II GZ 469/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Marzenna Zielińska po rozpoznaniu w dniu 17 maja 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia M. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 stycznia 2016 r. sygn. akt V SA/Wa 1895/15 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 listopada 2015 r. w sprawie ze skargi M. K. na postanowienie Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym postanawia oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 20 stycznia 2016 r. (sygn. akt V SA/Wa 1895/15) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. − Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej powoływanej jako "p.p.s.a."), odmówił M. K. przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku tegoż Sądu z dnia 19 listopada 2015 r. (sygn. akt V SA/Wa 1895/15) oddalającego skargę M. K. na postanowienie Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z dnia [...] lutego 2015 r. (nr [...]) w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym. Sąd pierwszej instancji wskazał, że w sprawie bezsporne jest, iż skarżący uchybił terminowi do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wydanego na rozprawie wyroku z 19 listopada 2015 r., skoro wniosek taki należało złożyć do dnia 26 listopada 2015 r., zaś skarżący dokonał tej czynności procesowej 2 grudnia 2015 r. Sąd stwierdził, że w tym samym dniu skarżący wniósł również o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. We wniosku tym skarżący wskazał, że w okresie od 19 listopada do 1 grudnia 2015 r. codziennie kilkukrotnie próbował nawiązać kontakt telefoniczny z Sądem, jednak próby uzyskania informacji o treści wyroku okazały się bezskuteczne z powodu odrzucania połączeń lub zajęcia linii telefonicznej. Stwierdził również, że codziennie sprawdzał stronę internetową http://orzeczenia.nsa.gov.pl, gdzie do dnia sporządzenia wniosku nie opublikowano sentencji wyroku, mimo że powinno to następować bez zbędnej zwłoki. Zdaniem Sądu pierwszej instancji, wniosek o przywrócenie terminu nie zasługiwał na uwzględnienie, bowiem skarżący nie wykazał w sposób przekonujący, jak tego wymaga art. 87 § 2 p.p.s.a., że bez swojej winy uchybił terminowi do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku z 19 listopada 2015 r. Sąd za niewiarygodne uznał twierdzenia skarżącego, że w okresie od 19 listopada do 1 grudnia 2015 r. (czyli niemal przez dwa tygodnie) nie był w stanie nawiązać kontaktu telefonicznego z Wydziałem Informacji Sądowej. Twierdzenia skarżącego, że istotnie próbował dzwonić do Sądu są nieweryfikowalne, zaś z doświadczenia odnośnie tego elementu funkcjonowania Sądu wynika, że zazwyczaj strony - pomimo kilku nieudanych prób - ostatecznie dodzwaniały się do Sądu i uzyskiwały potrzebne informacje. Sąd zaznaczył, że we wskazanych dniach nie było również awarii linii telefonicznych, która uzasadniałaby "odrzucanie połączeń albo zajęcie linii telefonicznej". Zdaniem Sądu, brak winy skarżącego w uchybieniu terminowi nie może wynikać z braku publikacji sentencji wyroku na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl, bowiem strona ta nie ma statusu zbioru urzędowego, a udostępniona w Internecie baza orzeczeń służy wyłącznie celom informacyjnym oraz edukacyjnym. Sąd zaznaczył przy tym, że skoro skarżący miał dostęp do Internetu, to mógł skontaktować się z Sądem również drogą elektroniczną, bądź zadzwonić bezpośrednio do Wydziału V, korzystając z numerów telefonów dostępnych na stronie internetowej Sądu. W konsekwencji Sąd pierwszej instancji uznał, że skarżący nie wykazał się należytą dbałością o własne sprawy. Skutkowało to odmową przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej. Zażalenie na postanowienie Sądu pierwszej instancji złożył M. K. Zaskarżył to orzeczenie w całości. Wniósł o uchylenie zaskalnego postanowienia WSA w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji, a także o zasądzenie kosztów postępowania wywołanego wniesieniem niniejszego zażalenia według norm przepisanych. Wnoszący zażalenie zarzucił zaskarżonemu postanowieniu naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, to jest art. 87 § 2 p.p.s.a. poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie, polegające na uznaniu, że skarżący nie uprawdopodobnił okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu do wniesienia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, podczas gdy w uzasadnieniu wniosku skarżący szczegółowo i należycie wykazał, że uchybienie terminu nie było zawinione. W uzasadnieniu zażalenia skarżący stwierdził w szczególności, że nie może ponosić negatywnych konsekwencji procesowych związanych z niedostateczną liczbą etatów w punkcie informacji sądowej oraz znaczną ilością rozpoznawanych spraw przez WSA w Warszawie (co pośrednio wpłynęło na niemożność uzyskania telefonicznego kontaktu z Sądem). Skarżący dodał, że nie może ponosić takich