II GZ 127/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Magdalena Bosakirska po rozpoznaniu w dniu 3 marca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia M. Z. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w O. z dnia 26 października 2015 r. sygn. akt II SA/Op 283/15 o odrzuceniu skargi M. Z. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] maja 2015 r., nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym postanawia: oddalić zażalenie Wojewódzki Sąd Administracyjny w O. postanowieniem z 26 października 2015 r., sygn. akt II SA/Op 283/15, odrzucił skargę M. Z. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] maja 2015 r., nr [...], w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym. I W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji podał, że w dniu 11 czerwca 2015 r. M. Z. wniósł do skargę na wskazaną powyżej decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego. Z uwagi na brak w aktach sprawy zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki zawierającej zaskarżoną decyzję, z którego wynikałoby, w jakiej dacie została ona odebrana przez skarżącego, Przewodniczący Wydziału [...] WSA w O. zarządzeniem z dnia 10 lipca 2015 r. wezwał organ do przesłania dokumentu ZPO w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania. Pismem z dnia 22 lipca 2015 r. organ wyjaśnił, że w celu ustalenia daty doręczenia zaskarżonej decyzji stronie, wszczął przed Pocztą Polską postępowanie reklamacyjne. W dniu 26 sierpnia 2015 r. do Sądu wpłynęło pismo z dnia 11 sierpnia 2008 r., stanowiące odpowiedź Poczty Polskiej na reklamację przesyłki, wraz z duplikatem potwierdzenia odbioru zaskarżonej decyzji przez skarżącego, z którego wynika, że decyzja odebrana została w imieniu skarżącego w dniu 11 maja 2015 r. przez dorosłego domownika – J. Z. Sąd I instancji dokonał oceny dopuszczalności wniesionej skargi m.in. pod kątem zachowania wymaganego terminu do dokonania tej czynności procesowej. Wydając postanowienie o odrzuceniu skargi stwierdził, że doręczenia zastępczego zaskarżonej decyzji dokonano w trybie art. 43 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 23; powoływanej dalej jako: k.p.a.), do rąk dorosłego domownika, tj. J. Z. Fakt doręczenia przesyłki dorosłemu domownikowi potwierdza podpis odbierającego i adnotacja listonosza. W ocenie WSA, skoro doręczenie było skuteczne w dniu 11 maja 2015 r., określony w art. 53 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; powoływanej dalej jako: p.p.s.a.) trzydziestodniowy termin do wniesienia skargi rozpoczął bieg w dniu 12 maja 2015 r. i upływał z końcem dnia 10 czerwca 2015 r. (środa). Strona wniosła skargę w dniu 11 czerwca 2015 r. poprzez złożenie przesyłki poleconej w placówce pocztowej, a zatem 1 dzień po upływie ustawowego 30-dniowego terminu do jej wniesienia. W świetle powyższego Sąd I instancji, działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a., skargę wniesioną po upływie terminu przewidzianego do jej wniesienia odrzucił, a na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a. zwrócił stronie cały uiszczony wpis. II Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł M. Z., domagając się jego uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu zażalenia podniesiono, że Sąd I instancji wskazuje na fakt odebrania skarżonej decyzji przez babcię skarżącego – J. Z. w dniu 11 maja 2015 r. i wykonania doręczenia zastępczego do rąk dorosłego domownika. Strona nie zgodziła się z takim stanowiskiem Sądu I instancji i stwierdziła, że pod wskazanym adresem czasami przebywa jego babcia, która jednak nie posiada upoważnienia do odbierania korespondencji w imieniu skarżącego, jednakże odbiera awiza. Wnoszący zażalenie wskazał na regulację zawartą w treści art. 43 k.p.a. oraz podniósł, że ustawodawca nie definiuje pojęcia "domownik", jednakże definicja słownikowa tego pojęcia nie pozostawia wątpliwości co do jego zakresu oraz tego, że istotny jest fakt stałego rezydowania w lokalu, natomiast bez znaczenia pozostają ewentualne więzy rodzinne czy przyjaźnie. W tym zakresie skarżący podniósł, że jego babcia na stałe nie rezyduje pod wskazanym adresem, przebywając częściej w innym