II GSK 936/16
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2017-12-12
Skład orzekający: Gabriela Jyż, Andrzej Kisielewicz, Dorota Dąbek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy uzasadnienie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, które ogranicza się do przytoczenia przepisów i powtórzenia argumentacji organu administracji, bez odniesienia się do zarzutów skarżącego i wyjaśnienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia, spełnia wymogi art. 141 § 4 PPSA?Ratio decidendi
Uzasadnienie wyroku WSA, które ogranicza się do przytoczenia przepisów i powtórzenia argumentacji organu administracji, bez odniesienia się do zarzutów skarżącego i wyjaśnienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia, narusza art. 141 § 4 PPSA. Takie uzasadnienie jest lakoniczne, nie pozwala na kontrolę instancyjną i nie wyjaśnia motywów sądu. W związku z tym, Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania WSA.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odmowy przyznania płatności rolnośrodowiskowej w pełnej wysokości z tytułu realizacji wariantu 6.2 na działce rolnej A. Organ administracji uznał, że wprowadzenie tego wariantu na działce, na której wcześniej realizowano wariant 6.1, stanowi niedopuszczalną zamianę wariantów w ramach tego samego pakietu. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę, podzielając stanowisko organu. Skarżący kasacyjnie zarzucił naruszenie prawa materialnego oraz przepisów postępowania, w tym art. 141 § 4 PPSA, wskazując na wadliwość uzasadnienia wyroku WSA.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu. Zasądził od Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego ARiMR na rzecz A.Z. koszty postępowania kasacyjnego.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Gabriela Jyż Sędzia NSA Andrzej Kisielewicz Sędzia del. WSA Dorota Dąbek (spr.) Protokolant Konrad Piasecki po rozpoznaniu w dniu 12 grudnia 2017 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A.Z. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 25 listopada 2015 r. sygn. akt III SA/Po 1466/14 w sprawie ze skargi A.Z na decyzję Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Poznaniu z dnia [...] sierpnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości 1. uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu; 2. zasądza od Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Poznaniu na rzecz A.Z. 440 (czterysta czterdzieści) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego
Wyrokiem z dnia 25 listopada 2015r., sygn. akt III SA/Po 1466/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w P. (zwany dalej także: Sąd lub Sąd I instancji) oddalił skargę A. Z. (zwany dalej także: Skarżący) na decyzję Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. z dnia [...] sierpnia 2014 r., nr [...], w przedmiocie przyznania płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości na rok 2013.
Powyższy wyrok Sądu I instancji zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:
Decyzją z dnia [...] maja 2014r., nr [...], Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. przyznał Skarżącemu płatność rolnośrodowiskową w pomniejszonej wysokości w kwocie 51.670,10 zł z tytułu: 1. 2- Rolnictwo ekologiczne Wariant 2.3 Trwałe użytki zielone Wariant 2.1 Uprawy rolnicze, 3. Ekstensywne trwałe użytki rolne Wariant 3.1.2 – Ekstensywna gospodarka na łąkach i pastwiskach na obszarach Natura 2000, 3. Zachowanie zagrożonych zasobów genetycznych roślin w rolnictwie Wariant 6.1 – Produkcja towarowa lokalnych odmian roślin uprawnych Wariant 6.2 – Produkcja nasienna towarowa lokalnych roślin uprawnych. Jako podstawę prawną wskazano art. 20 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 7 marca 2007r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. z 2013r. poz. 173, zwanej dalej u.w.r.o.w.), art. 16 ust. 3, ust. 5 Rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE L 25/8 z 28.01.2011, zwanego dalej Rozporządzeniem nr 65/2011), § 2, § 3, § 6, § 10, § 11, § 12, § 20, § 26, § 38 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2013r. poz. 361 z późn. zm., zwanego dalej rozporządzeniem MRiRW) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013r. poz. 267, zwanej dalej k.p.a.). W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że Skarżący podjął zobowiązanie rolnośrodowiskowe w 2012r., a organ I instancji przyznał mu decyzją z dnia 4 kwietnia 2013r. płatność rolnośrodowiskową w ramach wariantu 6.1 – Produkcja towarowa lokalnych odmian roślin uprawnych do powierzchni 19,64 ha – działka rolna A, położona na działce ewidencyjnej ½ w woj. Zachodniopomorskim. W 2013r. beneficjent składając wniosek o przyznanie kolejnej płatności zadeklarował kontynuację realizacji wariantu 6.1 na działce rolnej J o pow. 2,02 ha położonej na działce ewidencyjnej ½ i zadeklarował realizację wariantu 6.2 - Produkcja nasienna towarowa lokalnych odmian roślin uprawnych na działkach rolnych A, B, C, D, F położonych na działce ewid. ½. W ocenie organu deklaracja realizacji wariantu 6.2 na działce rolnej A w 2013r. jest niezgodna z § 6 rozporządzenia MRiRW. Przepisy te nie zezwalają bowiem na dokonanie zamiany wariantów w ramach pakietu 6. Z tego względu organ odmówił przyznania płatności w ramach wariantu 6.2 do działki rolnej A, stąd umniejszenie płatności przyznanych po rozpoznaniu przedmiotowego wniosku.
