I OSK 2052/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Elżbieta Kremer Sędziowie: Sędzia NSA Jolanta Rudnicka Sędzia del. WSA Przemysław Szustakiewicz (spr.) Protokolant sekretarz sądowy Małgorzata Zientala po rozpoznaniu w dniu 9 maja 2017 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej E. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 kwietnia 2016 r. sygn. akt II SA/Wa 1642/15 w sprawie ze skargi E. M. na decyzję Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia specjalnego oddala skargę kasacyjną. I OSK 2052/16 UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 13 kwietnia 2016 r., sygn. akt II SA/Wa 1642/15 oddalił skargę E. M. na decyzję Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia specjalnego. W uzasadnieniu wskazano na następujący stan faktyczny i prawny: Prezes Rady Ministrów decyzją z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, utrzymał w mocy swoją wcześniejszą decyzję z dnia 31 marca 2015 r., którą to decyzją odmówił E. M. przyznania świadczenia specjalnego. W motywach uzasadnienia organ stwierdził, że świadczenie, na podstawie art. 82 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, może być przyznane w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie legitymującej się wybitnymi, niepowtarzalnymi zasługami i osiągnięciami w jakiejś dziedzinie aktywności, np. na niwie zawodowej, społecznej, artystycznej, sportowej, czy też politycznej oraz w przypadku zaistnienia nadzwyczajnych zdarzeń losowych. Wskazał, iż w niniejszej sprawie E. M. zwróciła się z prośbą do Prezesa Rady Ministrów o przyznanie świadczenia specjalnego, motywując ją działalnością na rzecz przemian obywatelskich w Rzeczpospolitej Polskiej, szczególnie w obszarze aktywności ochrony dobra wymiaru sprawiedliwości. Wyjaśnił, że wnioskodawczym poinformowała, iż działa na rzecz przestrzegania stosowania norm prawnych, poprzez wnoszenie środków odwoławczych od, wadliwych jej zdaniem, decyzji funkcjonariusza publicznego. Od 1994 r. walczy o przekazanie majątku pożydowskiego Skarbowi Państwa, poprzez prowadzenie spraw jako strona przed Sądem Apelacyjnym w K.. Nadto, że dzięki jej staraniom, ośmiu mieszkańców kamienicy nie zostało eksmitowanych. Wskazała też, że posiada osiągnięcia w walce o prawidłowy podział środków publicznych. Prezes Rady Ministrów ustalił, że E. M. mieszka wspólnie z mężem, jednak prowadzi oddzielne, jednoosobowe gospodarstwo domowe. Źródłem jej utrzymania jest świadczenie emerytalne w wysokości 1.572,70 zł miesięcznie. Wnioskodawczym reguluje opłaty za prąd i gaz w wysokości około 350 zł miesięcznie, na leki wydaje około 200 zł miesięcznie. Mąż płaci do depozytu sądowego na poczet czynszu 450 zł. Mieszkanie znajduje się w starej kamienicy, wymaga remontu. Wnioskodawczyni ma dwoje dorosłych dzieci, które mieszkają oddzielnie. Organ wskazał, że strona od 1997 r. składa pisma, wnioski, skargi, pozwy do sądów, prokuratur, Urzędu Miasta K. i innych instytucji w sprawie ustalenia właścicieli kamienicy, nieprawidłowego przejęcia kamienicy, prób eksmisji jej mieszkańców, podnosząc, że przeznacza na to dużo sił, czasu oraz środków, za które powinna otrzymywać wynagrodzenie. W związku z tą działalnością wnioskodawczyni powstał konflikt z mężem i nastąpił rozpad związku małżeńskiego. Dokonując oceny zasadności wniosku organ stwierdził, że przy rozpatrywaniu wniosków o przyznanie świadczeń specjalnych sytuacja bytowa wnioskodawcy brana jest pod uwagę, jednak nie stanowi jedynego kryterium przyznawania tych świadczeń. Odmawiając przyznania wnioskowanego świadczenia organ uznał, że w sprawie nie zaistniał szczególny przypadek, uzasadniający jego przyznanie w oparciu o przepis cyt. wyżej art. 82 ust. 1 ustawy. Podniósł, że działalność prowadzona przez wnioskodawczynię nie spełnia kryteriów wybitności i wyjątkowości. Wskazał, że przedmiotowe świadczenie jest przyznawane autorytetom, których osiągnięcia i dorobek są uznawane i cenione w kraju i za granicą. Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi E. M. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W odpowiedzi na skargę Prezes Rady Ministrów wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko, iż w rozpatrywanej sprawie wnioskodawczyni nie udokumentowała okoliczności, wskazujących na jej wybitne i niepowtarzalne zasługi oraz brak wyjątkowego zdarzenia losowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd I instancji wskazał, że podstawę materialnoprawną decyzji, wydanej w niniejszej sprawie, stanowi art. 82 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jedn. Dz. U. z 2015 r., poz. 748 ze zm.). Zgodnie z treścią tego przepisu, Prezes Rady Ministrów, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, może przyznać emeryturę lub rentę na warunkach i w wysokości innej niż określone w ustawie. Użyte w cytowanym przepisie określenie "w szczególnie uzasadnionych przypadkach" jest pojęciem niedookreślonym, którego znaczenie ustalane jest w toku wykładni, a jego konkretyzacja w indywidualnych przypadkach należy do sfery uznania organów administracji. Ustawodawca, pozostawiając Prezesowi Rady Ministrów swobodę w zakresie ukształtowania sposobu rozumienia pojęcia "szczególnie uzasadnionych przypadków", umożliwił mu tym samym stosowanie subiektywnych kryteriów oceny zasadności wniosków składanych w omawianym trybie. Skoro więc organ ma ustawowe umocowanie do dokonywania swobodnej i subiektywnej oceny zasadności wniosków, o jakich mowa w omawianym przepisie, to nie sposób czynić organowi skutecznych zarzutów z tego, że prezentuje swój subiektywny punkt widzenia przy badaniu wniosków stron. Sąd wskazał, że oceniając wydaną w tym trybie decyzję, sąd administracyjny w szczególności kontroluje, czy w toku postępowania podjęto wszelkie niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, czy zebrano wszystkie dowody w celu ustalenia istnienia bądź nieistnienia ustawowych przesłanek decyzji uznaniowej oraz, czy podjęta na ich podstawie decyzja nie wykracza poza granice uznania administracyjnego, czyli nie nosi cech dowolności. Sam wybór rozstrzygnięcia, dokonywany na podstawie kryteriów słuszności i celowości, pozostaje już jednak poza kontrolą sądowoadministracyjną. Sąd administracyjny nie jest władny wkraczać w to uznanie, gdyż wtedy musiałby dokonać oceny zaskarżonej decyzji z punktu widzenia słuszności i celowości, wykraczając poza granice określone w art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 1066 ze zm.), zgodnie z którym sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 marca 2012 r., sygn. akt I OSK 132/12, publ. www. orzeczenia.nsa.gov.pl.). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, dokonując oceny zaskarżonej decyzji w omówionym wyżej zakresie, nie stwierdził, aby naruszała ona prawo w stopniu uzasadniającym jej wzruszenie. Zdaniem Sądu I instancji, decyzja uznaniowa może być przez Sąd uchylona w wypadkach stwierdzenia, iż została wydana z takim naruszeniem przepisów prawa o postępowaniu lub prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. O tego rodzaju naruszeniach można mówić, gdyby organ pozostawił poza swoimi rozważaniami argumenty podnoszone przez stronę, pominął istotny dla rozstrzygnięcia materiał dowodowy lub dokonał jego oceny wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego. W ocenie WSA w Warszawie, w rozpatrywanej sprawie prawidłowo zebrano i oceniono materiał dowodowy. Prezes Rady Ministrów, uzasadniając zaskarżoną decyzję, wskazał dlaczego nie dopatrzył się w sytuacji skarżącej przypadku uzasadniającego przyznanie świadczenia specjalnego, przysługującego w "szczególnie uzasadnionym przypadku". Zgodnie z obowiązującą wykładnią art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, przyznanie świadczenia specjalnego jest możliwe tylko w przypadku zaistnienia przesłanki "szczególnie uzasadnionego przypadku". Mogą go uzasadniać szczególne zdarzenia losowe lub szczególne zasługi. Oceniając zaistnienie przesłanek do przyznania tego świadczenia, nie można pominąć trudnej sytuacji materialnej skarżącej, ale stanowi ona jedną z dwóch kumulatywnie wymaganych przesłanek przyznania świadczenia specjalnego. Prezentowaną przez organ wykładnię potwierdza uzasadnienie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 października 2006 r., sygn. akt P 38/05, w którym Trybunał stwierdził, iż dla przyznania świadczenia specjalnego, konieczne jest wystąpienie dwóch przesłanek, tj. szczególnych zasług wnioskodawcy w jakiejś dziedzinie bądź szczególnych zdarzeń losowych oraz jego złej sytuacji materialnej. Odnosząc się do rozstrzygnięcia organu Sąd wskazał, że świadczenie specjalne przyznawana przez Prezesa Rady Ministrów nie jest świadczeniem o charakterze socjalnym, przyznawanym z tytułu trudnej sytuacji zdrowotnej lub materialnej wnioskodawcy. Do udzielenia pomocy finansowej i rzeczowej osobom znajdującym się w trudnych warunkach socjalno-bytowych powoływane są terenowe ośrodki pomocy społecznej. Przedmiotowe świadczenie nie stanowi też wynagrodzenia za podejmowaną pracę społeczną. W dniu 27 czerwca 2016 r. skargę kasacyjną na powyższy wyrok złożyła E. M. wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Warszawie lub ewentualnie jego uchylenie i rozpoznanie skargi oraz zasadzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania oraz kosztów pomocy prawnej przyznanej skarżącej z urzędu. Zarzuciła ona Sądowi I instancji: na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, naruszenie prawa materialnego, tj.: • art. 82 pkt 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, poprzez jego niezastosowanie i odmowę przyznania Skarżącej świadczenia specjalnego. 2. na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: • art. 151 powołanej ustawy, poprzez oddalenie skargi pomimo wydania decyzji z naruszeniem art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., polegającym na jego niezastosowaniu przez Ministra Skarbu Państwa, to jest mimo zaistnienia przesłanek do uchylenia w całości decyzji dnia [...] marca 2015 r. w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia specjalnego - utrzymanie w mocy tejże decyzji; • art. 151 powołanej ustawy, poprzez oddalenie skargi pomimo wydania decyzji z naruszeniem art. 6, art. 7, art. 8 i art. 80 k.p.a. to jest z naruszeniem zasady legalności, zasady podjęcia przez organ wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy z uwzględnieniem słusznego interesu obywatela, przeprowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania jego uczestników do władzy publicznej, co doprowadziło do błędnego ustalenia stanu faktycznego, iż skarżąca nie spełnia przesłanek do przyznania świadczenia specjalnego; • art. 151 cytowanej ustawy, poprzez oddalenie skargi pomimo wydania decyzji z naruszeniem art. 107 § 3 k.p.a., poprzez błędne uzasadnienie faktyczne i prawne decyzji, nie wskazujące na jakiej konkretnie podstawie odmówiono skarżącej przyznania świadczenia specjalnego; • art. 151 cytowanej ustawy, poprzez oddalenie skargi pomimo wydania decyzji z naruszeniem art. 7 w związku z art. 77 oraz art. 80 k.p.a., poprzez niewyczerpujące i fragmentaryczne rozpatrzenie materiału dowodowego, skutkujące błędnym ustaleniem okoliczności faktycznych, co doprowadziło do błędnego ustalenia, że skarżąca nie spełnia przesłanek do przyznania świadczenia specjalnego; art. 141 § 4 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit c w zw. z art. 133 § 1 w zw. z art. 106 § 3 tej ustawy, skutkujące rozstrzygnięciem sprawy przez Sąd I instancji bez wszechstronnego rozważenia całokształtu materiału dowodowego oraz przyjęciem stanu faktycznego ustalonego przez organy administracji publicznej niezgodnie z k.p.a. Zdaniem skarżącej, w sprawie przedstawiła ona liczne dowody, świadczące o jej pracy na rzecz społeczeństwa. Do skargi były dołączone dwa pisma skarżącej zatytułowane "Wniosek o przyjęcie stanowiska strony w sprawie skargi kasacyjnej od zaskarżonego wyroku z dnia 13.04.2016" oraz "Skarga kasacyjna", z których wynikało, że czuje się pokrzywdzona wydanym wyrokiem, ponieważ spełnia przesłanki do przyznania świadczenia. Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie wniesiono. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Postępowanie kasacyjne oparte jest na zasadzie związania Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej i podstawami zaskarżenia wskazanymi w tej skardze. Sąd ten, w odróżnieniu od Sądu I instancji, nie bada całokształtu sprawy z punktu widzenia stanu prawnego, który legł u podstaw zaskarżonego orzeczenia. Bada natomiast zasadność przedstawionych w skardze kasacyjnej zarzutów. Zakres kontroli jest zatem określony i ograniczony wskazanymi w skardze kasacyjnej przyczynami wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego. Jedynie w przypadku, gdyby zachodziły przesłanki, powodujące nieważność postępowania sądowoadministracyjnego określone w art. 183 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), dalej jako P.p.s.a., Sąd kasacyjny mógłby podjąć działania z urzędu, niezależnie od zarzutów wskazanych w skardze. W niniejszej sprawie nie stwierdzono tego typu przesłanek. W skardze kasacyjnej zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono naruszenie zarówno przepisów prawa procesowego, jak również prawa materialnego. W takiej sytuacji - co do zasady - w pierwszej kolejności należy zbadać zasadność podnoszonych zarzutów naruszenia przepisów postępowania. Ewentualna weryfikacja prawidłowości wykładni przepisów prawa materialnego, dokonanej przez Sąd I instancji, możliwa jest bowiem jedynie w przypadku braku stwierdzenia uchybień natury procesowej, mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Odnosząc się do zarzutu naruszenia prawa procesowego, Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że Prezes Rady Ministrów wydając decyzje na podstawie art. 82 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z FUS (Tekst. jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 887 ze zm.), zobowiązany jest do przestrzegania standardów proceduralnych, dotyczących postępowania dowodowego, przewidzianego w Kodeksie postępowania administracyjnego. Na podstawie art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a., organ ma obowiązek wyczerpującego zebrania, przeanalizowania, rozpatrzenia, a także oceny całego materiału dowodowego. Obowiązkiem sądu administracyjnego jest skontrolowanie, czy wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem dowodowym, uwzględniającym zarówno przepisy szczegółowe (tj. art. 77 i art. 80 k.p.a.), jak też zasadę prawdy obiektywnej oraz uwzględniania interesu społecznego i słusznego interes obywateli zgodnie z art. 7 k.p.a. Mając na względzie powyższe Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że Sąd I instancji dokonał prawidłowej analizy materiału dowodowego zebranego w sprawie. Zasadnie też zwrócił uwagę w uzasadnieniu wyroku, że w przypadku decyzji wydanej w trybie uznania administracyjnego kontroli sądowej podlega jedynie to, czy wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo prowadzonym postępowaniem z zachowaniem procedury administracyjnej, zwłaszcza szczegółowym ustaleniem stanu faktycznego, natomiast ocena pod kątem kryteriów słuszności i celowości pozostaje poza kontrolą sądową. Ponadto należy mieć na uwadze, że okoliczności wskazywane przez skarżącą, odnoszące się do jej sytuacji osobistej - zdrowotnej i finansowej, nie były kwestionowane ani na etapie postępowania administracyjnego, ani też postępowania sądowoadministracyjnego. Powodem odmowy przyznania emerytury specjalnej było bowiem uznanie organu, iż nie stanowią one okoliczności szczególnej w rozumieniu art. 82 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji prawidłowo zbadał, czy organ administracji publicznej podjął niezbędne kroki do dokładnego i wyczerpującego wyjaśnienia i oceny stanu faktycznego sprawy, zatem zarzut naruszenia przepisu w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z zw. z art. 133 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 106 § 3 P.p.s.a nie mógł być uwzględniony. Podobnie nie mógł być uwzględniony zarzut naruszenia art. 151 P.p.s.a, który skarżąca wiąże z naruszeniem przez WSA w Warszawie przepisów procedury administracyjnej. Podkreślenia wymaga, że przepis art. 151 P.p.s.a. jest tzw. przepisem wynikowym; warunkiem jego zastosowania jest spełnienie hipotezy w postaci odpowiednio stwierdzenia czy niestwierdzenia przez sąd naruszeń prawa przez organ administracji publicznej. Jeżeli z wyroku wynika, że Sąd pierwszej instancji nie dopatrzył się naruszenia prawa, to Naczelny Sąd Administracyjny nie może zarzucić oddalającemu skargę Sądowi pierwszej instancji naruszenia art. 151 P.p.s.a., gdyż takie rozstrzygnięcie jest zgodne z dyspozycją stosowanych przez Sąd pierwszej instancji norm prawnych. Zastosowanie art. 151 P.p.s.a. stanowi jedynie wynik kontroli przez sąd legalności zaskarżonego aktu. Oddalenie przez sąd skargi jest konsekwencją zastosowania innych przepisów postępowania. Przechodząc natomiast do oceny zarzutu naruszenia prawa materialnego stwierdzić należy, że także i on nie mógł skutecznie podważyć prawidłowości rozstrzygnięcia Sądu I instancji. Przywołać w tym miejscu, za Sądem I instancji, należy stanowisko Trybunału Konstytucyjnego zaprezentowane w uzasadnieniu wyroku z dnia 17 października 2006 r., sygn. P 38/2005, iż przyznanie świadczenia w trybie art. 82 ust. 1 ww. ustawy nie jest uzależnione od spełnienia określonych wymogów formalnych dotyczących wieku lub stanu zdrowia, jak ma to miejsce w wypadku emerytury lub renty przyznawanej na podstawie tej ustawy lub świadczenia wyjątkowego, przyznawanego przez Prezesa ZUS w trybie art. 83 ustawy. Celem ustanowienia emerytury lub renty przyznawanej przez Prezesa Rady Ministrów na podstawie art. 82 ust. 1 jest bowiem uhonorowanie i zapewnienie godziwych warunków bytowych osobom szczególnie zasłużonym, wybitnym itd., a Prezes Rady Ministrów ma prawo w sposób zindywidualizowany określić, czy konkretny przypadek należy uznać za przypadek "szczególnie uzasadniony". Chodzi przy tym o wybitne, indywidualne, niepowtarzalne zasługi i osiągnięcia w określonej dziedzinie aktywności. Trybunał Konstytucyjny podkreślił ponadto, iż z uwagi na różnorodność, wyjątkowość, a często nieporównywalność tego typu zasług użycie przez ustawodawcę zwrotu niedookreślonego "w szczególnie uzasadnionych wypadkach" jest w pełni uzasadnione. Tak więc, świadczenie specjalne Prezes Rady Ministrów może przyznać tylko w szczególnie uzasadnionych przypadkach, co potwierdza dotychczasowe orzecznictwo (w tym wskazany wyżej wyrok Trybunału Konstytucyjnego). Należy je wiązać z wybitnymi zasługami na niwie zawodowej, artystycznej, społecznej, czy też politycznej lub z zaistnieniem nadzwyczajnych zdarzeń losowych. Brana jest oczywiście pod uwagę sytuacja bytowa strony, jednakże nie może być ona jedyną przesłanką. Każdorazowo okoliczności te winny być badane i oceniane w sposób indywidualny, a omawiana instytucja nie może być stosowana jako powszechna. Skarżąca, jak słusznie wykazał WSA w Warszawie, nie spełnia przesłanek (cech), o których mowa w zaskarżonym przepisie. Jej działalność, polegająca na pisaniu i wysyłaniu wielu pism o różnym charakterze do organów wymiaru sprawiedliwości w zakresie sprawa związanych z reprywatyzacją, posiada charakter lokalny i jak wynika z akt sprawy jest ona nieskuteczna. Natomiast subiektywne przeświadczenie skarżącej o dużej wartości jej dzielności nie może stanowić podstawy do uznania, że zasługuje ona na przyznanie świadczenia. W konsekwencji w przedmiotowej sprawie podzielić należy stanowisko Sądu I instancji co do tego, iż zaskarżona w sprawie decyzja nie jest dotknięta wadą, uzasadniającą jej wyeliminowanie z obrotu prawnego, natomiast wskazane przez skarżącą okoliczności nie wypełniają przesłanek z art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Biorąc zatem pod uwagę, że skarga kasacyjna nie miała usprawiedliwionych podstaw, Naczelny Sąd Administracyjny - na podstawie art. 184 P.p.s.a. - orzekł jak w sentencji. Sąd nie orzekł o przyznaniu pełnomocnikowi wnoszącemu skargę kasacyjną wynagrodzenia na zasadzie prawa pomocy, gdyż przepisy art. 209 i art. 210 P.p.s.a. mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania pomiędzy stronami. Wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną, należne od Skarbu Państwa (art. 250 P.p.s.a.), przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258 - 261 P.p.s.a.