II GSK 578/16

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2017-09-27

Skład orzekający: Joanna Kabat-Rembelska, Joanna Zabłocka, Barbara Mleczko-Jabłońska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy zmniejszenie powierzchni gruntów rolnych, na których realizowane jest zobowiązanie rolnośrodowiskowe, w wyniku wycofania części wniosku o przyznanie płatności, stanowi podstawę do zastosowania sankcji w postaci 20% pomniejszenia płatności, jeśli nie doszło do zmiany uprawy lub zniszczenia dotychczasowej uprawy?
Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że błędna jest wykładnia sądu pierwszej instancji, zgodnie z którą sankcja w postaci 20% pomniejszenia płatności rolnośrodowiskowej ma zastosowanie wyłącznie w przypadku zmiany uprawy lub zniszczenia dotychczasowej uprawy na trwałych użytkach zielonych. Sąd NSA stwierdził, że pojęcie "niezachowania" trwałych użytków zielonych obejmuje również przeniesienie lub utratę posiadania gruntów, co powinno skutkować zastosowaniem sankcji, chyba że zachodzą wyjątki określone w przepisach.
Stan faktyczny
Spółka złożyła wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej, który następnie skorygowała poprzez wycofanie części działek. Organy administracji przyznały płatność w pomniejszonej wysokości, uznając, że spółka naruszyła obowiązek zachowania trwałych użytków zielonych. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzje organów, uznając, że sankcja pomniejszenia płatności może być zastosowana tylko w przypadku zmiany uprawy lub zniszczenia dotychczasowej uprawy. Dyrektor ARiMR zaskarżył wyrok WSA, kwestionując tę wykładnię.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Białymstoku.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Kabat-Rembelska (spr.) Sędzia NSA Joanna Zabłocka Sędzia del. WSA Barbara Mleczko-Jabłońska Protokolant Patrycja Kozłowska po rozpoznaniu w dniu 27 września 2017 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Dyrektora Podlaskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Łomży od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 18 listopada 2015 r. sygn. akt I SA/Bk 623/15 w sprawie ze skargi [A.] Spółka z o.o. Spółki komandytowej w B. na decyzję Dyrektora Podlaskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Białymstoku, 2. zasądza od [A.] Spółka z o.o. Spółki komandytowej w B. na rzecz Dyrektora Podlaskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Łomży 220 (dwieście dwadzieścia) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku wyrokiem z 18 listopada 2015 r., sygn. akt I SA/Bk 623/15, po rozpoznaniu sprawy ze skargi [A.] Spółka z o.o. Spółki komandytowej w B., uchylił decyzję Dyrektora Podlaskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Łomży (dalej: Dyrektor Oddziału ARiMR lub organ odwoławczy) z [...] kwietnia 2015 r., nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w B. (dalej: Kierownik Biura ARiMR lub organ pierwszej instancji) z [...] lutego 2015 r. w przedmiocie przyznania płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych na rok 2014 w pomniejszonej wysokości oraz zasądził na rzecz strony zwrot kosztów postępowania sądowego. Sąd pierwszej instancji orzekał w następującym stanie faktycznym i prawnym: Spółka złożyła wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2014, który następnie skorygowała poprzez wycofanie części pierwotnie zadeklarowanych działek. Kierownik Biura ARiMR decyzją z [...] lutego 2015 r. przyznał spółce płatność rolnośrodowiskową w pomniejszonej wysokości. Dyrektor Oddziału ARiMR utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu stwierdził, że spółka składając wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2012 zobowiązała się do realizacji podjętych zobowiązań przez okres 5 lat, w tym do zachowania występujących w gospodarstwie rolnym i określonych w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałych użytków zielonych. W roku 2013 powierzchnia realizacji zobowiązania w pakiecie 5 uległa zmniejszeniu do 45,55 ha, natomiast w roku 2014 do 42,63 ha. Ponadto w roku 2014 spółka nie zachowała w gospodarstwie rolnym powierzchni trwałych użytków zielonych i wszystkich elementów krajobrazu tworzących ostoje dzikiej przyrody na obszarze 2,92 ha. W tej sytuacji w związku ze stwierdzonym naruszeniem § 4 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 - 2013 (Dz. U. poz. 361, ze zm.; dalej: rozporządzenie rolnośrodowiskowe), kwota płatności rolnośrodowiskowej została, na podstawie § 38 ust. 8 powołanego rozporządzenia, zmniejszona o 20 %. Zdaniem organu odwoławczego, w sprawie nie zostały spełnione przesłanki określone w § 38 ust. 9 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, bowiem spółka w latach 2012 - 2013 otrzymała płatność rolnośrodowiskową za realizację pakietu 5, wariant 5.1 w odniesieniu do obszaru 2,92 ha, objętego zmianą wniosku, na którym występowały trwałe użytki zielone. Dyrektor Oddziału ARiMR nie znalazł również podstaw do zastosowania w sprawie art. 73 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. U. UE L z dnia 02 grudnia 2009 r., dalej: rozporządzenie nr 1122/2009) oraz art. 28 ust. 4 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. z 2013 r., poz. 173) w związku z art. 47 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1974/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. U. UE L 368 z dnia 23 grudnia 2006 r.) oraz § 45 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, bowiem nie stwierdzono wystąpienia przypadków siły wyższej lub okoliczności nadzwyczajnych określonych w tych regulacjach. Sąd pierwszej instancji uznał, że skarga wniesiona przez spółkę jest zasadna, stwierdził bowiem, że decyzje obu instancji zostały wydane z naruszeniem § 38 ust. 6 rozporządzenia rolnośrodowiskowego. Sąd podniósł, że norma zawarta w § 38 ust. 6 rozporządzenia rolnośrodowiskowego sankcjonuje naruszenie przez rolnika obowiązku zachowania występujących w gospodarstwie rolnym i określonych w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałych użytków zielonych i elementów krajobrazu rolniczego nieużytkowanych rolniczo. Obowiązek ten stanowi element zobowiązania rolnośrodowiskowego. Mając na uwadze treść art. 2 lit. c rozporządzenia Komisji (WE) nr 1120/2009 z dnia 29 października 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania systemu płatności jednolitej przewidzianego w tytule III Rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników (Dz. Urz. UE L Nr 316 z dnia 2 grudnia 2009 r.; dalej: rozporządzenie nr 1120/2009), Sąd stwierdził, że trwałe użytki zielone obejmują grunty zajęte pod uprawę traw lub innych upraw roślin zielonych naturalnych przynajmniej przez pięć lat po ich przekształceniu w TUZ, licząc wstecz od dnia podjęcia 5-letniego zobowiązania rolnośrodowiskowego i wyłączone w tym czasie z płodozmianu. Obowiązek "zachowania" dotyczy także elementów krajobrazu rolniczego nieużytkowanych rolniczo, które tworzą ostoje dzikiej przyrody. Dalej Sąd wywiódł, że przez "niezachowanie któregokolwiek z występujących w gospodarstwie rolnym i określonych w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałych użytków zielonych i elementów krajobrazu rolniczego nieużytkowanych rolniczo" należy rozumieć dokonanie zmiany uprawy lub zniszczenie uprawy dotychczasowej, w wyniku którego grunt nie będzie już zajęty pod uprawę traw lub innych upraw roślin