I OSK 996/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Olga Żurawska-Matusiak sędzia NSA Maciej Dybowski sędzia del. WSA Mirosław Wincenciak (spr.) Protokolant asystent sędziego Anna Armińska po rozpoznaniu w dniu 8 marca 2018 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Komendanta Głównego Policji od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 listopada 2015 r. sygn. akt II SA/Wa 373/15 w sprawie ze skargi K. M. na rozkaz personalny Komendanta Głównego Policji z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy ustalenia wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od Komendanta Głównego Policji na rzecz K. M. kwotę 240 (słownie: dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Wyrokiem z dnia 19 listopada 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (sygn. akt II SA/Wa 373/15) po rozpoznaniu sprawy ze skargi K. M., w przedmiocie odmowy ustalenia wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat: 1. uchylił zaskarżony personalny Komendanta Głównego Policji z dnia [...] stycznia 2015 r. oraz utrzymany nim w mocy rozkaz personalny Komendanta Stołecznego Policji z dnia [...] listopada 2014 r. w części dotyczącej odmowy ustalenia wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat za okres pracy w gospodarstwie rolnym od dnia 16 lipca 2001 r. do dnia 1 sierpnia 2004 r. i od dnia 1 sierpnia 2005 r. do dnia 19 grudnia 2005 r. oraz za okres prowadzenia gospodarstwa rolnego od dnia 27 maja 2008 r. do dnia 1 kwietnia 2014 r., 2. oddalił skargę w pozostałym zakresie, 3. zasądził od organu odwoławczego na rzecz skarżącej koszty postępowania. Powyższe rozstrzygnięcie zostało podjęte na tle następującego stanu faktycznego i prawnego sprawy. Wnioskiem z dnia 29 września 2014 r. K. M. zwróciła się o zaliczenie do procentowego wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat okresów pracy w gospodarstwie rolnym rodziców od dnia 16 lipca 2001 r. do dnia 1 sierpnia 2004 r. i od dnia 1 sierpnia 2005 r. do dnia 19 grudnia 2005 r., prowadzenia gospodarstwa rolnego od dnia 27 maja 2008 r. do dnia 1 kwietnia 2014 r. oraz pracy w firmie [...] w wymiarze ¼ etatu od dnia 1 czerwca 2005 r. do dnia 31 lipca 2005 r. Rozkazem personalnym z dnia [...] listopada 2014 r. Komendant Stołeczny Policji na podstawie art. 101 ust. 1, art. 106 ust. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (tekst jedn. Dz. U. z 2011 r. Nr 287, poz. 1687 ze zm. – zwanej dalej ustawą o Policji), art. 1 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczeniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy (Dz. U. Nr 54, poz. 310) oraz § 3 ust. 1, § 4 i § 5 ust. 1 i 4 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 6 grudnia 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad otrzymywania i wysokości uposażenia zasadniczego policjantów, dodatków do uposażenia oraz ustalania wysługi lat, od której jest uzależniony wzrost uposażenia zasadniczego (Dz. U. z 2001 r. Nr 152, poz. 1732 ze zm.): - odmówił post. K. M. ustalenia wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat za okres pracy w gospodarstwie rolnym od dnia 16 lipca 2001 r. do dnia 1 sierpnia 2004 r. i od dnia 1 sierpnia 2005 r. do dnia 19 grudnia 2005 r. oraz za okres prowadzenia gospodarstwa rolnego od dnia 27 maja 2008 r. do dnia 1 kwietnia 2014 r.; - odmówił post. K. M. ustalenia wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat za okres pracy w firmie [...] w wymiarze ¼ w okresie od dnia 1 czerwca 2005 r. do dnia 31 lipca 2005 r. Rozkazem personalnym z dnia 23 stycznia 2015 r. Komendant Główny Policji – po rozpoznaniu odwołania K. M. – na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 2 K.p.a. utrzymał w mocy zaskarżony rozkaz personalny. Jak wskazał organ odwoławczy, wymieniona urodziła się 15 lipca 1985 r., więc ewentualne zaliczenie pracy w gospodarstwie rolnym rodziców do wysługi lat mogło nastąpić dopiero od 15 lipca 2001 r. Zdaniem organu II instancji nie przedstawiła ona jednak żadnego dokumentu świadczącego, że jej rodzice byli rolnikami. Z zeznań świadków oraz strony wynika, że ojciec wymienionej pracował zawodowo, a matka wykonywała czynności w gospodarstwie rolnym. Wątpliwości organu budziła także możliwość widywania przez świadków stałej pracy w gospodarstwie rolnym rodziców. Analiza zeznań świadków nie pozwala wywieść pewnych i jednoznacznych wniosków co do częstotliwości i rzeczywistego czasu pracy funkcjonariusza w gospodarstwie rolnym, a tym samym brak jest podstaw do uznania jej za domownika. Nadto brak jest danych na temat faktycznie wykonywanych przez policjanta czynności w gospodarstwie rolnym. Nie udowodniła ona również by jej praca w gospodarstwie każdego dnia wymagała pełnego zaangażowania oraz jakie to czynności wypełniały jej czas pracy w gospodarstwie w okresie zimowym. Brak dyspozycyjności wnioskodawczyni wyklucza tymczasem przyjęcie, iż jakakolwiek praca świadczona w gospodarstwie miała charakter stały. Przechodząc do kwestii uwzględnienia okresu prowadzenia gospodarstwa rolnego od dnia 27 maja 2008 r. do dnia 1 kwietnia 2014 r. Komendant Główny Policji stwierdził, że K. M. jest posiadaczem gospodarstwa rolnego o powierzchni powyżej 1 ha przeliczeniowego, które zostało jej przekazane przez rodziców w dniu 24 sierpnia 2007 r. W dniu 15 lipca 2003 r. wnioskodawczyni osiągnęła pełnoletność i nie podlegała innemu ubezpieczeniu społecznemu. Z materiału dowodowego sprawy wynikało jednak, że nie prowadziła ona w gospodarstwie rolnym działalności rolniczej. W okresie od dnia 1 października 2011 r. do dnia 22 marca 2014 r. pracowała w Kwiaciarni [...] w Warszawie, a od sierpnia 2012 r. ubiegała się o przyjęcie do służby w Policji, co było poprzedzone jej udziałem w postępowaniu kwalifikacyjnym. W aktach osobowych strony znajduje się podanie z dnia 28 sierpnia 2012 r. oraz oświadczenie z dnia 6 grudnia 2012 r. i 20 marca 2013 r., gdzie wskazała, że zamieszkuje w Warszawie przy ul. [...]. W kwestionariuszu osobowym kandydata do służby w Policji z dnia 28 sierpnia 2012 r. wymieniona wskazała natomiast, iż pod wskazanym adresem zamieszkuje od 2011 r. Oznacza to, że we wnioskowanym okresie skarżąca nie prowadziła indywidualnego gospodarstwa rolnego. Nie ma również znaczenia, w jakim wymiarze strona była zatrudniona u danego pracodawcy, bowiem praca zawodowa zawsze skutkuje koniecznością koncentrowania aktywności życiowej pracownika na innych sferach i wiąże się także z przebywaniem przez niego poza miejscem zamieszkania. Również nauka w szkole w systemie dziennym lub zaocznym, a także praca zawodowa, wyklucza uwzględnienie wymienionych okresów do procentowego wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat. Z kolei sam fakt opłacania składek na ubezpieczenie społeczne nie oznacza prowadzenia przez nią gospodarstwa rolnego. Odnośnie natomiast nieuwzględnienia okresu pracy w firmie Agent Ubezpieczeniowy [...] w wymiarze ¼ w okresie od dnia 1 czerwca 2005 r. do dnia 31 lipca 2005 r., Komendant Główny Policji wyjaśnił, że jedynie zakończone okresy zatrudnienia wykonywanego w pełnym wymiarze czasu pracy podlegają zaliczeniu do wysługi lat. Skargę na powyższy rozkaz personalny złożyła K. M., zarzucając mu naruszenie art. 101 ust. 1 i art. 106 ust. 1 ustawy o Policji, § 3 ust. 1, § 4 i § 5 ust. 1 – 4 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 6 grudnia 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad otrzymywania i wysokości uposażenia zasadniczego policjantów, dodatków do uposażenia oraz ustalania wysługi lat, od której jest uzależniony wzrost uposażenia zasadniczego oraz art. 1 ust. 1 pkt 1 i 3 ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczeniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy oraz art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a. W odpowiedzi na skargę Komendant Główny Policji wniósł o jej oddalenie. Rozpoznając powyższą skargę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, analizując pojęcie "domownika", stwierdził, że wnioski organu wyprowadzane z przedłożonych dowodów są co najmniej przedwczesne. Przywołując art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczeniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy, Sąd pierwszej instancji stwierdził, że skarżąca na okoliczność pracy w gospodarstwie rolnym prowadzonym przez matkę – B. M. przedłożyła pisemne zeznania dwóch świadków (A. W. i A. U.) zamieszkujących w tej samej miejscowości, którzy potwierdzili fakt jej pracy w ww. okresach w gospodarstwie rolnym o powierzchni 8,87 ha. Świadkowie zeznali, iż praca zainteresowanej miała charakter stały, trwała 6 – 8 godzin dziennie i stanowiła dla niej główne źródło utrzymania. Oświadczyli, że zamieszkiwali w tej samej miejscowości co skarżąca, znali ją osobiście, widywali ją podczas pracy w polu i zagrodzie, wykonywała ona prace przy siewie zbóż, sadzeniu ziemniaków, wykopkach, żniwach, sianokosach oraz oprzątaniu żywego inwentarza. Powyższe zeznania świadków zostały uzupełnione na wezwanie organu pisemnymi wyjaśnieniami, a dodatkowe wyjaśnienia złożyła również skarżąca w piśmie. Jak zauważył przy tym Sąd ustalenia faktyczne dokonane w sprawie zostały w zasadniczej mierze oparte na pisemnych wyjaśnieniach świadków oraz na oświadczeniu samej skarżącej, czym organ dopuścił się naruszenia art. 7, art. 77 § 1 K.p.a. w związku z art. 3 ust. 2 i 3 ww. ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. Kwestia braku stosownego dokumentu, że rodzice skarżącej byli rolnikami została natomiast podniesiona dopiero przez organ II instancji, a skarżąca nie została wezwana do uzupełnienia materiału dowodowego. Nadto skarżąca w toku postępowania przed organem I instancji przedstawiła zaświadczenie Starostwa Powiatowego w Radomiu z dnia 23 września 2014 r., z którego wynika, iż w rejestrze ewidencji gruntów i budynków obręb: [...] na nazwisko M. B. figurowały działki nr: [...] o łącznej powierzchni 4.0900 ha a od dnia 6 stycznia 2003 r. do 2007 r. figurowały działki nr [...] o łącznej powierzchni 2.6900 ha, [...] do 2007 r. w jednostce rejestrowej nr [...] na nazwisko M. B. figurowały działki nr: [...] o łącznej powierzchni 2.7800 ha oraz w [...] od 1986 r. do 2007 r. w jednostce rejestrowej nr [...] na nazwisko ww. figurowały działki nr: [...] o łącznej powierzchni 2.0000 ha. Ogólna powierzchnia gospodarstwa do dnia 5 stycznia 2003 r. wynosiła 8.8700 ha, a od dnia 6 stycznia 2003 r. do 2007 r. wynosiła 7,4700 ha. Nadto z faktu, iż ojciec skarżącej we wnioskowanym okresie pracował zawodowo, nie można wywieść, iż skarżąca nie wykonywała stałej pracy w gospodarstwie rolnym matki w charakterze domownika. Organ nie poczynił żadnych ustaleń odnośnie wymiaru czasu pracy ojca skarżącej, zaś stwierdzenie praca w gospodarstwie rolnym była głównym źródłem utrzymania, a rodzice skarżącej, posiadając tytuł prawny do nieruchomości rolnej, mogli jedynie w czasie wolnym zajmować się posiadanym przez nich gospodarstwem rolnym Sąd uznał za arbitralne. Nadto zdaniem Sądu, organy Policji błędnie uznały, iż nauka skarżącej w szkole ponadpodstawowej oraz na studiach w systemie zaocznym uniemożliwiała jej, jako domownikowi wykonywanie stałej pracy w gospodarstwie rolnym matki. O stałości pracy domownika w gospodarstwie rolnym przede wszystkim decyduje zachowanie przez niego gotowości do świadczenia jej na rzecz gospodarstwa osoby bliskiej w wymiarze czasu stosownym do zakładanego przez rolnika prawidłowego funkcjonowania gospodarstwa