II OSK 1086/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jacek Chlebny Sędziowie Sędzia NSA Barbara Adamiak (spr.) Sędzia del. WSA Piotr Broda Protokolant starszy inspektor sądowy Monika Dworakowska po rozpoznaniu w dniu 21 lutego 2018r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 28 stycznia 2016 r. sygn. akt II SA/Bk 168/15 w sprawie ze skargi J. W. o wznowienie postępowania sądowego w sprawie o sygn. akt II SA/Bk 649/11 w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie uzgodnienia warunków realizacji przedsięwzięcia inwestycyjnego na etapie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach przedsięwzięcia oddala skargę kasacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku wyrokiem z dnia 28 stycznia 2016 r. sygn. akt II SA/Bk 168/15 oddalił skargę J. W. o wznowienie postępowania sądowego w sprawie II SA/Bk 649/11 w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie uzgodnienia warunków realizacji przedsięwzięcia inwestycyjnego na etapie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach przedsięwzięcia. Wyrok zapadł w następującym stanie sprawy: Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku wyrokiem z dnia 22 lutego 2012 r. sygn. akt II SA/Bk 649/11, oddalił skargę J. W. na postanowienie Podlaskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w B. z dnia [...] 2011 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie uzgodnienia warunków realizacji przedsięwzięcia inwestycyjnego na etapie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach przedsięwzięcia. Sąd rozpoznając skargę o wznowienie postępowania sądowego stwierdził, że nie mogą stanowić podstawy wznowieniowej z art. 273 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi powołane przez J. W. orzeczenia: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 17 stycznia 2014 r. w sprawie II SA/Bk 54/12 oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 listopada 2014 r. sygn. akt II OSK 970/14, albowiem zostały one wydane po prawomocnym zakończeniu postępowania sądowego wyrokiem z 22 lutego 2012 r. sygn. akt II SA/Bk 649/11. Ponadto są to orzeczenia sądowe, a nie nowe okoliczności faktyczne lub środki dowodowe. Zdaniem Sądu I instancji wykrycie nowych okoliczności lub dowodów odnosi się tylko do takich, które w poprzednim postępowaniu w ogóle nie były ujawnione i zgłaszane, bowiem nie były one znane ani stronom, ani rozstrzygającym sprawę organom w dacie podejmowania końcowego rozstrzygnięcia, chociaż obiektywnie wtedy istniały, a strona nie miała jakichkolwiek możliwości ich procesowego wykorzystania. Okolicznością faktyczną lub środkiem dowodowym stanowiącym przesłankę wznowienia postępowania na podstawie art. 273 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie może być orzeczenie sądu administracyjnego wydane później niż orzeczenie kwestionowane w drodze skargi o wznowienie postępowania, gdyż jest to okoliczność nieistniejąca w dacie wydania orzeczenia kończącego postępowanie. Sąd wskazał, że niezasadny jest zarzut odnośnie uzasadniania podstawy wznowieniowej z art. 273 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w oparciu o nieprawidłową ocenę przez Sąd w wyroku z 22 lutego 2012 r. sygn. akt II SA/Bk 649/11, zgromadzonego tam materiału dowodowego. Zdaniem Sądu I instancji wykrycie nowych okoliczności lub dowodów na podstawie art. 273 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi odnosi się tylko do takich, które w poprzednim postępowaniu w ogóle nie były ujawnione i zgłaszane, bowiem nie były one znane stronom. Sytuacja taka nie odnosi się do okoliczności i dowodów jawnych, wynikających z materiału poprzedniego postępowania, a tylko odmiennie ocenionych przez organ, czy też nawet orzekający w sprawie sąd administracyjny Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku uznał, że w sprawie nie zaistniała podstawa wznowienia postępowania, o jakiej mowa w art. 273 § 3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Późniejsze wykrycie prawomocnego orzeczenia dotyczącego tej samej sprawy, o którym mowa w tym przepisie, rozumieć należy wyłącznie jako wykrycie prawomocnego orzeczenia sądu rozstrzygającego skargę na tę samą ostateczną decyzję administracyjną (lub postanowienie), która była przedmiotem