miejscu z uwagi na stan zdrowia. W dalszej części uzasadnienia skarżący odniósł się do kwestii podjęcia się oddania pisma adresatowi i stwierdził, że fakt odbioru pisma nie jest potwierdzeniem wykonania tej czynności. Podkreślił, że jego babcia, ze względu na stan zdrowia, nie jest osobą wiarygodną w kontekście takiego zobowiązania. Strona wskazała również na fakt, iż powołany przepis nie przewiduje terminu, w którym domownik ma się zobowiązać do przekazania pisma. W świetle powyższego, kwestia faktycznego zamiaru i możliwości przekazania pisma przez domownika powinna być w każdym przypadku przedmiotem dowodzenia. Skarżący podniósł, iż w rozpoznawanej sprawie jego babci przypomniało się o wizycie listonosza w dniu 24 maja 2015 r., w efekcie czego termin na dokonanie czynności stał się fikcją, a wręcz doręczenie stało się fikcją wobec niemożliwości skutecznego działania, gdyby przyjąć, że doręczenie było skuteczne z chwilą doręczenia przesyłki domownikowi. Dlatego też odrębnemu, każdorazowemu badaniu należy poddać kwestię terminu, w którym adresat faktycznie otrzymał pismo i dopiero od tego momentu liczyć bieg terminu. W sprawie niniejszej zatem termin na skuteczne złożenie skargi, liczony powinien być od dnia 24 maja 2015 r. i upływał w dniu 23 czerwca 2015 r. Nieprzekazanie pisma powinno skutkować uznaniem bezskuteczności doręczenia, natomiast rozpoczęcie biegu terminu powinno być ustalane na dzień faktycznego przekazania pisma. III Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie, zatem podlega oddaleniu. Naczelny Sąd Administracyjny przyjął, że zażalenie, które jest przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie dotyczy postanowienia Sądu I instancji o odrzuceniu skargi, nie zaś wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia tej skargi jak wynika z jego tytułu. Wniosek o przywrócenie terminu został bowiem złożony odrębnym pismem z dnia 16 listopada 2015 r. (karta akt sądowych – nr 50) i dotychczas nie został rozpoznany. Zatem w sprawie niniejszej sąd kasacyjny zajmuje się jedynie prawidłowością rozstrzygnięcia o odrzuceniu skargi. Orzekając w przedmiocie postępowania zażaleniowego Naczelny Sąd Administracyjny dokonał kontroli prawidłowości postanowienia Sądu I instancji o odrzuceniu skargi. Postanowienie to wydano na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd obowiązany jest odrzucić skargę wniesioną po upływie terminu do jej wniesienia. W art. 53 § 1 p.p.s.a. określono zaś, że termin do wniesienia skargi wynosi trzydzieści dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie. Tak określony termin oznacza, iż skoro w ustawowym terminie 30 dni od doręczenia zaskarżonej decyzji skarga nie zostałaby wniesiona przez stronę w prawem przewidzianym trybie za pośrednictwem organu, ani też w tym terminie nie została przekazana organowi przez sąd – należałoby uznać, iż została wniesiona po upływie terminu, co uzasadniałoby jej odrzucenie na podstawie wskazanego powyżej przepisu art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w rozpoznawanej sprawie istotne znaczenie ma aspekt czasowy zaistniałych zdarzeń, rodzących określone skutki prawne. Należało zatem na wstępie ustalić datę doręczenia podmiotowi skarżonej decyzji. Według odpowiedzi Poczty Polskiej z dnia 11 sierpnia 2015 r. na reklamację usługi pocztowej oraz dołączonego do niej duplikatu zwrotnego potwierdzenia odbioru (zawarte w aktach administracyjnych), doręczenie skarżonej obecnie decyzji nastąpiło na adres: M. Z., [...]-[...] J. D. [...]. Z ZPO wynika ponadto, że przesyłka ta została odebrana w dniu 11 maja 2015 r. przez pełnoletniego domownika – J. Z. Ponieważ w niniejszej sprawie doręczenie decyzji nastąpiło w trybie doręczenia zastępczego poprzez przekazanie przesyłki dorosłemu domownikowi w dniu 11 maja 2015 r., należy w tym miejscu przytoczyć treść art. 43 k.p.a. dla wykazania, że pomimo twierdzeń skarżącego doszło do skutecznego doręczenia decyzji. Przepis ten reguluje bowiem przesłanki skuteczności doręczenia zastępczego oraz domniemanie daty doręczenia we wskazanych okolicznościach. Zgodnie z treścią zdania pierwszego powołanego przepisu, w przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się, za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. Zatem od dnia następnego po dniu odbioru korespondencji przez pełnoletniego domownika, przyjmuje się początek biegu terminu, przy czym w rozpoznawanej sprawie początek 30-dniowego terminu na wniesienie skargi do sądu administracyjnego miał miejsce w dniu 11 maja 2015 r. Koniec tak liczonego terminu przypadał zatem na dzień 10 czerwca 2015 r. Należy w tym miejscu podkreślić, że okoliczność rzeczywistego wejścia przez skarżącego w posiadanie przesyłki zawierającej kierowaną do niego decyzję w następnych dniach niż rzeczywisty dzień odbioru tej przesyłki przez domownika, pozostaje bez wpływu na fakt, że termin przewidziany na dokonanie czynności procesowej w sprawie już rozpoczął swój bieg właśnie z chwilą przekazania przesyłki przez doręczyciela pocztowego. Bez znaczenia zatem w rozpoznawanej sprawie pozostaje podniesiona przez skarżącego okoliczność, iż o wizycie listonosza jego babcia – J. Z. przypomniała sobie dopiero w dniu 24 maja 2015 r., wobec czego od tego dnia – w jego ocenie - powinien być liczony ustawowy termin przewidziany na wniesienie skargi. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, za prawidłowe trzeba uznać stanowisko Sądu I instancji, zgodnie z którym przyjęto, iż skarga nadana w polskim urzędzie pocztowym N. [...] w dniu 11 czerwca 2015 r. (koperta z datą stempla pocztowego zamieszczona w aktach sądowych – karta akt nr 6) została wniesiona po upływie terminu. W odniesieniu zaś do drugiej kwestii podnoszonej przez stronę wnoszącą zażalenie, tj. do zarzutu wadliwości doręczenia przesyłki zawierającej sporną decyzję poprzez przekazanie jej J. Z. i uznanie jej za domownika, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że adres w J. D. [...], [...]-[...] jest podanym przez skarżącego adresem, którym strona posługuje się od początku toczącego się postępowania. Pod tym adresem wielokrotnie doręczano skarżącemu korespondencję w toku postępowania prowadzonego przed organami administracji publicznej, przy czym – co należy podkreślić - wielokrotnie do rąk J. Z., o czym świadczą podpisy tej osoby na zwrotnych potwierdzeniach odbioru doręczanych przesyłek. Dotychczas skarżący nigdy nie kwestionował doręczenia w tej postaci, tj. poprzez przekazywanie przesyłek pod wskazanym adresem do rąk J. Z. i zawsze doręczenia te, jako doręczenia zastępcze, zgodnie z treścią art. 43 k.p.a., były skuteczne. Nie zachodzi zatem podstawa, by doręczenie przesyłki zawierającej przedmiotową decyzję, dokonane pod jedynym znanym z akt sprawy adresem i w sposób dotychczas skuteczny, uznać za wadliwe, tym bardziej, że strona nie przedstawiła na tę okoliczność argumentów świadczących o nieprawidłowości w dokonanym doręczeniu. Na podstawie całokształtu okoliczności sprawy Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że skarżący nie przyznaje się do uchybienia terminowi do wniesienia skargi. W ocenie NSA, stanowisko jego jest nietrafne, a twierdzenia strony nie zostały poparte żadnymi dowodami. Z akt sprawy nie wynika bowiem ani nieporadność umysłowa, ani też nieudolność J. Z., która odebrała przesyłkę pocztową zawierającą skarżoną decyzję. Jak wyżej wskazano dotychczasowe doręczenia zastępcze na ręce tej osoby pod wskazanym adresem były skuteczne i nigdy nie zostały zakwestionowane przez skarżącego. W aktach administracyjnych znajdują się liczne wrotne potwierdzenia odbioru różnych przesyłek, na których widnieje podpis J. Z. W świetle powyższego, twierdzenia skarżącego w przedmiotowym zakresie Naczelny Sąd Administracyjny uznał za gołosłowne i stwierdził, że skarżący nie podważył w sposób skuteczny domniemania doręczenia, którego dokonano w sprawie w sposób zastępczy. W konsekwencji zatem, skoro doręczenie było prawidłowe, podkreślić należy, że termin przewidziany na wniesienie skargi rozpoczął swój bieg w dniu 11 maja 2015 r. i zakończył w dniu 10 czerwca 2015 r. Złożenie skargi w dniu 11 czerwca 2015 r. należało zatem uznać za dokonane z przekroczeniem ustawowego terminu, a tym samym zasadnym było wydanie przez Sąd I instancji postanowienia odrzucającego spóźnioną skargę. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji.