II GZ 157/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Rysz po rozpoznaniu w dniu 1 marca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia B.J. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w R. z dnia 24 listopada 2015 r. sygn. akt II SA/Rz 1512/15 w zakresie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia oraz decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w R. z dnia [...] kwietnia 2015 r., nr [...] w sprawie ze skargi B.J. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w P. z dnia [...] września 2015 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania postanawia: oddalić zażalenie Wojewódzki Sąd Administracyjny w R. postanowieniem z dnia 25 listopada 2015 r. odmówił B.J. wstrzymania wykonania postanowienia Dyrektora Izby Celnej w P. z dnia [...] września 2015 r. oraz poprzedzającej go decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w R. z dnia [...] kwietnia 2015 r. w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automacie poza kasynem gry. We wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji i postanowienia skarżący podał, że uiszczenie nałożonej na niego kary pieniężnej wyrządzi znaczną szkodę, gdyż pozbawi go środków na dalsze prowadzenie działalności gospodarczej. Sąd I instancji oddalając wniosek o wstrzymanie zaskarżonego postanowienia Dyrektora Izby Celnej w P. stwierdził, że przedmiotem ochrony tymczasowej może być akt lub czynność, jeżeli podlegają one wykonaniu i wymagają wykonania dobrowolnie lub w trybie przymusowym. Atrybutu takiego nie posiada postanowienie stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Odnosząc się natomiast do wniosku o wstrzymanie decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w R., Sąd I instancji stwierdził, że skarżący nie uprawdopodobnił przesłanek stypizowanych w art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) tj. dodatkowych – poza samym faktem uregulowania należności określonej decyzją jako zwykłego skutku jej wykonania – negatywnych konsekwencji wykonania decyzji. Nie jest znana jego aktualna i rzeczywista kondycja finansowa, nie jest wiadome, jakie dochody generowała prowadzona działalność i czy pozwalała na czynienie oszczędności lub inwestycje w celu lokacji kapitału. Nie można też ustalić, jakie posiada aktywa finansowe oraz majątek ruchomy i nieruchomy, jak przedstawia się wartość wypłacanych pracownikom wynagrodzeń, które są przecież kosztami uzyskania przychodu, do osiąganych przychodów. Z dołączonych informacji wynika natomiast, że działalność ta przynosi jednak dochód, na koniec sierpnia 2015 r. była to kwota 14344,63 zł. Brak zatem podstaw do przyjęcia, że wykonanie decyzji przed poddaniem kontroli sądowoadministracyjnej zaskarżonego postanowienia może spowodować po stronie skarżącego zdarzenia określone w art. 61 § 3 p.p.s.a. W zażaleniu B.J. domagał się zmiany zaskarżonego postanowienia i wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Zarzucił Sądowi I instancji naruszenie art. 61 § 3 p.p.s.a. W uzasadnieniu podał, że na skutek zajęcia rachunków bankowych lub przysługujących mu wierzytelności, a także w przypadku nieterminowego regulowania zobowiązań wobec dostawców może zaistnieć konieczność zakończenia prowadzonej przez niego działalności gospodarczej. W ocenie skarżącego Sąd I instancji skupił się na aspektach formalnych, a pominął kwestię oceny, czy zawarte we wniosku okoliczności uzasadniają wstrzymanie wykonania decyzji. Za uwzględnieniem wniosku przemawia także duże prawdopodobieństwo uchylenia zaskarżonej decyzji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Oznacza to, że chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego bądź wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu. Wprowadzona w omawianym przepisie ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi wyjątek od zasady wynikającej z art. 61 § 1 p.p.s.a., w myśl której wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Skoro sąd orzeka o wstrzymaniu aktu lub czynności na wniosek skarżącego, to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek uzasadnienia wniosku, tak aby przekonać sąd do zasadności zastosowania ochrony tymczasowej. Dla wykazania, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków nie jest wystarczające samo stwierdzenie strony. Uzasadnienie takiego wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest niezbędne. W niniejszej sprawie wniosek o wstrzymanie wykonania dotyczył m. in. decyzji w przedmiocie nałożenia na skarżącego kary pieniężnej w wysokości 12 000 zł. Powodem odmowy wstrzymania przez Sąd I instancji decyzji o nałożeniu kary był brak wykazania zaistnienia przesłanek określonych art. 61 § 3 p.p.s.a. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji prawidłowo stwierdził w zaskarżonym postanowieniu, że nie jest możliwa ocena, czy ewentualne wykonanie decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w R. doprowadziłoby do znacznej szkody lub spowodowało trudne do odwrócenia skutki. Skarżący załączył do wniosku zeznanie o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) w roku podatkowym 2014 oraz zestawienie w księdze przychodów i rozchodów według stanu na dzień 31 sierpnia 2015 r., z których wynika, że koszty prowadzonej działalności są wysokie, a osiągany dochód relatywnie niski. Poza informacją o tym, że prowadzona przez skarżącego działalność gospodarcza aktualnie przynosi niskie dochody, Sąd nie dysponował innymi informacjami na temat jego sytuacji materialnej. Nie wiadomo, czy skarżący posiada oszczędności, czy prowadzona przez niego działalność jest jedynym źródłem utrzymania, ani na co przeznacza osiągany dochód. W ocenie NSA sam fakt osiągnięcia niskiego dochodu nie świadczy o tym, że wykonanie decyzji (zapłata kary w kwocie 12.000 zł) spowoduje niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub trudne do odwrócenia skutki. Zarówno we wniosku jak i w zażaleniu skarżący powoływał się na okoliczność, że zaskarżona decyzja najprawdopodobniej zostanie uchylona. Odnosząc się do tego zagadnienia należy wyjaśnić, że wstrzymanie wykonania decyzji jest instytucją procesową i nie ma nic wspólnego z kontrolą zaskarżonej decyzji, ale służy zabezpieczeniu interesów strony w postępowaniu sądowoadministracyjnym aż do czasu rozstrzygnięcia sprawy przez sąd administracyjny. Ocena, czy decyzja jest, czy nie jest legalna (zgodna z prawem), a także czy adresat decyzji naruszył prawo zostanie przeprowadzona przez Sąd I instancji w postępowaniu ze skargi skarżącej spółki, a nie w sprawie wpadkowej zainicjowanej wnioskiem o wstrzymanie wykonania decyzji. Na tym etapie postępowania sąd administracyjny, rozpatrując wniosek o udzielenie ochrony tymczasowej na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a., nie bada tej kwestii. Powołany przepis upoważnia Sąd tylko do oceny złożonego wniosku, w której to ocenie nie mieści się weryfikacja prawidłowości decyzji. Należy również dodać, że Sąd I instancji prawidłowo ocenił brak możliwości wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia Dyrektora Izby Celnej w P. z dnia [...] września 2015 r., którym to organ stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania, z tego powodu, iż nie wywołuje ono skutków o charakterze materialnoprawnym. Ze wskazanych powodów Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak sentencji.