rozstrzygnięcia w sprawie, której dotyczy żądanie wznowienia. Nie można utożsamiać orzeczenia dotyczącego "tej samej sprawy" z orzeczeniem dotyczącym sprawy "takiej samej", podobnej lub sprawy o analogicznym przedmiocie sporu. Ponadto znamienne jest, że podstawę skargi o wznowienie postępowania stanowić może tylko takie wykryte później prawomocne orzeczenie dotyczące tego samego stosunku prawnego, które było już prawomocne, zanim zapadł wyrok w postępowaniu, którego wznowienia się żąda. Zdaniem Sądu wskazane przez skarżącą wyroki nie stanowią prawomocnego orzeczenia dotyczącego tej samej sprawy, a ponadto orzeczenia te zostały wydane już po uprawomocnieniu się wyroku, którego wznowienia żąda skarżąca. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku oddalił skargę o wznowienie postępowania na podstawie art. 282 § 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. J. W. wniosła skargę kasacyjną zaskarżając wyrok w całości. Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła: I. naruszenie przepisów postępowania, tj.: 1. art. 271 pkt 2 p.p.s.a. poprzez niesłuszne oddalenie skargi skarżącej w sytuacji braku jej należytego reprezentowania w postępowaniu; 2. art. 273 § 2 i 3 p.p.s.a. wobec późniejszego wykrycia okoliczności faktycznych i dowodowych, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy, a których strona nie mogła podnieść w poprzednim postępowaniu, 3. art. 145 § 1 pkt 1c p.p.s.a. w związku z art. 7 w związku z art. 77 § 1 w związku z art. 80 k.p.a. poprzez zaniechanie realizacji funkcji kontrolnej sądu i niedokonanie oceny materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, tj. postanowienia Państwowego Inspektora Sanitarnego w B. [...]2008 r. oraz postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...]2011 r., z których to wynika, że raport oddziaływania na środowisko z kwietnia 2007 r. oraz aneks nr 2 do tego raportu nie spełnia wymagań przewidzianych przez przepisy z zakresu ochrony środowiska, a tym samym nie może stanowić podstawy decyzji w postępowaniu prowadzonym przez Wójta Gminy N., do którego przystąpił do współdziałania w trybie art. 106 k.p.a. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w H. Na tych podstawach skarżąca kasacyjnie wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości. Ponadto wniosła o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z dnia 2017 r., poz. 1369 ze zm.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej. Skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach. Postawione zarzuty naruszenia art. 271 pkt 2 i art. 273 § 2 i 3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie są zasadne. Obalenie prawomocnego wyroku jest dopuszczalne tylko, gdy w sprawie zakończonej prawomocnym wyrokiem wystąpiła jedna z ustawowych podstaw wyliczonych w art. 271, art. 272, art. 273 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W sprawie skargę o wznowienie postępowania oparto na przesłance nieważności wyliczonej w art. 271 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zarzucono brak należytej reprezentacji w postępowaniu sądowoadministracyjnym zakończonym prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z 22 lutego 2012 r. sygn akt II SA/Bk 649/11. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej tę podstawę wznowienia oparto na odmowie przez pełnomocnika z urzędu sporządzenia skargi kasacyjnej na podstawie opinii o braku ku temu podstaw prawnych oraz na wieku skarżącej, która uczestniczyła na rozprawie bez pomocy prawnej. Wskazane okoliczności nie wypełniają ustawowej przesłanki braku reprezentacji strony. Wiek skarżącej nie prowadzi do ograniczenia zdolności do czynności prawnej, a zatem nie wymaga ustanowienia przedstawiciela ustawowego. Ustanowienie pełnomocnika z urzędu, który nie wniósł skargi kasacyjnej, a sporządził opinię o braku podstaw dotyczy stadium po wydaniu wyroku objętego żądaniem wznowienia postępowania, nie może stanowić o pozbawieniu możliwości obrony w toku postępowania. Ustanowienie pełnomocnika pozostawione jest w postępowaniu sądowoadministracyjnym stronie skarżącej. Brak ustanowienia pełnomocnika nie wypełnia przesłanki pozbawienia możliwości obrony. Późniejsza ocena strony skarżącej, że powinna mieć pełnomocnika nie