zielonych, ewentualnie nie będzie już gruntem nieużytkowanym rolniczo. Celem powyższej regulacji jest bowiem zachowanie gruntów stanowiących trwałe użytki zielone oraz elementów krajobrazu rolniczego nieużytkowanych rolniczo. Sąd pierwszej instancji zwrócił również uwagę na przepis art. 36 lit. a rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. U. UE L 2005.277.1; dalej: rozporządzenie nr 1698/2005), zgodnie z którym wsparcie, o którym mowa w sekcji 2 - Poprawa środowiska naturalnego i terenów wiejskich, dotyczy środków ukierunkowanych na zrównoważone użytkowanie gruntów rolnych m.in. poprzez płatności rolnośrodowiskowe. Według art. 39 ust. 3 rozporządzenia nr 1698/2005 płatności rolnośrodowiskowe obejmują jedynie te zobowiązania, które wykraczają poza odpowiednie normy obowiązkowe ustanowione zgodnie z art. 4 i 5 oraz załącznikami III i IV rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003, jak również minimalne wymogi dotyczące stosowania nawozów i środków ochrony roślin oraz inne odpowiednie wymogi obowiązkowe ustanowione ustawodawstwem krajowym i określone w programie. Wobec powyższego Sąd przyjął, że płatność rolnośrodowiskowa przysługuje rolnikowi w pomniejszonej wysokości w sytuacji, gdy w okresie pięciu lat od podjęcia zobowiązania rolnośrodowiskowego nie zachował któregokolwiek z występujących w gospodarstwie rolnym i określonych w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałych użytków zielonych i elementów krajobrazu rolniczego nieużytkowanych rolniczo, czyli dokonał zmiany uprawy lub zniszczył uprawę dotychczasową, w wyniku czego grunt nie jest już zajęty pod uprawę traw lub innych upraw roślin zielonych, ewentualnie nie jest już gruntem nieużytkowanym rolniczo. Dalej podkreślił, że zgodnie z § 38 ust. 7 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, przepisu ust. 6 nie stosuje się w przypadku, gdy rolnik nie zachował któregokolwiek z występujących w gospodarstwie rolnym i określonych w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałych użytków zielonych i elementów krajobrazu rolniczego nieużytkowanych rolniczo w wyniku przeniesienia, w drodze umowy, darowizny lub innej umowy, posiadania gruntów rolnych, na których występują takie użytki lub elementy krajobrazu, lub utraty posiadania takich gruntów, jeżeli ponadto do powierzchni tych gruntów nie została przyznana płatność rolnośrodowiskowa. Dlatego sankcji określonej w § 38 ust. 6 rozporządzenia rolnośrodowiskowego nie stosuje się, gdy niezachowanie przez rolnika wskazanego charakteru gruntów nastąpiło w wyniku przeniesienia w drodze umowy ich posiadania lub utraty ich posiadania, jeżeli do powierzchni tych gruntów nie została przyznana płatność rolnośrodowiskowa. Jeśli więc w wyniku przeniesienia w drodze umowy posiadania lub utraty posiadania gruntów rolnych, na których występują trwałe użytki zielone lub elementy krajobrazu rolniczego nieużytkowane rolniczo, nie następuje zmiana uprawy lub zniszczenie uprawy dotychczasowej i grunt jest dalej zajęty pod uprawę traw lub innych upraw roślin zielonych, ewentualnie jest gruntem nieużytkowanym, rolniczo płatność rolnośrodowiskowa przysługuje rolnikowi w pełnej wysokości. Sąd pierwszej instancji wywiódł przy tym, że przyjęcie odmiennej wykładni zakładającej, iż podstawą zastosowania sankcji z § 38 ust. 6 rozporządzenia rolnośrodowiskowego jest stwierdzenie wyłącznie faktu utraty posiadania gruntów rolnych, na których występują trwałe użytki zielone i elementy krajobrazu rolniczego nieużytkowane rolniczo, jest niedopuszczalne ze względu na wykładnię systemową w kontekście regulacji zawartej w § 39 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, w którym uregulowano konsekwencje zmniejszenia przez rolnika powierzchni użytków rolnych. Zgodnie z powołanym przepisem płatność rolnośrodowiskowa podlega zwrotowi w przypadku, gdy rolnik zmniejszył powierzchnię użytków rolnych, na których powinien realizować zobowiązanie rolnośrodowiskowe, przy czym zwrotowi podlega ta część płatności, która została przyznana do działki rolnej objętej zmniejszeniem. Jeżeli zatem rolnik zmniejszył powierzchnię użytków rolnych, na których powinien realizować zobowiązanie rolnośrodowiskowe, ma obowiązek zwrócić przyznaną mu z tego tytułu płatność rolnośrodowiskową. Dlatego nieuzasadnione jest stosowanie w takiej sytuacji dodatkowo także sankcji polegającej na pomniejszeniu o 20 % całej płatności rolnośrodowiskowej w danym roku. W konkluzji Sąd stwierdził, że bez wyjaśnienia okoliczności, czy w związku z wycofaniem części wniosku i zmniejszeniem powierzchni realizacji zobowiązania nastąpiła zmiana uprawy lub zniszczenie uprawy dotychczasowej, nie jest możliwe zastosowanie w sprawie pomniejszenia płatności przewidzianego w § 38 ust. 6 rozporządzenia rolnośrodowiskowego. Dyrektor Oddziału ARiMR zaskarżył powyższy wyrok w całości, wnosząc o jego uchylenie i zasądzenie kosztów postępowania. Na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270, ze zm.; dalej: p.p.s.a.) zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie prawa materialnego poprzez: 1) błędną wykładnię § 38 ust. 8 rozporządzenia rolnośrodowiskowego w związku z § 4 ust. 2 pkt 1 tegoż rozporządzenia i art. 2 lit. c) rozporządzenia nr 1120/2009, poprzez uznanie, że "niezachowanie któregokolwiek z występujących w gospodarstwie rolnym i określonych w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałych użytków rolnych i elementów krajobrazu rolniczego nieużytkowanych rolniczo, należy rozumieć wyłącznie jako dokonanie zmiany uprawy lub zniszczenie uprawy dotychczasowej, w wyniku którego grunt nie będzie już zajęty pod uprawę traw lub innych upraw zielonych, ewentualnie nie będzie już gruntem nieużytkowanym rolniczo z wykluczeniem przypadków, gdy wnioskodawca dokonuje zmniejszenia powierzchni gruntów z innych przyczyn; 2) błędną wykładnię § 39 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, poprzez przyjęcie, że wynikający z tego przepisu obowiązek zwrotu płatności rolnośrodowiskowej w sytuacji, gdy rolnik zmniejszył powierzchnię użytków rolnych na których rolnik powinien realizować zobowiązanie rolnośrodowiskowe wyklucza zastosowanie sankcji z § 38 ust. 8 rozporządzenia. Spółka w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniosła o jej oddalenie w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie należy zauważyć, że sformułowany w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia § 39 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego przez jego błędną wykładnię nie został uzasadniony, a w związku z tym nie jest możliwa jego ocena merytoryczna. W tym miejscu należy przypomnieć, że strona wnosząca skargę kasacyjną, stawiając zarzut błędnej wykładni prawa materialnego powinna wyjaśnić jak dany przepis został zinterpretowany, dlaczego zdaniem strony wykładnia tego przepisu dokonana przez Sąd jest nieprawidłowa i jak przepis ten należy rozumieć. W rozpoznawanej sprawie Dyrektor Oddziału ARiMR ograniczył się do bardzo zwięzłego przytoczenia stanowiska Sądu w zakresie wykładni § 39 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego. Wobec braku jakiejkolwiek argumentacji wspierającej zarzut błędnej wykładni § 39 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego Naczelny Sąd Administracyjny nie miał podstaw do jego uwzględnienia. Przystępując do oceny kolejnego zarzutu podniesionego w skardze kasacyjnej należy zauważyć, że Sąd pierwszej instancji, interpretując pojęcie "niezachowanie trwałych użytków zielonych", odwoływał się do treści § 38 rozporządzenia rolnośrodowiskowego w brzmieniu obowiązującym do 14 marca 2014 r. Skarżąca złożyła wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej 14 maja 2014 r. i w związku z tym podlegał on rozpatrzeniu na podstawie przepisów rozporządzenia rolnośrodowiskowego w brzmieniu nadanym rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 marca 2014 r. zmieniającym rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 – 2013 (Dz. U. z 2014 r., poz. 324, dalej: rozporządzenie zmieniające). Zmiana polegała między innymi na ustaleniu nowej treści § 38. W rozporządzeniu zmieniającym dotychczasowy ust. 6 powołanego przepisu został oznaczony jako ust. 8, zaś dotychczasowy ust. 7 jako ust. 9. Podkreślić jednak należy, że zmianie nie uległa istota regulacji odnosząca się do przesłanek stosowania 20% zmniejszenia płatności rolnośrodowiskowej w przypadku niezachowania trwałych użytków zielonych. W związku z tym pomimo, że Sąd pierwszej instancji i Dyrektor Oddziału ARiMR powoływali się na różne jednostki redakcyjne rozporządzenia rolnośrodowiskowego, to Naczelny Sąd Administracyjny nie miał wątpliwości odnośnie do przedmiotu sporu. Dyrektor Oddziału ARiMR zakwestionował stanowisko WSA, podnosząc, że przepis § 38 ust. 8 rozporządzenia rolnośrodowiskowego nie może być rozumiany w ten sposób, że "niezachowanie któregokolwiek z występujących w gospodarstwie rolnym i określonych w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałych użytków rolnych i elementów krajobrazu rolniczego nieużytkowanych rolniczo" oznacza wyłącznie dokonanie zmiany uprawy lub zniszczenie uprawy dotychczasowej, w wyniku którego grunt nie będzie już zajęty pod uprawę traw lub innych upraw zielonych, ewentualnie nie będzie już gruntem nieużytkowanym rolniczo z wykluczeniem przypadków, gdy wnioskodawca dokonuje zmniejszenia powierzchni gruntów z innych przyczyn. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego należy zgodzić się z Dyrektorem Oddziału ARiMR, że Sąd pierwszej instancji dokonał błędnej wykładni § 38 ust. 8 rozporządzenia rolnośrodowiskowego (według oznaczenia przyjętego przez WSA § 38 ust. 6). Powołany przepis stanowi, że jeżeli rolnik nie zachował któregokolwiek z występujących w gospodarstwie rolnym i określonych w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałych użytków zielonych i elementów krajobrazu rolniczego nieużytkowanych rolniczo, o których mowa w § 4 ust. 2 pkt 1, płatność rolnośrodowiskowa przysługuje temu rolnikowi w wysokości zmniejszonej o 20% w roku, w którym zostało stwierdzone takie uchybienie. Z kolei w myśl § 4 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, rolnik realizujący zobowiązanie rolnośrodowiskowe zachowuje występujące w gospodarstwie rolnym i określone w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałe użytki zielone w rozumieniu art. 2 lit. c rozporządzenia nr 1120/2009, zwane dalej "trwałymi użytkami zielonymi", oraz elementy krajobrazu rolniczego nieużytkowane rolniczo, tworzące ostoje dzikiej przyrody. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z treści powołanych uregulowań nie wynika, że ,,niezachowanie", o którym mowa w § 38 ust. 8 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, oznacza tylko zniszczenie lub zmianę uprawy dotychczasowej. Taka wykładnia w sposób oczywisty pozostaje w sprzeczności z treścią § 38 ust. 9 rozporządzenia rolnośrodowiskowego. W myśl tego przepisu, ust. 8 nie stosuje się w przypadku, gdy rolnik nie zachował któregokolwiek z występujących w gospodarstwie rolnym i określonych w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałych użytków zielonych i elementów krajobrazu rolniczego nieużytkowanych rolniczo w wyniku przeniesienia, w drodze umowy sprzedaży, darowizny lub innej umowy, posiadania gruntów rolnych, na których występują takie użytki lub elementy krajobrazu, lub utraty posiadania takich gruntów, a grunty te nie są objęte zobowiązaniem rolnośrodowiskowym. W związku z tym należy przyjąć, że pojęcie "niezachowania" trwałych użytków zielonych i elementów krajobrazu rolniczego nieużytkowanych rolniczo obejmuje także przeniesienie lub utratę posiadania gruntów. Przeniesienie (w sposób określony przepisem) lub utrata posiadania gruntów, na których występują użytki zielone lub opisane elementy krajobrazu nieużytkowane rolniczo, jest tylko przykładem niezachowania trwałych użytków zielonych i elementów krajobrazu rolniczego nieużytkowanych rolniczo. Niezachowanie jest przeciwieństwem zachowania (utrzymania, posiadania, przestrzegania) dotychczasowego stanu rzeczy. Mając powyższe na uwadze należy przyjąć, że każdy rodzaj niezachowania trwałych użytków zielonych i elementów krajobrazu rolniczego nieużytkowanych rolniczo musi skutkować zmniejszeniem płatności na podstawie § 38 ust. 8 rozporządzenia rolnośrodowiskowego. Przepis § 38 ust. 9 rozporządzenia rolnośrodowiskowego przewiduje wyjątek od stosowania ust. 8 tj. od przyznawania płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości, jednak tylko w sytuacji określonej w tym przepisie. Sąd pierwszej instancji nieprawidłowo zinterpretował § 38 ust. 8 rozporządzenia rolnośrodowiskowego i w związku z tym błędnie uznał, że zachodzi potrzeba ustalenia w postępowaniu administracyjnym, czy w związku z wycofaniem części wniosku i zmniejszeniem realizacji zobowiązania nastąpiła zmiana uprawy lub zniszczenie uprawy dotychczasowej, w wyniku czego grunt nie jest już zajęty pod uprawę traw lub innych upraw zielonych, ewentualnie nie jest już gruntem nieużytkowanym rolniczo. Nieprawidłowy okazał się także pogląd Sądu, że bez wyjaśnienia tych okoliczności nie jest możliwe zastosowanie w sprawie pomniejszenia płatności przewidzianego w powołanym przepisie. W konsekwencji Sąd pierwszej instancji niesłusznie uznał, że zaskarżona decyzja i utrzymana nią w mocy decyzja organu pierwszej instancji podlegały uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny, mając na uwadze, że Sąd pierwszej instancji wobec stwierdzenia konieczności przeprowadzenia dalszego postępowania administracyjnego w kierunku ustalenia zaistnienia przesłanek wymienionych w § 38 ust. 8 rozporządzenia rolnośrodowiskowego uznał za bezprzedmiotowe odnoszenie się do pozostałych zarzutów skargi, doszedł do wniosku, że w rozpoznawanej sprawie nie było podstaw do zastosowania art. 188 p.p.s.a. Podkreślenia wymaga, że skarżąca zgłosiła między innymi zarzut naruszenia art. 73 rozporządzenia nr 1122/2009 poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy nie ponosi ona odpowiedzialności za rzekomo popełnione nieprawidłowości przy sporządzaniu wniosku. Potrzeba oceny przez Sąd pierwszej instancji zasadności tego, jak również innych zarzutów stawianych kontrolowanej decyzji, uzasadniała uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Białymstoku (art. 185 § 1 p.p.s.a.). O kosztach postępowania Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 203 pkt 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 2 pkt 2 lit c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu ( t. j. Dz. U. z 2013 r. poz. 490). Koszty te obejmują wynagrodzenie pełnomocnika organu, który sporządził skargę kasacyjną (120 zł) oraz wpis od skargi kasacyjnej (100 zł).

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło