III SA/Kr 679/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Krystyna Kutzner (spr.) Sędziowie WSA Bożenna Blitek WSA Maria Zawadzka Protokolant starszy referent Renata Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 października 2015 r. sprawy ze skargi Z. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 15 kwietnia 2015 r. nr [ ] w przedmiocie odmowy wydania prawa jazdy skargę oddala Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją Nr [...] z dnia 15 kwietnia 2015r. utrzymało w mocy decyzję Starosty Powiatu nr [...] z dnia [...] 2015r. odmawiającą skarżącemu Z. T. zwrotu prawa jazdy kat. C i C+E o nr [...]. Powyższe decyzje zostały wydane w oparciu o następujący stan faktyczny i prawny ustalony przez organy : Wnioskiem z dnia 24 listopada 2014r.skarzacy zwrócił się do Starosty o zwrot prawa jazdy do kierowania pojazdami C i C+E. Do wniosku skarżący dołączył prawomocny wyrok Sądu Rejonowego z dnia 13 listopada 2014r. , sygn. akt [...], na mocy którego m.in. orzeczono wobec skarżącego środek karny w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych, z wyłączeniem pojazdów mechanicznych kat. C i C+E , na okres 2 lat. Starosta odmawiając skarżącemu zwrotu prawa jazdy kat. C i C+E podniósł , że wskutek orzeczonego wyrokiem sądu zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych z wyłączeniem pojazdów kat. C i C+E , decyzją z dnia [...] 2014 r. nr [...] cofnięto skarżącemu uprawnienia do kierowania pojazdami mechanicznymi kat. B,D,B+E, D+E. Organ I instancji stwierdził, że zgodnie z art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 5 stycznia 2011r. o kierujących pojazdami (dz.U.2015.155) prawo jazdy nie może być wydane osobie, w stosunku do której został orzeczony prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych – w okresie i zakresie obowiązywania zakazu. Natomiast w myśl art. 12 ust. 2 pkt 2 i 3, przepis ust. 1 pkt 2 stosuje się także wobec osoby ubiegającej się o wydanie lub zwrot zatrzymanego prawa jazdy , a także o przywrócenie uprawnienia w zakresie prawa jazdy kategorii : 1/ B1 lub B w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kat. AM, A1, A2 lub A; 2/ AM, A1 , A2, A , C, D1 lub D – w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kat B ; 3/ B+E, C1+E , C+E , D1+E lub D+E – w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B lub odpowiednio kategorii C1, C, D1 lub D. Przed wydaniem wyroku skarżący posiadał uprawnienia do kierowania pojazdami kat. B, C, D , B+E , C+E , D+E . Sąd prawomocnym wyrokiem pozbawił skarżącego posiadanych uprawnień do kierowania pojazdami mechanicznymi częściowo , jednak - w ocenie organu – w trakcie obowiązywania tego zakazu skarżący nie może prowadzić również pojazdów mechanicznych kat. C i C+E , co wynika z ustawy . Wskazując na powyższe okoliczności organ stwierdził , że brak jest podstaw do zwrotu prawa jazdy kat. C i C+E. W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący zarzucił , że zaskarżona decyzja pozostaje w oczywistej sprzeczności z treścią prawomocnego wyroku, którym sąd nie orzekł o zakazie prowadzenia pojazdów kat. C oraz C+E. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję podniosło , że do wydania prawa jazdy kat.C i C+E konieczne jest posiadanie prawa jazdy kat.B . W okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów kat.B - jako konsekwencja orzeczenia wobec skarżącego przez Sąd Rejonowy środka karnego w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów z wyłączeniem kat. C i C+E - prawo jazdy kat.C i C+E nie może zostać wydane i odmowa w tym zakresie organu I instancji była zasadna. Na powyższą decyzje wpłynęła skarga do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Krakowie, w której skarżący zarzucił obrazę prawa procesowego , a to art.7, art.8, art.77 par.1 i par.3 oraz art.80 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez błędną i dowolną ocenę materiału dowodowego i bezpodstawne przyjęcie , ze skarżący jest osobą , która dopiero ubiega się