stanowi o wadliwości skutkującej przesłankę nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Drugą podstawą skargi kasacyjnej są przesłanki restytucyjne wyliczone w art. 273 § 2 i art. 273 § 3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W zaskarżonym wyroku zasadnie wywiedziono, że w sprawie nie została spełniona przesłanka wykrycia takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu. Do tych okoliczności faktycznych lub środków dowodowych nie można bowiem zaliczyć wydanych wyroków, choćby pośrednio wiązały się ze sprawą sądowoadministracyjną. Do okoliczności faktycznych lub środków dowodowych wypełniających przesłankę wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego można zaliczyć tylko wówczas, gdy pozostaje w związku z podstawą faktyczną rozpoznawanej sprawy sądowoadministracyjnej. Sąd rozpoznaje sprawę na podstawie stanu faktycznego, który obowiązywał w dniu wydania zakarżonego do Sądu administracyjnego postanowienia. Wykrycie okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, nie zawartych w aktach sprawy przekazanych przez organ administracji publicznej, które prowadzi do zmiany oceny prawidłowości ustalonego przez organ administracji stanu faktycznego, może stanowić przesłankę uzasadniającą wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego i w konsekwencji zmianę oceny co do podstaw zastosowania środka prawnego wobec zaskarżonego postanowienia. Nie stanowi natomiast wypełnienia ustawowej przesłanki wznowienia postępowania sądowego zmiana oceny akt sprawy, zmiana wykładni przepisów prawa. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej nie przytoczono okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które przesądziły o wadliwości postępowania sądowoadministracyjnego przesądzając o konieczności ponownego rozpoznania sprawy sądowoadministracyjnej. Nie jest zasadny zarzut oparty na podstawie wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego, wyliczonej w art. 273 § 3 ustawy – Prawo o postępowaniu sądowoadministracyjnym. Według art. 273 § 3, można żądać wznowienia postępowania w razie późniejszego wykrycia prawomocnego orzeczenia dotyczącego tej samej sprawy. Przesłanka ta jest spełniona tylko, gdy wystąpi tożsamość sprawy sądowoadministracyjnej. W sprawie nie występuje ta przesłanka, a to z uwagi na to, że wyroki wydane w innej sprawie sądowoadministracyjnej, nawet w razie powiązania, ale dotyczące rozstrzygnięcia na innej podstawie materialnoprawnej nie wypełniają ustawowej przesłanki wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego. Tylko zatem gdy tożsamy akt działania administracji publicznej został po rozpoznaniu jego zgodności z prawem, poddany ponownej ocenie zgodności z prawem, występuje ustawowa przesłanka wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego. Nie jest zasadny zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit.c ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego. Ponowne rozpoznanie i rozstrzygnięcie zgodności z prawem postanowienia o odmowie wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie uzgodnienia warunków realizacji i przedsięwzięcia inwestycyjnego na etapie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach przedsięwzięcia mogłoby nastąpić tylko w razie spełnienia ustawowej przesłanki wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego. Brak podstaw do obalenia prawomocnego wyroku zamyka dopuszczalność ponownego rozpoznania sprawy sądowoadministracyjnej. Powołane w skardze kasacyjnej wyroki Wojewódzkeigo Sądu Administracyjnego w Białymstoku z 17 stycznia 2014r., sygn. akt II SAB/Bk 54/12 i Naczelnego Sądu Administracyjnego z 4 listopada 2014r., sygn. akt II OSK 970/14 zapadły w sprawie ze skargi kasacyjnej na przewlekłość postępowania Wójta Gminy N. w przedmiocie środowiskowych uwrunkowań zgody na realizację przedsięwzieęcia. Odrębny przedmiot wymienionych wyroków od rozpoznawanej sprawy wyrokiem objętym skargą o wznowienie postępowania powoduje, że nie została spełniona przesłanka wznowienia wyliczona w art. 273 § 3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W tym stanie rzeczy, skoro skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach, na mocy art. 184 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.