Po rozpatrzeniu odwołania Skarżącego, Dyrektor Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. decyzją z dnia [...] sierpnia 2014r., utrzymał tę decyzję w mocy, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 10 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 9 maja 2008r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. nr 98 poz. 634 z późn. zm.) oraz art. 20 ust. 1 u.w.r.o.w. W ocenie organu odwoławczego, organ I instancji zasadnie stwierdził, że ponieważ przepisy prawa nie zezwalają na dokonanie zamiany wariantów w ramach pakietu 6, należało odmówić przyznania płatności w ramach wariantu 6.2 do działki rolnej A.
W skardze do Sądu Skarżący zakwestionował odmowę przyznania płatności w ramach wariantu 6.2 do działki rolnej A podnosząc, że działka ta została zwolniona z realizacji wariantu 6.1 i można było wobec niej zadeklarować realizację wariantu 6.2. Zmiany opierały się na odrębnych przepisach pkt 3 i pkt 5 lit. a §6 rozporządzenia MRiRW. Skarżący wprowadzając nowy wariant 6.2 nie zrezygnował z realizacji wariantu 6.1.
Oddalając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uznał, że organy zasadnie stwierdziły, że deklaracja realizacji wariantu 6.2 na działce rolnej A w 2013r. jest niezgodna z § 6 rozporządzenia MRiRW, a zatem prawidłowo odmówiły one przyznania płatności w ramach wariantu 6.2 do działki rolnej A. Sąd przytoczył treśc obowiązujących przepisów oraz wskazał, że w ramach pakietu 6 zmiana zobowiązania rolnośrodowiskowego może polegać na: jednorazowym dodaniu w drugim albo trzecim roku realizacji tego zobowiązania poszczególnych wariantów tego pakietu, zmianie miejsca uprawy roślin lub zmianie uprawianej rośliny w ramach danego pakietu jeżeli rośliny te będą uprawiane na gruntach rolnych zadeklarowanych we wniosku o przyznanie pierwszej płatności rolnośrodowiskowej i bez względu na zmianę wielkości obszaru, na którym to zobowiązanie jest realizowane. Rolnik może wobec tego zmienić miejsce uprawy, zmienić uprawianą roślinę lub jednocześnie zmienić miejsce uprawy i zmienić uprawianą roślinę. Istotą zmiany miejsca uprawianej rośliny ma być zaprzestanie jej uprawy w danym miejscu i rozpoczęcie jej uprawy w innym miejscu. Rolnik winien przy tym nadal realizować zobowiązanie na powierzchni minimum 0,30 ha przy gruntach rolniczych i pow. 0,15 ha przy uprawach warzywnych w zakresie wariantu 6.1. Sąd wskazał, że Skarżący miał przyznaną płatność w wariancie 6.1 do działki A o pow. 19,64 ha. Prawidłowe było wobec tego przeniesienie uprawy w wariancie 6.1 z działki A na działkę J. Na samej działce A dokonano natomiast zamiany wariantu 6.1 na wariant 6.2 (ta sama roślina, ta sama powierzchnia, to samo miejsce uprawy). Zdaniem Sądu, przepisy rozporządzenia MRiRW nie zezwalają na dokonanie zmiany wariantów w ramach tego samego pakietu – 6. Zasadnie wobec tego organy uznały, że nie było podstaw do przyznania płatności rolnośrodowiskowej w ramach wariantu 6.2 do działki rolnej A na 2013 rok.
