II OZ 108/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Włodzimierz Ryms po rozpoznaniu w dniu 5 lutego 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia R. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 18 grudnia 2015 r., sygn. akt IV SAB/Po 43/15 w zakresie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi R.P. na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla powiatu poznańskiego w przedmiocie wszczęcia postępowania w sprawie robót budowlanych postanawia: oddalić zażalenie. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 18 grudnia 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odmówił R. P. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego i adwokata w sprawie ze skargi R. P. na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla powiatu poznańskiego w przedmiocie wszczęcia postępowania w sprawie robót budowlanych. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że przyczyną odmowy przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie było nieprzedłożenie dokumentów potwierdzających sytuację materialną strony, mimo wezwania. Skarżący we wniosku o przyznanie prawa pomocy wskazał, że prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe, jest osobą bezrobotną, nie posiada oszczędności, papierów wartościowych i pozostaje bez dochodu. Z uwagi na znane Sądowi z urzędu informacje, skarżący został wezwany do przedłożenia szeregu dokumentów związanych z posiadaniem udziałów w spółkach oraz reprezentowaniem przez niego kilku spółek. Skarżący nie przedstawił żądanych dokumentów ani wyjaśnień w tym zakresie. Tym samym, w ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, skarżący nie przedstawił wiarygodnych okoliczności, które mogłyby wykazywać zaistnienie przesłanek przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, o których mowa w art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej "P.p.s.a." Skarżący w zażaleniu na postanowienie wniósł o jego uchylenie jako niezgodnego ze stanem faktycznym i prawnym. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Instytucja prawa pomocy jest wyjątkiem od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania przez stronę i ma zastosowanie w uzasadnionych przypadkach. Zgodnie z treścią art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Wykładnia ustawowego określenia "gdy wykaże" prowadzi do przyjęcie, że to na ubiegającym się o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej go do przyznania prawa pomocy. Zatem to strona ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy zobowiązana jest do dokładnego i zgodnego z prawdą przedstawienia własnej sytuacji majątkowej oraz wykazania, iż nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania. Wykazanie powyższych okoliczności, stosownie do art. 252 § 1 P.p.s.a., powinno nastąpić poprzez złożenie stosownego oświadczenia. Jeżeli zaś oświadczenie strony okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, zgodnie z art. 255 P.p.s.a., strona obowiązana jest złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest przy tym pogląd, że niedopełnienie w całości lub w części obowiązku złożenia przez stronę dodatkowego oświadczenia oraz dokumentacji dotyczącej jej sytuacji materialnej uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Należy podzielić stanowisko Sądu pierwszej instancji, iż skarżący nie wykazał, że spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy, ponieważ nie przedstawił pełnych i rzetelnych informacji dotyczących jego sytuacji majątkowej. Skarżący pomimo wezwania do złożenia dodatkowych dokumentów, które pozwoliłyby na dokładną analizę jego sytuacji materialnej, wezwania tego nie wykonał, w szczególności nie określił rozmiaru prowadzonej działalności rolniczej i wysokości kosztów prowadzenia gospodarstwa domowego ani nie udokumentował przychodów z tytułu zajmowanego stanowiska prezesa spółki A. Sp. z o.o. Skarżący ograniczył się jedynie do niepopartego żadnymi dokumentami twierdzenia, że nie posiada żadnych nieruchomości ani dochodów i utrzymuje się dzięki pomocy innych osób. Jednocześnie w skardze na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego wskazuje, że jest właścicielem działki nr [...] w Ż. W okolicznościach tej sprawy twierdzenia skarżącego trudno uznać za wiarygodne. Należy zatem podzielić stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, iż strona, nieprzedstawiając żadnych dokumentów, uniemożliwiła dokonanie wszechstronnej i właściwej oceny jej sytuacji finansowej. Dla podważenia ustaleń Sądu pierwszej instancji niewystarczające są gołosłowne twierdzenia skarżącego, że zaskarżone postanowienie jest niezgodne za stanem faktycznym i prawnym sprawy. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia