II OZ 797/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska po rozpoznaniu w dniu 29 października 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 25 czerwca 2015 r., sygn. akt II SA/Lu 361/15 o odmowie przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi J. W. na decyzję Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Lublinie z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego w sprawie dotyczącej nakazu zmiany sposobu otwierania drzwi postanawia: oddalić zażalenie. Zaskarżonym postanowieniem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie odmówił J. W. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów i ustanowienie adwokata na podstawie art. 247 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej p.p.s.a.). W uzasadnieniu postanowienia Sąd I wskazał, że w dniu 28 kwietnia 2015 r. (data wpływu do organu) J. W. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na decyzję ostateczną Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Lublinie z dnia [...] kwietnia 2015 r., nr [...], w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego w sprawie dotyczącej nakazu zmiany sposobu otwierania drzwi. Ponieważ skarżąca nie załączyła do skargi odpowiedniej ilości jej odpisów (złożyła jedynie 1 odpis z 3 wymaganych), Sąd wezwaniem z dnia 28 maja 2015 r. zobowiązał ją do usunięcia braków formalnych w tym zakresie poprzez nadesłanie –w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi – 2 egzemplarzy odpisów skargi poświadczonych za zgodność z oryginałem lub własnoręcznie podpisanych. Wezwanie to zostało w sposób prawidłowy doręczone skarżącej w dniu 5 czerwca 2015 r. (potwierdzenie odbioru – k. 10). W dniu 12 czerwca 2015 r. skarżąca złożyła na urzędowym formularzu (symbol "PPF") wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Pomimo upływu zakreślonego terminu skarżąca nie wykonała natomiast obowiązku w zakresie usunięcia braków formalnych skargi poprzez złożenie 2 egzemplarzy jej odpisów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wskazał, że zgodnie z art. 247 p.p.s.a., prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności skargi. Oczywista bezzasadność skargi zachodzi wówczas, gdy bez głębszej analizy prawnej, "na pierwszy rzut oka", nie ulega wątpliwości, że skarga nie może być uwzględniona. Ma to miejsce zwłaszcza wtedy, gdy skarga kwalifikuje się do odrzucenia (por. M. Niezgódka-Medek [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydawnictwo Wolters Kluwer, Warszawa 2011, s. 731). Sąd I instancji zaznaczył, że jedną z podstaw do odrzucenia skargi jest – zgodnie z art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. – sytuacja, w której strona skarżąca, jak w niniejszej sprawie pomimo wezwania, nie uzupełniła w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi. Sąd I instancji zaznaczył, że zgodnie z art. 47 § 1 p.p.s.a., do pisma strony (a więc również do skargi) należy dołączyć jego odpisy i odpisy załączników dla doręczenia ich pozostałym stronom, a ponadto, jeżeli w sądzie nie złożono załączników w oryginale, po jednym odpisie każdego załącznika do akt sądowych. Sąd I instancji podał, że w niniejszej sprawie powyższy wymóg nie został przez stronę skarżącą spełniony, bowiem do skargi załączyła ona tylko 1 egzemplarz jej odpisu, podczas gdy ze względu na ilość stron przedmiotowego postępowania koniecznym było złożenie odpisów w 3 egzemplarzach. Skarżąca nie nadesłała w zakreślonym terminie brakujących 2 odpisów skargi, pomimo prawidłowego doręczenia jej w dniu 5 czerwca 2015 r. wezwania w tym przedmiocie. Wobec zaś nieusunięcia w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi, zdaniem Sądu I instancji podlegać ona będzie odrzuceniu na podstawie art. art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a., odpowiadając tym samym wymogom skargi oczywiście bezzasadnej. W tej sytuacji, w ocenie Sądu I instancji żądanie skarżącej dotyczące przyznania prawa pomocy – w myśl art. 247 p.p.s.a. – nie zasługiwało na uwzględnienie. Zażalenie na postanowienie wniosła skarżąca. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym została kompleksowo uregulowana w art. 243 - 263 p.p.s.a. Ustawodawca ukształtował w powołanych przepisach zarówno pozytywne jak i negatywne przesłanki przyznania prawa pomocy. Odmowa przyznania prawa pomocy może nastąpić w sytuacji, gdy nie są spełnione pozytywne przesłanki, bądź w sytuacji, w której co prawda pozytywne przesłanki są spełnione, ale jednocześnie stwierdza się zaistnienie przesłanki negatywnej. Pozytywne przesłanki względem osób fizycznych uregulowane zostały w art. 246 § 1 p.p.s.a. Negatywne przesłanki, wyłączające dopuszczalność przyznania prawa pomocy, sformułowane zostały w art. 246 § 3 p.p.s.a. oraz w art. 247 p.p.s.a. Art. 247 p.p.s.a. stanowi, że prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności jej skargi. Okoliczność taka zachodzi, gdy bez potrzeby dokonania głębszej analizy prawnej nie ulega wątpliwości, że nie może ona zostać uwzględniona (por. postanowienie NSA z 18 kwietnia 2008 r., I OZ 273/08, postanowienie NSA z 14 lutego 2012 r., II GZ 41/12, Tarno J. P., Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2010, s. 572, Jagielska M., Jagielski J., Gołaszewski P., Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, red. Hauser R., Wierzbowski M., Warszawa 2011, s. 803). Tak, więc zastosowanie przepisu art. 247 p.p.s.a. jest dopuszczalne wówczas, gdy stan faktyczny i prawny danej sprawy nie budzi najmniejszych wątpliwości, co do braku szans na uwzględnienie skargi. W szczególności dotyczy to sytuacji, w której skarga kwalifikuje się do odrzucenia na podstawie art. 58 § 1 pkt 1-6 p.p.s.a. (por. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2010, str. 573). Oznacza to, że w przypadku, gdyby nawet sytuacja materialna strony uzasadniała przyznanie prawa pomocy, to stwierdzenie przez sąd, iż w danej sprawie mamy do czynienia z "oczywistą bezzasadnością" skargi powoduje odmowę przyznania prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 22 marca 2005 r., II OZ 140/05, LEX 860051). Skarżąca prawidłowo wezwana do uzupełnienia braków formalnych skargi, nie wykonała zobowiązania Sądu, chociaż wezwanie odebrała osobiście (k-10 akt WSA). Powyższe oznacza, jak słusznie zauważył Sąd I instancji, że skarga skarżącej jest niedopuszczalna i oczywiście bezzasadna i z tego powodu skarżącej, zgodnie z art. 247 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów i ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika nie przysługuje. Podkreślić przy tym należy, że w sytuacji, gdy skarga niewątpliwie kwalifikuje się do odrzucenia, przepis ten nie daje Sądowi możliwości przyznania stronie prawa pomocy, nawet wówczas, gdy sytuacja materialna nie pozwala jej na ustanowienie w sprawie adwokata. W takiej sytuacji, zaskarżone postanowienie, odmawiające przyznania skarżącej prawa pomocy uznać należało za odpowiadające prawu. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.