Skargę kasacyjną od wyroku WSA w P. wniósł A. Z., domagając się jego uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zasądzenia kosztów postępowania, zarzucając wyrokowi:
1. na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153 poz. 1270 z późn. zm., zwanej dalej p.p.s.a.) naruszenie prawa materialnego, a w szczególności błędną interpretację przepisów rozporządzenia MRiRW, poprzez błędną wykładnię, a w związku z tym niewłaściwe zastosowanie § 6 rozporządzenia;
2. na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 141 § 4 p.p.s.a. i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. polegające na niedostatecznym wyjaśnieniu (w treści uzasadnienia) podstawy prawnej rozstrzygnięcia, poprzez powtórzenie w uzasadnieniu wyroku argumentów skarżonego organu bez wykazania ewentualnych błędów w argumentacji Skarżącego, który kontrargumentację sformułował już w skardze na decyzję, co mogło mieć wpływ na rozstrzygnięcie oraz niewłaściwe ustalenie stanu faktycznego. W szczególności:
a) nie ustosunkowanie się Sądu do podnoszonych uchybień zaskarżonej decyzji w zakresie błędnej interpretacji przepisów rozporządzenia MRiRW,
b) bezpodstawne i bezkrytyczne przyjęcie przez Sąd wszystkich twierdzeń organu jako wiarygodnych mimo braku (obiektywnych) dowodów na ich słuszność (prawdziwość). Brak w treści uzasadnienia orzeczenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego uzasadnienia prawnego i wskazania przyczyn, dla których argumenty organu zasługują na uwzględnienie a argumenty Skarżącego nie. Samo przytoczenie ustaleń dokonanych przez organy administracji, bez dogłębnej ich oceny pod względem zgodności z prawem jest niewystarczające. Sąd nie może ograniczyć się do stwierdzenia, co ustalił organ, lecz niezbędne jest wskazanie, które ustalenia zostały przyjęte przez Sąd, a które nie,
c) naruszenie konieczności odniesienia rozstrzygnięcia WSA do ustalenia prawidłowego (rzeczywistego) i jednoznacznego stanu faktycznego – zaskarżone orzeczenie w dużej mierze opiera się na nieprawidłowo ustalonym czy zdaje się niezrozumiałym stanie faktycznym a uzasadnienie tego orzeczenia nie zawiera stanowiska co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawiono argumenty na poparcie powyższych zarzutów. Skarżący kasacyjnie podniósł, że narusza prawo lakoniczne i ogólnikowe uzasadnienie wyroku podtrzymujące decyzję administracyjną, pozbawiające stronę konkretnych i wnikliwych informacji o przesłankach i motywach rozstrzygnięcia. Sąd w ogóle bowiem nie pochylił się nad problemem i nie dokonał żadnej dogłębnej wykładni przepisów. Uzasadnienie wyroku Sądu I instancji nie sprostało wymogom art. 141 § 4 p.p.s.a., albowiem brakuje w nim precyzyjnego wskazania podstawy przyjętej konstrukcji prawnej dla określonego rozstrzygnięcia, a także wyjaśnienia motywów takiej a nie innej interpretacji tych przepisów. Zdaniem skarżącego kasacyjnie, nie można uznać, iż stanowi wykładnię przepisanie do uzasadnienia wyroku obszernego fragmentu samego przepisu prawnego bez wskazania, które konkretnie sformułowania tego przepisu rzekomo nie dopuszczają zrealizowanych przez Skarżącego czynności zamiany i dodania poszczególnych wariantów pakietów 6.1 i 6.2 w ramach podjętego zobowiązania rolnośrodowiskowego. Taki zabieg nie stanowi wyjaśnienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia, a tym bardziej nie przybliża motywów stanowiska Sądu. Sąd I instancji ograniczył się bowiem tylko do stwierdzenia, iż "Powołane powyżej przepisy nie zezwalają natomiast na dokonanie zmiany wariantów w ramach tego samego pakietu - 6.", zaś nie wyjaśnił, które konkretnie sformułowanie przytoczonego przez Sąd przepisu wprowadza ów rzekomy zakaz. W opinii Skarżącego, skoro dopuszczalne są obie poczynione zmiany w zobowiązaniu rolnośrodowiskowym wprowadzone przez Skarżącego rozpatrywane oddzielnie, a tylko zupełnie przypadkowo na jednej z działek (na działce rolnej A) można się dopatrzyć jakoby czynności "dokonania zamiany wariantów (ta sama roślina, ta sama powierzchnia, to samo miejsce uprawy) w ramach tego samego pakietu - 6", to przecież nie można wprost wyciągnąć z tego wniosku, iż taka przypadkowa koincydencja jest niedopuszczalna. Skarżący kasacyjnie stwierdził, że cytowany przez Sąd przepis nie pozwala w jakimkolwiek wypadku na wyciągnięcie tak daleko idącego wniosku. Taka, bardzo uproszczona zresztą, interpretacja przedmiotowego przepisu nosi też znamiona uchybienia przepisowi art. 171 pkt 1 p.p.s.a., poprzez błędną interpretację przepisów rozporządzenia MRiRW.