o wydanie prawa jazdy w sytuacji , gdy skarżący posiada określone uprawnienia do kierowania pojazdami mechanicznymi kat. C i C+E i którego sąd karny nie pozbawił tych uprawnień. Ponadto skarżący zarzucił naruszenie prawa materialnego , a to art.12 ust.1 pkt.2 w zw. z art.12 ust.2 pkt.1 ustawy o kierujących pojazdami polegające na przyjęciu , iż powołane przepisy mają zastosowanie do skarżącego , a więc osób które posiadając już uprawnienie do kierowania pojazdami kat. C i C+E , prowadzenia pojazdów kat.B i sąd wyłączył zakaz co do ww. kategorii , podczas gdy wskazane przepisy odnoszą się do osób ubiegających się o wydanie prawa jazdy kat. C i C+E po raz pierwszy w czasie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów kat. B . Wskazując na powyższe okoliczności skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji lub jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania . W uzasadnieniu skargi powołano orzecznictwo sądów administracyjnych , zgodnie z którym dominujący jest pogląd , że przepisy art.12 ust.2 i 3 ww. ustawy mają zastosowanie wyłącznie do tych osób , które po raz pierwszy ubiegają się o wydanie prawa jazdy , a nie do osób posiadających uprawnienia do kierowania pojazdami , które nabyły je jeszcze przed orzeczeniem sądu karnego. Odmienna interpretacja prowadziłaby – zdaniem skarżącego - do niedopuszczalnego wniosku , że środek karny może być istotnie modyfikowany przez art.12 ust.2 ustawy o kierujących pojazdami . Wyrażenie " osoba ubiegająca się o wydanie prawa jazdy " w rozumieniu art.12 ust.2 ustawy odnosi się do podmiotu , który ubiega się o wydanie prawa jazdy potwierdzającego istnienie uprawnień , których nie posiadał w chwili prawomocnego orzeczenia kończącego postępowanie karne. Sad w wydanym wyroku karnym kategorycznie orzekł do czego zakaz się stosuje i co spod tego zakazu jest wyłączone . Oznacza to – zdaniem skarżącego – że w zakresie nieobjętym wyrokiem karnym skazany zachowuje swoje prawo do kierowania pojazdami . Tak więc to sąd karny , a nie organ administracji publicznej orzeka o zakazie prowadzenia pojazdów mechanicznych określonym zakresie i tylko w tym zakresie organ jest zobligowany do cofnięcia uprawnień do ich prowadzenia . Organ nie może rozszerzać zakazu orzeczonego przez sad karny; wykroczenie poza granice wyroku jest niedopuszczalne. W związku z powyższym, zdaniem skarżącego, odmowa zwrotu prawa jazdy uprawniającego do kierowania pojazdami mechanicznymi , dla których wymagane jest posiadanie uprawnień innych , niż objęte wyrokiem karnym jest niedopuszczalne. Skarżący zarzucił, że organy orzekające w niniejszej sprawie dokonały rozszerzającej wykładni art. 12 ust. 1 pkt. 2 w zw. z ust. 2 pkt. 2 ustawy. Skoro skarżący ubiegał się o zwrot zatrzymanego prawa jazdy określonej kategorii , to przy jego rozpoznaniu nie mógł mieć zastosowania art.12 ust.1 , ust.2 i ust.3 ustawy. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie i podtrzymało dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie zaś z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm., zwana dalej p.p.s.a.), sad rozstrzygając w granicach danej sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla je w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi sąd skargę oddala (art. 151 p.p.s.a.). Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić , ze skarga nie zasługuje na uwagę. W rozpatrywanej sprawie stan faktyczny nie jest sporny. Skarżący posiadał prawo jazdy nr [...] wydane w dniu 26 października 2010r. , które uprawniało do kierowania pojazdami silnikowymi kat. B , C , D, B+E , C+E i D+E . Wyrokiem Sądu Rejonowego z dnia 13 listopada 2014r. , sygn. akt [...] orzeczono wobec skarżącego m.in. środek karny w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych , z wyłączeniem pojazdów mechanicznych kat. C i CE – na okres dwóch lat . W związku z ww. wyrokiem Starosta cofnął skarżącemu uprawnienia do kierowania pojazdami silnikowymi kat. B , D, B+E , D+E oraz odmówił zwrotu prawa jazdy kat. C i C+E . Istota sporu koncentruje się wokół tego, czy organy administracji publicznej zasadnie odmówiły skarżącemu zwrotu prawa jazdy kat. C i C+E tj. w zakresie nie objętym wyrokiem Sądu Rejonowego. Materialnoprawną podstawą wydanych decyzji organów obu instancji stanowiły m.in. przepisy art. 12 ust.1 pkt.2 i ust.2 pkt. 2 i pkt 3 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz.U.2011.151 ), w brzmieniu nadanym art.1 ustawy z dnia 26 czerwca 2014r. o zmianie ustawy o kierujących pojazdami (Dz.U.2014.970). Zmiana przepisów weszła w życie z dniem 25 października 2014r. Zgodnie z powołanymi przepisami, prawo jazdy nie może być wydane osobie , w stosunku do której został orzeczony prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych w okresie i zakresie obowiązywania tego zakazu ( art.12 ust.1 pkt.2 ustawy ). Przepis ust.1 pkt.2 stosuje się także wobec osoby o wydanie lub zwrot zatrzymanego prawa jazdy , a także o przywrócenie uprawnienia w zakresie prawa jazdy kategorii : - B1 lub B – w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii AM , A1 , A2 lub A ; - AM, A1, A2, A, C1, C, D1 lub D - w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B, - B+E, C1+E, C+E, D1+E lub D+E - w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B lub odpowiednio kategorii C1, C, D1 lub D. Z dniem 25 października 2014r. nastąpiła zatem istotna – z punktu widzenia rozpatrywanej sprawy – nowelizacja art.12 ust.2 ustawy o kierujących pojazdami polegająca na tym , że przepis ten odnosi się nie tylko do osoby ubiegającej się o wydanie po raz pierwszy prawa jazdy określonej kategorii , lecz także do osoby ubiegającej się zwrot zatrzymanego prawa jazdy określonej kategorii. Przed nowelizacją art.12 ust.2 dotyczył jedynie osoby ubiegającej się o wydanie ( a nie o zwrot ) prawa jazdy określonej kategorii. Z kolei stosownie do art.3 ustawy z dnia 26 czerwca 2014r. o zmianie ustawy o kierujących pojazdami , przepis art.12 ust.2 ustawy zmienianej w art.1 w brzmieniu nadanym niniejsza ustawą ( tj. z dnia 26 czerwca 2014r. ) ma zastosowanie do osób wobec których orzeczono prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych po dniu wejścia w życie ustawy. ( art.12 w brzmieniu uwzględniającym zmiany wszedł w życie z dniem 25 października 2014r. ). Odnosząc powyższe do rozpatrywanej sprawy należy stwierdzić , że do skarżącego zastosowanie mają znowelizowane przepisy ustawy o kierujących pojazdami , a to z tego względu , że zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych został orzeczony wobec skarżącego prawomocnym wyrokiem wydanym w dniu 13 listopada 2014r. Ocena zaskarżonej decyzji musi zatem uwzględniać stan prawny nadany art.1 ustawy zmieniającej ustawę o kierujących pojazdami. Analiza tej ustawy prowadzi do wniosku , że ustawodawca rozróżnia dwie kategorie podmiotów : pierwsza – to osoby ubiegające się o wydanie prawa jazdy , druga – to osoby , które wniosły o zwrot prawa jazdy i do tej kategorii należy skarżący . Art.12 ust.1 ustawy określa zamknięty katalog przesłanek negatywnych , których wystąpienie uniemożliwia wydanie prawa jazdy. Wśród tych przesłanek ustawodawca wymienił w pkt.2 zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych orzeczony prawomocnym wyrokiem sądu – w okresie i zakresie obowiązywania tego zakazu. Na mocy art.12 ust.2 ww. przesłanka negatywna odnosi się również do innych kategorii uprawnień w zakresie prawa jazdy . Przed nowelizacją przepis ten dotyczył tylko osób ubiegających się o wydanie prawa jazdy i na tym tle w orzecznictwie sądów administracyjnych pojawiły się wątpliwości , czy przepis ten ma zastosowanie tylko do osób ubiegających się o prawo jazdy po raz pierwszy , czy też należy go stosować również do osób posiadających uprawnienia do kierowania pojazdami , które nabyły te uprawnienia jeszcze przed orzeczeniem sądu karnego , a które zostały następnie cofnięte , czy tez zatrzymane. Dominujący w orzecznictwie był wówczas pogląd, że analizowany