II GZ 9/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Stanisław Gronowski po rozpoznaniu w dniu 2 lutego 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia F.Spółki z o.o. w O. M. w zakresie odmowy przyznania prawa pomocy obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W. z dnia 23 listopada 2015 r. sygn. akt III SA/Wr 826/15 w sprawie ze skargi F.Spółki z o.o. w O. M. na decyzję Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia 1 lipca 2015 r. nr . w przedmiocie kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny we W, postanowieniem z dnia 23 listopada 2015 r. sygn. akt III SA/Wr 826/15 odmówił F,Spółce z o.o. w O,M, przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W skardze na decyzję, spółka wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmujący zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu zawartym na urzędowym formularzu PPPr strona wskazała, że nie posiada środków pieniężnych, które mogłaby przeznaczyć na pokrycie kosztów sądowych w niniejszej sprawie lub środków trwałych, które mogłaby w tym celu spieniężyć. Jedynym środkiem trwałym spółki są bowiem automaty do gier, które w przeważającej mierze zostały zatrzymane przez urzędy celne. Z uwagi na zatrzymania urządzeń, spółka została pozbawiona możliwości prowadzenia działalności gospodarczej, a w efekcie zarobkowania. Spółka nie posiada zdolności kredytowej, zaś jedyny wspólnik spółki wykluczył możliwość jej dokapiatlizowania. Trudności finansowe spółki mają charakter trwały i trwają od dłuższego czasu, co uniemożliwiło spółce poczynienie oszczędności na poczet zabezpieczenia ewentualnych kosztów związanych z prowadzeniem sporów sądowych. W odpowiednich rubrykach formularza jako wartość środków trwałych podano kwotę 500.850,02 zł, jako wartość zysków lub strat za ostatni rok obrotowy podano stratę w wysokości 167.360,10 zł, jako wartość kapitału zakładowego podano kwotę 50.000 zł. Z załączonych do formularza wyciągów z rachunku bankowego za okres od stycznia do czerwca 2015 r. wynika, że sumy wpływów na rachunek w tych miesiącach wynosiły odpowiednio: 40.000zł, 57.429,46 zł, 112.600 zł, 22.300 zł, 123.000 zł i 86.753 zł i zasadniczo bilansowały się z wypływami. Z załączonego do skargi samodzielnie pobranego z systemu informatycznego odpisu KRS wynika, że spółka została wpisana do rejestru w dniu 25 kwietnia 2013r., a na dzień 24 lipca 2015 r. jej kapitał zakładowy wynosi 5000 zł. Pomimo wezwania z dnia 21 września 2015 r., strona nie przedłożyła deklaracji VAT za ostatnie trzy miesiące oraz aktualnego wyciągu z rachunku bankowego za ostatnie dwa miesiące obejmującego sumy wypływów i obrotów. Postanowieniem z dnia 23 października 2015 r. referendarz odmówił stronie przyznania prawa pomocy. Spółka wniosła sprzeciw od powyższego postanowienia. Sąd pierwszej instancji wspomnianym na wstępie postanowieniem odmówił przyznania spółce prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, gdyż nie wykazała, że nie jest w stanie uzyskać dostatecznych środków na poniesienie kosztów postępowania. Przeciwnie, z materiału zgromadzonego w sprawie wynika, że spółka jest w stanie, przy uwzględnieniu podanej w sprzeciwie sumy wszystkich wpisów od skarg w sprawach sądowoadministracyjnych dotyczących kar pieniężnych w kwocie 34.400 zł, ponieść koszty postępowania. Sąd pierwszej instancji wskazał, że strona pomimo deklarowanej trudnej sytuacji finansowej, nadal prowadzi działalność gospodarczą relatywnie dużych rozmiarów, rokrocznie zwiększając przychód (odpowiednio ponad 300.000 zł i ponad 1.600.000 zł w 2013 r. i 2014 r. oraz ponad 860.000 zł tylko do końca kwietnia 2015 r.). W tej sytuacji bez znaczenia jest wskazywana przez stronę okoliczność o stracie jaką poniosła. Strata jest jedynie wynikiem bilansowym nadwyżek kosztów nad przychodami i nie oznacza braku środków finansowych. W konsekwencji, fakt poniesienia straty przez spółkę nie uzasadnia jeszcze zwolnienia jej od obowiązku opłacenia kosztów sądowych. Spółka zażaleniem zaskarżyła powyższe postanowienie i wniosła o jego zmianę poprzez przyznanie skarżącej prawa pomocy w zakresie częściowym. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 199 p.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Instytucja prawa pomocy stanowi odstępstwo od tej zasady, a korzystanie z tej instytucji powinno mieć miejsce jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca rzeczywiście nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a przez to nie może zrealizować przysługującego mu prawa do sądu. W myśl art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego ocena wniosku została przeprowadzona w sposób prawidłowy. Sąd pierwszej instancji dokonał rzetelnej analizy wniosku o przyznanie prawa pomocy, zawartego w nim oświadczenia o majątku oraz dochodach, a także innych dokumentów przedstawionych przez stronę, a obrazujących sytuację finansową spółki i doszedł do trafnego wniosku, że skarżąca nie wykazała braku środków finansowych na poniesienie kosztów postępowania sądowego. Spółka nie uprawdopodobniła, że jest niewypłacalna lub że jej wypłacalność jest w jakikolwiek sposób zagrożona. O możliwościach płatniczych spółki świadczy choćby fakt, że w dalszym ciągu prowadzi działalność gospodarczą i brak informacji, aby utraciła płynność finansową. W takiej sytuacji, nie ma podstaw do traktowania skarżącej w szczególny sposób w stosunku do innych podmiotów prowadzących działalność gospodarczą. Z wymienionych względów, Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 184 p.p.s.a. w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.