zgodnie ze strukturą gospodarstwa rolnego, przy uwzględnieniu jego obszaru, liczby pracujących w nim osób oraz używanego sprzętu rolniczego. Organy błędnie zatem zinterpretowały art. 6 pkt 2 lit. c ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników. Odnośnie natomiast stanowiska organu o braku podstaw do uwzględnienia okresu prowadzenia przez skarżącą gospodarstwa rolnego, Sąd pierwszej instancji wskazał na czym polega prowadzenie gospodarstwa rolnego w rozumieniu art. 1 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. oraz ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, w tym art. 6 pkt 1. Nie kwestionując posiadania przez skarżącą statusu właściciela gospodarstwa rolnego oraz podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników (zaświadczenie KRUS placówka terenowa w Radomiu z dnia 22 września 2014 r.) organ pominął jednak wyjaśnienia skarżącej zawarte w odwołaniu, iż pracę w kwiaciarni wykonywała na podstawie umowy o dzieło w wymiarze jednego dnia tygodniowo (8 godzin dziennie), była to praca dorywcza i dodatkowa. Nie uwzględnił również jej oświadczenia, że we wnioskowanym okresie miejscem jej faktycznego zamieszkiwania nie była Warszawa, lecz miejscowość W., zaś będąc w Warszawie czasami nocowała i przebywała u siostry pod wskazanym adresem. Z przepisów prawa nie wynika z kolei, że prowadząc gospodarstwo rolne należy nieustannie przebywać na jego terenie. Ubieganie się o przyjęcie do Policji w żaden sposób nie mogło z kolei wpłynąć na realizację obowiązków wynikających z prowadzenia gospodarstwa rolnego, gdyż procedura kwalifikacyjna nie wiązała się z długim okresem nieobecności w gospodarstwie. Organ pominął również twierdzenia skarżącej, iż prowadząc gospodarstwo rolne korzystała z dofinansowania działalności rolniczej z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, otrzymywała dofinansowanie z urzędu gminy do zużytego w gospodarstwie rolnym oleju napędowego (zwrot akcyzy). Organ nie wezwał przy tym skarżącej o przedstawienie dowodów na poparcie powyższych twierdzeń. Zdaniem Sądu pierwszej instancji, organ Policji nie wyjaśnił, z jakich przyczyn uznał, że w ciągu całego wnioskowanego okresu, a więc również od 2008 r. do 2011 r. skarżąca nie prowadziła gospodarstwa rolnego. Nie przedstawił w tym zakresie żadnej argumentacji poza wskazaniem, że skarżąca kontynuowała w okresie 2004 - 2010 oraz 2010 - 2011 naukę na studiach wyższych w systemie zaocznym. Nie wyjaśnił jednak, jak dokształcanie w systemie zaocznym (obejmujące zjazdy dwa razy w miesiącu w ciągu weekendu) uniemożliwia prowadzenie skarżącej działalności rolniczej. Organ nie wziął przy tym pod uwagę jej wyjaśnień, że prowadziła gospodarstwo rolne o profilu produkcji roślinnej, co pozwalało na zaplanowanie prac rolnych z dużym wyprzedzeniem i dawało możliwość dokształcania się i wyjazdów do Warszawy. Tymczasem prowadzenie gospodarstwa nie musi oznaczać ciągłej, osobistej pracy w tym gospodarstwie, gdyż polega ono również na organizowaniu pracy, zarządzaniu gospodarstwem, decydowaniu o rodzaju produkcji. Sąd pierwszej instancji podzielił natomiast stanowisko organu, iż brak było podstaw do ustalenia wobec skarżącej wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat za okres pracy w firmie Agent Ubezpieczeniowy [...] w wymiarze ¼ etatu w okresie od dnia 1 czerwca 2005 r. do dnia 31 lipca 2005 r. (świadectwo pracy z dnia 1 sierpnia 2005 r.). Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył Komendant Główny Policji, zaskarżając go w zakresie punktu 1 i 3 oraz zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania a to: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a. poprzez uchylenie zaskarżonej decyzji, poprzedzone błędnym ustaleniem, że rozkaz personalny Komendanta Głównego Policji z dnia 23 stycznia 2015 r. został wydany z naruszeniem ww. przepisów K.p.a., co mogło mieć wpływ na treść wyroku. Wskazując na powyższy zarzut, skarżący organ wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w kwestionowanym zakresie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podkreślono, że kluczowe znaczenie w niniejszej sprawie miała prawidłowa ocena zeznań świadków pomimo, że w każdej sprawie o tożsamej problematyce organ postępował w sposób podobny. Nadto Sąd pierwszej instancji przecenia znaczenie wyjaśnień skarżącej, a te należy potraktować z dużą ostrożnością. Organ wziął również pod uwagę inne okoliczności faktyczne, jak szereg zajęć skarżącej niezwiązanych z pracą lub prowadzeniem gospodarstwa rolnego, które to z samego założenia uniemożliwiały stały związek z działalnością rolniczą. Nadto fakt podjęcia zatrudnienia na umowę cywilnoprawną, zamieszkiwania nawet czasowego dla od gospodarstwa, podjęcie starań o przyjęcie do Policji świadczyły o fakcie luźnego związku z zamiarem prowadzenia gospodarstwa rolnego. Organ dokonał również oceny zebranych zeznań świadków, mając na względzie ich ogólnikowość, niespójność oraz doświadczenie życiowe. Nie można z faktu widywania skarżącej na terenie gospodarstwa rolnego rodziców wnioskować, że skarżąca stale tam pracowała tym bardziej, że odległości pomiędzy gospodarstwami rolnymi świadków i rodziców skarżącej była dość znaczna. Odpowiedź na skargę kasacyjną złożyła K. M., wnosząc o jej oddalenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W świetle art. 174 P.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, ponieważ w świetle art 183 § 1 P.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Jeżeli zatem nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 P.p.s.a., a w rozpoznawanej sprawie przesłanek tych brak, to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej. Oznacza to, że Sąd nie jest uprawniony do samodzielnego dokonywania konkretyzacji zarzutów skargi kasacyjnej, a upoważniony jest do oceny zaskarżonego orzeczenia wyłącznie w granicach przedstawionych we wniesionej skardze kasacyjnej. Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Zarzuty skargi podnoszą jedynie naruszenie przepisów postępowania, zatem ocena prawna Sądu I instancji w zakresie wykładni przepisów prawa materialnego jest wiążąca. W myśl art. 1 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 20 lipca 1990 r., wliczeniu do stażu pracy podlegają przypadające po dniu 31 grudnia 1982 r. okresy pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym w charakterze domownika w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin. Pojęcie "domownika", wykonującego pracę w gospodarstwie rolnym, nie zostało zdefiniowane w ww. ustawie, lecz ustawodawca odesłał w zakresie ustalania jego normatywnej treści do przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin. W przedmiotowej sprawie K. M. wskazała, że pracę w gospodarstwie rolnym matki wykonywała w charakterze domownika. Aby zatem zaliczyć K. M. do wysługi lat, uwzględnianej przy ustalaniu wzrostu uposażenia zasadniczego, wnioskowane przez nią okresy pracy w gospodarstwie rolnym matki, należało ustalić, czy w podanych okresach wnioskodawczyni miała ukończone 16 lat, pozostawała z rolnikiem w gospodarstwie domowym lub zamieszkiwała na terenie jego gospodarstwa rolnego albo w bliskim sąsiedztwie oraz stale pracowała w tym gospodarstwie, nie będąc związaną z rolnikiem stosunkiem pracy. Innych przesłanek, niż wyżej wymienione, skarżąca spełniać nie musiała, bowiem nie wymienia ich przepis art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 1990 r., jak i przepis art. 6 pkt 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r., definiujące pojęcie "domownika". W niniejszej sprawie skarżąca na okoliczność pracy w gospodarstwie rolnym prowadzonym przez matkę przedłożyła pisemne zeznania dwóch świadków, zamieszkujących w tej samej miejscowości, którzy potwierdzili fakt jej pracy w ww. okresach w gospodarstwie rolnym o powierzchni 8,87 ha, które - jak wskazali - figurowało na nazwisko matki. Świadkowie zeznali, iż praca zainteresowanej miała charakter stały, trwała 6 - 8 godzin dziennie, stanowiła dla niej główne źródło utrzymania. Oświadczyli, że zamieszkiwali w tej samej miejscowości co skarżąca, znali ją osobiście, widywali ją podczas pracy w polu i zagrodzie, wykonywała ona prace przy siewie zbóż, sadzeniu ziemniaków, wykopkach, żniwach, sianokosach oraz oprzątaniu żywego inwentarza. Powyższe zeznania świadków zostały uzupełnione na wezwanie organu pisemnymi wyjaśnieniami, w których zawarto odpowiedzi na zadane przez organ pytania. Dodatkowe wyjaśnienia złożyła również do akt sprawy skarżąca odpowiadając w piśmie z dnia 23 października 2014 r. na pytania organu dotyczące jej pracy w gospodarstwie rolnym w charakterze domownika oraz rolnika. Rację ma Sąd I instancji twierdząc, że przesłuchani świadkowie powinni relacjonować znane im osobiście fakty a nie dokonywać ich kwalifikacji. Ponadto ocena czy pomoc świadczona rolnikowi przez skarżącego miała charakter pracy w gospodarstwie rolnym należy do organu prowadzącego postępowanie a nie do osób przesłuchiwanych w charakterze świadków (por. wyroki NSA: z dnia 22 stycznia 2014 r., sygn. akt I OSK 2500/12; z dnia 30 września 2015 r., sygn. akt I OSK 70/14, publ. https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Ustalenia faktyczne dokonane przez organ Policji w niniejszej sprawie, odnośnie kwestii wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat za okres pracy w gospodarstwie rolnym w charakterze domownika, zostały w zasadniczej mierze oparte na pisemnych wyjaśnieniach świadków oraz na oświadczeniu samej skarżącej. Rozstrzygnięcie podjęte na podstawie tak poczynionych ustaleń należy uznać, w świetle powyższego, za nieprawidłowe. Organ Policji dopuścił się bowiem naruszenia art. 7, art. 77 § 1 K.p.a. Odnośnie zarzutu organu, iż skarżąca nie przedstawiła dokumentu potwierdzającego fakt, iż jej rodzice byli rolnikami, podkreślić należy, iż organ nie wskazał przy tym, jaki to winien być dokument. Kwestia braku stosownego dokumentu została podniesiona dopiero przez organ II instancji w treści zaskarżonej decyzji, przy czym skarżąca nie została wezwana w toku postępowania odwoławczego do uzupełnienia materiału dowodowego w ww. zakresie. Niezależnie od powyższego wskazać należy, że w toku postępowania przed organem I instancji skarżąca przedstawiła zaświadczenie Starostwa Powiatowego w Radomiu z dnia 23 września 2014 r., z którego wynika, iż w rejestrze ewidencji gruntów i budynków obręb: [...] od 1986 r. do dnia 5 stycznia 2003 r. w jednostce rejestrowej nr [...] na nazwisko M. B. figurowały działki o łącznej powierzchni 4.0900 ha a od dnia 6 stycznia 2003 r. do 2007 r. figurowały działki o łącznej powierzchni 2.6900 ha, obręb [...]. Rację ma też Sąd I instancji, że z faktu, iż ojciec skarżącej we wnioskowanym okresie pracował zawodowo, nie można wywieść, iż skarżąca nie wykonywała stałej pracy w gospodarstwie rolnym matki w charakterze domownika. Organ nie poczynił żadnych ustaleń na okoliczność, w jakim charakterze i w jakim wymiarze czasu pracy ojciec skarżącej we wnioskowanym okresie był zatrudniony poza rolnictwem. Natomiast w sposób arbitralny i nie mający jakiegokolwiek oparcia w zebranym materiale dowodowym stwierdził, że głównym źródłem utrzymania rodziny we wnioskowanym okresie nie była praca w gospodarstwie rolnym oraz, że rodzice skarżącej, posiadając tytuł prawny do nieruchomości rolnej mogli jedynie w czasie wolnym zajmować się posiadanym przez nich gospodarstwem rolnym. Błędnie też uznały organy, iż nauka skarżącej w szkole ponadpodstawowej oraz na studiach w systemie zaocznym uniemożliwiała jej, jako domownikowi, wykonywanie stałej pracy w gospodarstwie rolnym matki. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 29 lipca 2011 r. o sygn. akt I OSK 321/11 (publ. https://orzeczenia.nsa.gov.pl) zwrócił uwagę, iż obecnie w orzecznictwie bardziej liberalnie podchodzi się do przesłanki "stałej pracy" i przyjmuje się, że nie należy utożsamiać jej z koniecznością nieustannego, przez cały czas, wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym. O stałości pracy domownika w gospodarstwie rolnym przede wszystkim decyduje zachowanie przez niego gotowości do świadczenia jej na rzecz gospodarstwa osoby bliskiej w wymiarze czasu stosownym do zakładanego przez rolnika prawidłowego funkcjonowania gospodarstwa, zgodnie ze strukturą gospodarstwa rolnego, przy uwzględnieniu jego obszaru, liczby pracujących w nim osób oraz używanego sprzętu rolniczego. Stąd też sama nauka w szkole ponadpodstawowej nie wyklucza wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym w charakterze domownika. Nie został też zakwestionowany fakt posiadania przez K. M. we wnioskowanym okresie statusu właściciela gospodarstwa rolnego o powierzchni powyżej 1 ha przeliczeniowego oraz podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników (zaświadczenie KRUS Placówka Terenowa w Radomiu z dnia 22 września 2014 r.). Organ Policji przyjął, iż nie prowadziła ona działalności rolniczej w powyższym rozumieniu. Powołał się przy tym na okoliczność świadczenia przez skarżącą pracy w okresie w Kwiaciarni w Warszawie oraz na fakt ubiegania się przez nią o przyjęcie do służby w Policji od sierpnia 2012 r. oraz na treść oświadczeń skarżącej znajdujących się w aktach osobowych, w których wskazała, że zamieszkuje w Warszawie od 2011 r. Organ pominął jednak wyjaśnienia skarżącej zawarte w odwołaniu, iż pracę w kwiaciarni wykonywała na podstawie umowy o dzieło w wymiarze 1-go dnia tygodniowo (8 godzin dziennie). Nie uwzględnił również jej oświadczenia, że we wnioskowanym okresie miejscem jej faktycznego zamieszkiwania nie była Warszawa lecz miejscowość W. Organy pominęły również twierdzenia skarżącej, iż prowadząc gospodarstwo rolne korzystała z dofinansowania działalności rolniczej z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, otrzymywała również dofinansowanie w urzędu gminy do zużytego w gospodarstwie rolnym oleju napędowego (zwrot akcyzy). Organ nie wezwał skarżącej o przedstawienie dowodów na poparcie powyższych twierdzeń, podjął natomiast negatywne rozstrzygnięcie w żaden sposób nie wyjaśniając, z jakiego powodu uznał, że ewentualne dowody na uzyskiwanie ww. dofinansowania nie mają znaczenia dla oceny okoliczności sprawy. Organ Policji nie wyjaśnił, z jakich przyczyn uznał, że w ciągu całego wnioskowanego okresu, a więc również od 2008 r. do 2011 r. skarżąca nie prowadziła gospodarstwa rolnego. Nie przedstawił w tym zakresie żadnej argumentacji poza wskazaniem, że skarżąca kontynuowała w okresie 2004 - 2010 oraz 2010 - 2011 naukę na studiach wyższych w systemie zaocznym. Nie wyjaśnił jednak z jakich powodów uznał, że dokształcanie się skarżącej w systemie zaocznym (obejmujące zjazdy dwa razy w miesiącu w ciągu weekendu) uniemożliwia prowadzenie działalności rolniczej. Organ nie wziął przy tym pod uwagę wyjaśnień skarżącej co do charakteru prowadzonego przez nią gospodarstwa oraz organizacji pracy. Zatem prawidłowe jest stanowisko Sądu I instancji, iż stan faktyczny sprawy zarówno w odniesieniu do wnioskowanego przez skarżącą okresu pracy w gospodarstwie rolnym w charakterze "domownika" oraz okresu prowadzenia indywidualnego gospodarstwa rolnego nie został prawidłowo ustalony. Z tych względów i na podstawie art. 184 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 2 P.p.s.a.