przepis ma zastosowanie tylko do osób ubiegających się o prawo jazdy po raz pierwszy. Zmiana stanu prawnego w tym zakresie spowodowała , że od dnia 25 października 2014r. przepis art.12 ust.1 pkt.2 stosuje się nie tylko do osoby ubiegającej się o prawo jazdy określonej kategorii po raz pierwszy , lecz także do osoby ubiegającej się o zwrot zatrzymanego praw jazdy , jak też o przywrócenie uprawnienia danej kategorii . W związku z tym należy stwierdzić , że z woli ustawodawcy prawomocny wyrok sądu zakazujący prowadzenia pojazdów mechanicznych w zakresie określonej kategorii rozciąga się na inne uprawnienia do prowadzenia pojazdów i dotyczy zarówno osób ubiegających się o prawo jazdy tej innej kategorii , jak i dysponującym już takim prawem jazdy. Powyższe stanowisko wynika nie tylko z wykładni językowej , ale także z wykładni celowościowej. Obie wykładnie prowadzą do wniosku , że wskazany przepis odnosi się także do osób , którym zatrzymano prawo jazdy lub cofnięto uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii nie objętej orzeczonym zakazem prowadzenia pojazdów mechanicznych . Przepis art. 12 ust. 2 ustawy wyraźnie rozróżnia instytucję wydania prawa jazdy, instytucję zwrotu prawa jazdy i instytucje przywrócenia uprawnień w zakresie prawa jazdy. Niedopuszczalna jest taka wykładnia analizowanego przepisu , która wyłącza z jego treści którąkolwiek z wymienionych instytucji i w sposób nieuprawniony zawęża zakres stosowania tego przepisu. Nowelizacja art.12 ust.2 ustawy poprzez dodanie do jego treści instytucji zwrotu prawa jazdy i instytucji przywrócenia uprawnień było świadomym i zamierzonym zabiegiem ustawodawcy , czego nie sposób pominąć w analizie zakresu stosowania tego przepisu. Celem tych zmian było niedopuszczenie do ruchu drogowego osób , które w sposób znaczący zagroziły bezpieczeństwu komunikacji , a w szczególności osób prowadzących pojazd w stanie nietrzeźwości . Z analizowanych przepisów wynika jednoznaczny nakaz dla organu administracji publicznej nie wydawania , nie zwracania i nie przywracania uprawnień w zakresie prawa jazdy określonej kategorii w okresie obowiązywania sądowego zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych np. kat. B – jak w rozpatrywanej sprawie. Okoliczność , że skarżący przed wydaniem wyroku sądowego legitymował się prawem jazdy kat. C i C+E , których Sąd Rejonowy nie pozbawił skarżącego nie oznacza , iż w trakcie obowiązywania tego zakazu skarżący może prowadzić pojazdy mechaniczne kat. C i C+E i organy administracji publicznej zobowiązane są do zwrotu dokumentu potwierdzającego uprawnienie w tym zakresie. Przepis art.12 ust.2 obligował organy administracji publicznej do nie zwracania skarżącemu prawa jazdy kat. C i C+E . Podnieść należy , ze adresatem normy prawnej wynikającej z art.12 ust.2 ustawy o kierujących pojazdami jest organ administracyjny , a nie sąd karny . Podkreślić należy , że decyzje wydawane przez organy administracyjne w tym zakresie nie są objęte uznaniem administracyjnym ; organ jest zobligowany do określonego działania . Celem art.12 ust.2 ustawy było rozszerzenie skutków orzeczonego wyrokiem sadu karnego zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych na kategorie prawa jazdy nie objęte zakazem , w okresie obowiązywania zakazu. Odnosząc się do zarzutów skargi należy stwierdzić , że argumentacja skargi nie uwzględnia zmiany stanu prawnego , a orzecznictwo sądów powołane na poparcie stanowiska skarżącego dotyczyło art.12 ustawy o kierujących pojazdami w brzmieniu sprzed nowelizacji tego przepisu . Z tego powodu skarga nie mogła odnieść zamierzonego skutku . Nie znajdując podstaw do uznania , że zaskarżona decyzja narusza przepisy prawa materialnego lub zasady postępowania administracyjnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy , należało orzec jak w sentencji. W tym stanie rzeczy , Sąd działając na podstawie art.151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2012.270.) , orzekł jak w sentencji.