Skarżący kasacyjnie podkreślił również, że już samo całkowicie arbitralne i tym samym dowolne stwierdzenie Sądu, iż przedmiotem rzekomej zamiany jest ta sama roślina jest dyskusyjne, bowiem do uprawy roślin przeznaczonych na paszę (wariant 6.1) stosuje się zupełnie inny materiał siewny niż do uprawy rośliny nawet tego samego gatunku, ale z przeznaczeniem na ziarno siewne (wariant 6.2). Właśnie z tego względu w ramach pakietu 6 wyraźnie rozróżnia się oba te warianty (6.1 i 6.2) przy czym wariant 6.2, jako wymagający użycia wyższej jakości materiału siewnego, jak również wymagający większego nakładu pracy i wyższych kwalifikacji, implikuje wyższy poziom dopłat. Tylko nazwa gatunku rośliny (w tym wypadku proso) nie ma, zdaniem skarżącego kasacyjnie, w tej sprawie istotnego znaczenia.
Zdaniem skarżącego kasacyjnie organ II instancji w odpowiedzi na skargę trafnie zauważył, iż "Zmiana zobowiązania w zakresie wariantów pakietu 6 poprzez zmianę uprawianej rośliny lub zmianę miejsca uprawy roślin lub zmianę realizowanego/ych wariantów w ramach pakietu 6, wyznacza nowy poziom zobowiązania." Mimo to ani organ ani Sąd nie wyciągnął z tych przesłanek należytych wniosków. Skoro bowiem po dopuszczalnej zmianie miejsca uprawy rośliny z działki rolnej A na działkę rolną J, w ramach wariantu pierwszego pakietu 6, wyznaczony został nowy poziom zobowiązania, to oznacza przecież, iż ten nowy poziom zobowiązania nie obejmuje już uprawy roślin w ramach wariantu 1 pakietu 6 na działce A. Skarżący kasacyjnie uważa zatem, że uprawniony jest wniosek, iż zgodnie z dyspozycją art. 6 ust. 1 pkt 3 na działce A można dodać wariant pakietu 6 - wariant 6.2. Nie ma bowiem żadnego znaczenia jaka roślina i w ramach którego pakietu i wariantu uprawiana była wcześniej na działce rolnej, skoro został wyznaczony nowy poziom zobowiązania. W opinii skarżącego kasacyjnie, nieuprawniony żadnym szczegółowym zapisem rozporządzenia MRiRW jest wniosek, iż obowiązuje jakiś rzekomy zakaz jednorazowego dodania na działce rolnej A jednego z wariantów pakietu wymienionego w § 4 ust 1 pkt 4, 5 lub 6. Zatem powielany także przez WSA brak powołania się na konkretny przepis wprowadzający rzekomy zakaz dodania na działce A zobowiązania w ramach wariantu 6.2 stanowi również uchybienie wymogom art. 141 § 4 p.p.s.a.
Skarżący kasacyjnie wskazał, że w skardze bardzo szczegółowo opisał swoje stanowisko w tej sprawie, jak również sformułował wręcz pytania dotyczące mało precyzyjnego i uproszczonego uzasadnienia prawnego zawartego w motywach decyzji organu II instancji. W uzasadnieniu Sądu I instancji wszystkie te poruszone w skardze wątpliwości i pytania, a także uzasadnienie stanowiska Skarżącego, nie znalazły jednak żadnego odzwierciedlenia (polemiki), co również uchybia wymogom art. 141 § 4 p.p.s.a..
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania. Zdaniem organu, Sąd I instancji stwierdził prawidłowo, że istotą zmiany miejsca uprawy w trybie przepisów § 6 rozporządzenia MRiRW ma być zaprzestanie jej uprawy w danym miejscu i rozpoczęcie jej uprawy w innym miejscu. Przepisy nie pozwalają natomiast na dokonanie zmiany wariantów w ramach tego samego pakietu - 6. Ponadto organ stwierdził, że zarówno postępowanie organów administracji, jak i Sądu, było zgodne z obowiązującymi przepisami prawa, w szczególności nie naruszono zasad postępowania administracyjnego oraz przepisów postępowania przed sądami administracyjnymi.
W piśmie z dnia 29 listopada 2017r. skarżący kasacyjnie wskazał, że po wniesieniu skargi kasacyjnej otrzymał oficjalne stanowisko Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi w analogicznej kwestii, które potwierdza jego interpretację § 6 ust. 1 pkt 3 tzn., że przepisy rozporządzenia rolnośrodowiskowego nie zakazują w drugim roku zobowiązania uprawy rośliny w ramach nowego wariantu pakietu 6 na działce, na której w pierwszym roku realizowany był wariant 6.1. Ponadto skarżący kasacyjnie wskazał, że decyzją z dnia 2 października 2017r. nr 0287-2017-009432 organ przyznał mu płatność rolnośrodowiskową na 2016r. z tytułu realizacji wariantu 6.2 produkcja nasienna towarowa lokalnych roślin uprawnych do działki A1 o powierzchni 19,64 ha. Zdaniem skarżącego kasacyjnie, oznacza to, że organ co do zasady w całości uznał jego argumentację.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 z późn. zm., cyt. dalej jako p.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod uwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznaniu sprawy związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice te są wyznaczone wskazanymi w niej podstawami, którymi - zgodnie z art. 174 p.p.s.a. - może być naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.) albo naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej polega na tym, że jest on władny badać naruszenie jedynie tych przepisów, które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą i nie może we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, uściślać ich ani w inny sposób korygować.
W rozpoznawanej sprawie skarżący oparł skargę kasacyjną na obydwu podstawach określonych w art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. tj. na naruszeniu prawa materialnego poprzez błędną wykładnię § 6 rozporządzenia MRiRW i naruszeniu przepisów postępowania tj. art. 174 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W związku z takim sformułowaniem podstaw kasacyjnych, rozpatrzeniu w pierwszej kolejności podlega zarzut naruszenia przepisów postępowania, tj. zarzut naruszenia przez Sąd I instancji przepisu art. 141 § 4 p.p.s.a.
Zarzut ten jest zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego zasadny. Przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. jest przepisem proceduralnym, regulującym wymogi uzasadnienia wyroku Sądu. Przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. wprowadza wymóg zawarcia w uzasadnieniu wyroku zwięzłego przedstawienia stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawy prawnej rozstrzygnięcia oraz jej uzasadnienia. Przepis ten może stanowić samodzielną podstawę kasacyjną (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.), jeżeli uzasadnienie orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego nie zawiera któregoś z wymienionych w tym przepisie elementów. W ramach rozpatrywania zarzutu naruszenia tego przepisu Naczelny Sąd Administracyjny zobowiązany jest do kontroli zgodności uzasadnienia zaskarżonego wyroku z wymogami wynikającymi z tego przepisu. Zwięzłe przedstawienie stanu sprawy powinno obejmować kwestie, które są niezbędne do wyczerpującego podania pozostałych zagadnień stanowiących, w myśl art. 141 § 4 p.p.s.a., kolejne elementy uzasadnienia wyroku, tj. zwłaszcza podstawy prawnej rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienia. Uzasadnienie orzeczenia nie może zatem sprowadzać się jedynie do rekapitulacji przebiegu postępowania i powielenia lapidarnego stanowiska organu. Dokonując kontroli legalności, sąd administracyjny nie może bezkrytycznie przyjmować ustaleń poczynionych w postępowaniu administracyjnym przez organ oraz zajętego przez organ stanowiska prawnego, zwłaszcza jeżeli są one kwestionowane przez stronę postępowania. Stanowisko sądu co do zgodności z prawem zaskarżonej decyzji w przypadku sporu w tym zakresie pomiędzy stronami postępowania sądowoadministracyjnego, powinno zawierać odniesienie do argumentów prezentowanych zarówno przez organ administracji, jak i przez skarżącego oraz wyjaśniać, dlaczego argumenty jednej ze stron uznaje za prawidłowe, a inne nie (por. m.in. wyrok NSA dnia z 13 stycznia 2009r., sygn. akt I FSK 1904/07). Dopiero tak przeprowadzona kontrola sądowa pozwala stronom postępowania sądowego poznać sposób rozumowania i argumentacji sądu oraz umożliwia dokonanie przez Naczelny Sąd Administracyjny oceny zarzutów zawartych w skardze kasacyjnej. Wadliwość uzasadnienia wyroku stanowi zatem przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego z art. 141 § 4 p.p.s.a. wówczas, gdy uzasadnienie sporządzone jest w taki sposób, że niemożliwa jest kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku, co w niniejszej sprawie zachodzi.
