skutków. Spółka stwierdziła również, że kapitał własny nie pokryje nałożonych kar, co doprowadzi do upadłości spółki. Sama utrata płynności w istocie skutkuje niemożnością prowadzenia działalności gospodarczej i grozi upadłością. W ocenie WSA, w niniejszej sprawie skarżąca (zastępowana przez profesjonalnego pełnomocnika) nie wykazała, że wykonanie zaskarżonej decyzji mogłoby wyrządzić jej znaczną szkodę lub spowodować trudne do odwrócenia skutki, ponieważ wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji nie został dostatecznie uzasadniony. Strona jedynie ogólnikowo stwierdziła, że wszelkie zaburzenia doprowadzające do podwyższenia wskazanej we wniosku wysokości straty spółki spowodują nieodwracalne konsekwencje, a kara pieniężna w wysokości [...] zł doprowadzi do utraty płynności finansowej, a w konsekwencji do upadłości skarżącej. Twierdzenia te nie zostały jednak poparte żadnymi dowodami obrazującymi aktualną kondycję finansową skarżącej, nie wskazano również konkretnych skutków finansowych jakie mogłyby wystąpić w razie wykonania zaskarżonej decyzji. Skarżąca nie przedłożyła wraz z wnioskiem żadnych dokumentów źródłowych, które mogłyby zobrazować stan jej majątkowego posiadania, nie przedstawiła choćby wykazu środków trwałych, bilansu zysków i strat za ostatni rok obrotowy, odpisów zeznań podatkowych, czy też dokumentów bankowych obrazujących obrót środkami finansowymi. Sąd zauważył, że obowiązek uiszczenia kary pieniężnej nie wywołuje stanu, który byłby nieodwracalny, skoro chodzi o świadczenie pieniężne, którego spełnienie jest odwracalne. W sytuacji ewentualnego uwzględnienia skargi istnieje bowiem możliwość zwrotu kwoty pieniężnej orzeczonej w zaskarżonej decyzji. Zażalenie na wskazane postanowienie Sądu I instancji złożyła [...] (zastępowana przez adwokata). Zaskarżyła to orzeczenie w całości. Wniosła o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Naczelnika Urzędu Celnego II w W. z dnia [...] marca 2015 r. Wniosła również o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Spółka zarzuciła zaskarżonemu postanowieniu naruszenie art. 61 § 3 p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie w sytuacji kiedy skarżąca spełniła przesłanki określone w wymienionym przepisie i konieczne jest wstrzymanie wykonania decyzji stanowiącej przedmiot skargi do WSA albowiem wykonanie decyzji stwarza niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, bowiem wykonanie decyzji zagraża płynności spółki i może powodować jej upadłość. W uzasadnieniu autor zażalenia stwierdził w szczególności, że dla spełnienia przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. wystarczające jest prawdopodobieństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Z okoliczności sprawy jasno wynika, że kapitał własny spółki nie pokryje nałożonych kar. Doprowadzi to o upadłości spółki. Skarżąca stwierdziła, że uprawdopodobniła, iż wykonanie zaskarżonej decyzji (rozumiane szeroko, jako wywołanie skutków prawnych) spowoduje trudne do odwrócenia skutki lub znaczną szkodę. Do zażalenia spółka załączyła zeznanie podatkowe [...] oraz saldo rachunku bankowego spółki prowadzonego przez PKO BP S.A. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Oznacza to, że chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego bądź wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu. Wprowadzona w omawianym przepisie ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi wyjątek od zasady wynikającej z art. 61 § 1 p.p.s.a., w myśl której wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Skoro sąd orzeka o wstrzymaniu aktu lub czynności na wniosek skarżącego, to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek uzasadnienia wniosku, tak aby przekonać sąd do zasadności zastosowania ochrony tymczasowej. Dla wykazania, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków nie jest wystarczające samo stwierdzenie strony. Uzasadnienie takiego wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne w stosunku do wnioskodawcy. W niniejszej sprawie wniosek o wstrzymanie wykonania dotyczył decyzji w przedmiocie nałożenia na skarżącą spółkę kary pieniężnej w wysokości [...] zł. W zaskarżonym postanowieniu Sąd I instancji uznał, że skarżąca nie wykazała w sposób dostateczny wystąpienia w sprawie przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Z uzasadnienia zaskarżonego orzeczenia wynika, że powodem takiej oceny było uznanie przez WSA, że spółka jedynie ogólnikowo stwierdziła, iż wszelkie zaburzenia doprowadzające do podwyższenia wskazanej we wniosku wysokości straty spółki spowodują nieodwracalne konsekwencje, podczas gdy z dokumentów przedstawionych przez skarżącą w żaden sposób nie wynika, iż sytuacja finansowa spółki jest na tyle trudna, aby konieczne było ogłoszenie upadłości. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, dokonana przez Sąd I instancji ocena nie jest prawidłowa. Spółka co prawda już po wydaniu zaskarżonego postanowienia (jako załączniki do zażalenia) nadesłała do akt sprawy szereg dokumentów dotyczących jej kondycji finansowej, m.in. kopię zeznania podatkowego CIT-8 za okres od [...] czerwca 2014 r., do [...] grudnia 2014 r. (w którym wykazano stratę w wysokości [...] zł), saldo rachunku bankowego należącego do spółki na którym widniała kwota środków dostępnych w wysokości [...] zł. Dokumenty te w powiązaniu z wyjaśnieniami skarżącej zawartymi tak we wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, jak i zażaleniu pozwalały na ocenę, czy w sprawie niniejszej istnieją podstawy do zastosowania ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, ocena wystąpienia w sprawie przesłanek wstrzymania wykonania decyzji nie może się ograniczyć do analizy sytuacji materialnej strony jedynie w kontekście wykonania zaskarżonej decyzji, ale konieczne jest też uwzględnienie pozostałych, toczących się spraw dotyczących nałożenia kar pieniężnych. Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu z urzędu znana jest okoliczność, że względem spółki toczą się co najmniej trzech sprawy w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za urządzanie gier hazardowych poza kasynem gry (vide nieprawomocne postanowienia WSA: z dnia 25 listopada 2015 r. o sygn. akt V SA/Wa 4010/15 oraz z dnia 3 grudnia 2015 r. o sygn. akt V SA/Wa 4108/15). Łączna wysokość kar pieniężnych nałożonych w decyzjach kontrolowanych w tych sprawach wyniosła ponad [...] zł. Mając na uwadze dokumenty wskazujące na kondycję finansową spółki oraz wysokość kar pieniężnych nałożonych już na spółkę w decyzjach podlegających wykonaniu, należało przyjąć, że bezpośrednim skutkiem natychmiastowego wykonania zaskarżonej decyzji (czyli zapłaty kary pieniężnej w wysokości [...] zł) będzie wzrost strat ekonomicznych przedsiębiorstwa, zaś ich następstwem może być utrata płynności finansowej przedsiębiorstwa. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że wykonanie zaskarżonej decyzji może - w kontekście całokształtu okoliczności - spowodować trudne do odwrócenia skutki w postaci realnej możliwości ogłoszenia upadłości spółki, co mogłoby doprowadzić do utraty jej bytu prawnego przed prawomocnym zakończeniem postępowania sądowego w niniejszej sprawie. W takiej sytuacji konieczne stało się zastosowanie ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Ze wskazanych powodów Naczelny Sad Administracyjny - działając na podstawie art. 188 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. - uchylił zaskarżone postanowienie, a następnie - na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. - wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji. Na uwzględnienie nie zasługuje zawarte w zażaleniu żądanie zasądzenia kosztów postępowania. Stosownie do art. 209 p.p.s.a. wniosek strony o zwrot kosztów sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201, 203 i 204 p.p.s.a. Brak jest zatem podstaw do orzekania w tym zakresie w innych orzeczeniach. Przepis art. 197 § 2 p.p.s.a. nie zawiera odesłania do odpowiedniego stosowania przepisów o zwrocie kosztów postępowania między stronami w postępowaniu zażaleniowym (por. M. Niezgódka-Medek [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze 2005, s. 527).