konsekwencji również z powodu braku publikacji sentencji wyroku na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 85 p.p.s.a. czynność procesowa podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Z kolei w art. 86 i następnych powołanej ustawy prawodawca przewidział możliwość przywrócenia uchybionego terminu. Określił jednocześnie przesłanki, których istnienie pozwala na przywrócenie terminu oraz przesłanki, których istnienie czyni przywrócenie terminu niedopuszczalnym. Spośród przesłanek przywrócenia terminu Sąd pierwszej instancji zakwestionował jedynie uprawdopodobnienie w przedmiotowym wniosku okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 p.p.s.a.). Zdaniem Sądu, argumentacja podniesiona we wniosku o przywrócenie terminu nie stanowi uprawdopodobnienia braku winy skarżącego w uchybieniu terminowi. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, dokonana przez Sąd pierwszej instancji ocena wskazanych przez skarżącego okoliczności mających uprawdopodabniać brak winy w uchybieniu terminowi do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku - była prawidłowa. Z treści art. 86 § 1 zdanie pierwsze p.p.s.a. wynika, że jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Oznacza to, że przywrócenie terminu do dokonania określonej czynności procesowej uzależnione jest od kryterium braku winy. Chodzi o to, że strona, która nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym musi wykazać dołożenie szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Sąd powinien przyjąć obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy. Zajęcie stanowiska odmiennego, uwzględniającego subiektywny miernik staranności, wprowadziłoby do stosunków procesowych element niepewności. Literatura i orzecznictwo do przeszkód uniemożliwiających terminowe dokonanie czynności z uwagi na różnorodność zjawisk życiowych zalicza przerwę w komunikacji, nagłą chorobę strony lub pełnomocnika, która nie pozwala na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar itp. Przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Z treści wniosku o przywrócenie terminu wynika, że powodem niedotrzymania 7-dniowego terminu na złożenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku było to, że skarżący - mimo podejmowanych wielokrotnie prób drogą telefoniczną i poprzez stronę internetową, na której umieszczona jest Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych - nie mógł skontaktować się z Sądem w celu uzyskania informacji w przedmiocie rozstrzygnięcia jego skargi. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, prawidłowe jest stanowisko Sądu pierwszej instancji, że wskazane przez skarżącego okoliczności nie uprawdopodabniają braku winy w uchybieniu terminowi. Przyjmując obiektywny miernik staranności, nie można uznać, że okoliczności te stanowiły przeszkodę w złożeniu wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, której nie można było przezwyciężyć, dokładając należytej staranności. Przede wszystkim prawidłowe jest stanowisko Sądu pierwszej instancji, że zasady doświadczenia życiowego wskazują, iż niewiarygodne są twierdzenia, jakoby niemożliwe było dodzwonienie się do Wydziału Informacji Sądowej przez niemal dwa tygodnie i to - jak twierdzi skarżący - przy kilkukrotnych w ciągu dnia próbach. Zauważyć należy, że w pismach kierowanych do skarżącego przez WSA w Warszawie znajdowała się informacja aż o trzech numerach telefonu do tegoż Sądu. Skarżący podkreślał, że próbował również uzyskać informację o treści rozstrzygnięcia poprzez dane zawarte na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, również w tym zakresie trafne jest stanowisko Sądu pierwszej instancji, że brak zamieszczenia w Internecie informacji o treści wydanego rozstrzygnięcia nie może uprawdopodabniać braku winy strony w uchybieniu terminowi. Zamieszczona na wskazanej stronie internetowej baza orzeczeń ma charakter jedynie informacyjny i edukacyjny, natomiast nie jest oficjalnym publikatorem orzeczeń sądowych. Żaden przepis prawa powszechnie obowiązującego nie obliguje do niezwłocznego zamieszczania w tejże bazie informacji o treści rozstrzygnięć sądowych. Nie można zatem przyjąć, że uzależnianie przez stronę dochowania terminu do dokonania danej czynności procesowej od czasu zamieszczenia treści rozstrzygnięcia w bazie internetowej świadczy o braku winy strony w uchybieniu temu terminowi. Warto również zauważyć, że w skierowanych do skarżącego pismach (doręczenie odpisu odpowiedzi na skargę - k. 15 akt sądowych, doręczenie odpisu zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu - k. 18 akt sądowych) został wskazany również adres poczty elektronicznej, pod którym możliwe jest uzyskanie informacji o sprawach ([email protected]). Skarżący mógł zatem skorzystać również z tej formy komunikacji. Ze wskazanych powodów Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., oddalił zażalenie. PG