Sąd I instancji nie spełnił wynikających z art. 141 § 4 p.p.s.a. wymogów, nie można bowiem uznać za wystarczające ograniczenie się przez Sąd I instancji jedynie do przytoczenia tego co ustalił organ i powtórzenia jego argumentacji. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku jest lakoniczne, ogranicza się do przytoczenia in extenso treści obowiązującej regulacji prawnej i powtórzenia konkluzji prawnej organu o braku możliwości dokonania zmiany wariantów w ramach tego samego pakietu 6, a w konsekwencji braku podstaw do przyznania płatności rolnośrodowiskowej w ramach wariantu 6.2. do działki rolnej A na 2013r. Sąd nie odnosi się natomiast do podniesionych w skardze argumentów i kwestionowanego w skardze naruszenia prawa materialnego. Sąd I instancji w ogóle nie ustosunkował się do tych zarzutów. Uzasadnienie wyroku nie zawiera w tym zakresie żadnego stanowiska.
Całkowicie pominięto w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku podnoszone przez stronę skarżącą zarzuty naruszenia prawa poprzez błędną interpretację przepisów rozporządzenia MRiRW. Z treści uzasadnienia wyroku nie wynika, które konkretnie normy wynikające z zacytowanych przez Sąd przepisów rozporządzenia spowodowały w stanie faktycznym tej sprawy zmniejszenie płatności do działki A. W uzasadnieniu wyroku nie wyjaśniono w sposób precyzyjny jaki stan faktyczny uznano za podstawę oceny prawnej, a w szczególności czy zdaniem Sądu w tej sprawie doszło do zmiany miejsca uprawy, zmiany wariantu czy dodania nowej uprawy. Nie ma też w treści uzasadnienia orzeczenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego uzasadnienia prawnego poprzez wskazanie przyczyn, z powodu których uznał argumenty organu za zasługujące na uwzględnienie, natomiast argumenty skarżącego za nietrafne. W ogóle nie odniósł się Sąd do argumentacji skarżącego, że dokonał on dopuszczalnej w świetle przywoływanych przepisów zmiany miejsca realizacji wariantu 6.1. z działki A na działkę J oraz dokonał dopuszczalnego dodania pakietu 6.2. na działce A B,C,D,E w drugim roku realizacji programu. Sąd I instancji w ogóle nie ustosunkował się do podnoszonych w skardze uchybień zaskarżonej decyzji w tym zakresie.
Trafnie zatem zarzuca skarżący kasacyjnie, że uzasadnienie wyroku Sądu I instancji nie spełnia wymogów wynikających z art. 141 § 4 p.p.s.a. Samo przytoczenie obowiązujących przepisów i podzielenie oceny prawnej dokonanej przez organ administracji, bez dogłębnej jej oceny, jest niewystarczające.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku jest na tyle ogólne, że wymyka się spod kontroli Sądu II instancji, z powodu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., tj. braków w zakresie precyzyjnego wskazania stanu faktycznego, który stanowił podstawę do subsumpcji, podstawy prawnej rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienia. Z tego powodu uchylono zaskarżony wyrok w całości i przekazano sprawę Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania, na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a.
Ponieważ zasadny okazał się zarzut naruszenia wskazanego powyżej przepisu prawa procesowego, przedwczesne było dokonanie przez Naczelny Sąd Administracyjny oceny zasadności podniesionego w skardze kasacyjnej zarzutu materialnoprawnego.
W ponownie prowadzonym postępowaniu Sąd I instancji winien dokonać wnikliwej oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji i precyzyjnie wskazać w uzasadnieniu wyroku podstawę prawną wydanego rozstrzygnięcia oraz jej uzasadnienie, ustosunkowując się do argumentacji podniesionej w skardze.
O kosztach postępowania kasacyjnego Sąd orzekł na podstawie art. 203 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art. 209 p.p.s.a. oraz art. 205 § 2 p.p.s.a. i § 14 ust. 2 pkt 2 lit. a w zw. z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (j.t.: Dz.U. z 2013r., poz. 490), znajdującego w sprawie zastosowanie ze względu na treść § 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 23 stycznia 2013r. zmieniającego rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.). Na zasądzoną kwotę składa się opłata za sporządzenie uzasadnienia wyroku Sądu I instancji w kwocie 100 zł, wpis od skargi kasacyjnej w kwocie 100 zł oraz wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika skarżącego kasacyjnie za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej oraz udział w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w wysokości 240 zł.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło