II OZ 1/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Barbara Adamiak po rozpoznaniu w dniu 26 stycznia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J. C., G. H., K. H. i M. H. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z 24 listopada 2015 r., sygn. akt II SA/Rz 1318/15 o odrzuceniu skargi skarg J. C., G. H., K. H. i M. H. na czynność Burmistrza Miasta Jarosław w przedmiocie wpisania obiektu do gminnej ewidencji zabytków postanawia: oddalić zażalenie. W dniu 26 czerwca 2015 r. A. H., ówczesny właściciel nieruchomości oznaczonej nr ewid. [...] zabudowanej budynkiem mieszkalnym przy ul. [...] w J., skierował do Burmistrza Miasta Jarosławia wezwanie do usunięcia naruszenia prawa polegającego na ujęciu ww. budynku w ewidencji, który w jego ocenie nie spełniał kryteriów obiektu zabytkowego, poprzez usunięcie go z tej ewidencji. Zwrócił uwagę, że o wpisie dowiedział się dopiero w toku postępowania o ustalenie warunków zabudowy na tej nieruchomości w dniu 22 czerwca 2015 r., gdyż wcześniej nie był o tym fakcie informowany przez organ prowadzący ewidencję. W piśmie z 6 lipca 2015 r., nawiązując do wezwania do usunięcia naruszenia prawa, Burmistrz Miasta Jarosław poinformował A. H. o postępowaniu, w wyniku którego wpisano budynek do ewidencji oraz o braku obowiązku prawnego zawiadamiania właścicieli o fakcie dokonania czynności ujęcia obiektu w tejże ewidencji. Do odpowiedzi dołączono kopię karty ewidencyjnej budynku oraz pisma Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków potwierdzającego włączenie obiektu do ewidencji. Poinformowano też, że wniosek o wyłączenie budynku z ewidencji zostanie rozpatrzony w odrębnym postępowaniu. Pismo doręczono pełnomocnikowi wzywającego w dniu 8 lipca 2015 r. W dniu 24 sierpnia 2015 r. J. C., G. H., K. H. i M. H. wnieśli skargi na czynność Burmistrza Miasta Jarosław polegającą na ujęciu budynku mieszkalnego przy ul. [...] w J. w Gminnej Ewidencji Zabytków Miasta Jarosławia (dalej: ewidencja). Wyjaśnili, że są następcami prawnymi A. H., zmarłego w dniu 4 sierpnia 2015 r. (na dowód czego przedłożyli kopię wypisu aktu poświadczenia dziedziczenia z 13 sierpnia 2015 r. rep. [...] i odpisu skróconego aktu zgonu nr [...]), a przez to współwłaścicielami działki nr ewid. [...] zabudowanej budynkiem mieszkalnym przy ul. [...] w J. Skarżący wskazali, że Burmistrz do dnia wniesienia skargi nie odniósł się merytorycznie do wezwania do usunięcia naruszenia prawa z 26 czerwca 2015 r., a wobec zbliżającego się upływu terminu 60 dni określonego w art. 53 § 2 p.p.s.a. konieczne stało się wywiedzenie skargi. Postanowieniem z 24 listopada 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie odrzucił skargi. W uzasadnieniu orzeczenia Sąd pierwszej instancji stwierdził, że wezwanie do usunięcia naruszenia prawa zostało wniesione w dniu 26 czerwca 2015 r. Wbrew jednak stanowisku skarżących, Burmistrz udzielił na to wezwanie odpowiedzi w piśmie z 6 lipca 2015 r., w którym wprost się do niego odnosi. Odpowiedź tę doręczono zaś pełnomocnikowi A. H. – J. C., w dniu 8 lipca 2015 r. Zdarzenie te mają zaś wpływ na określenie terminu do wniesienia skargi. Wynosił on 30 dni od otrzymania odpowiedzi, a zatem jego początek przypadał na 8 lipca 2015 r., a koniec na 7 sierpnia 2015 r. Skargę wniesiono w dniu 24 sierpnia 2015 r., a zatem z uchybieniem ustawowego terminu, co rodzi konieczność jej odrzucenia jako niedopuszczalnej (spóźnionej). W sytuacji otrzymania odpowiedzi organu bezprzedmiotowy staje się termin 60 dni od skierowania do organu wezwania, a decydującego znaczenia nabiera termin 30 dni, choćby kończył on bieg przez upływem terminu 60 dni od dnia wezwania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie stwierdził, że wezwanie do usunięcia naruszenia prawa kierował do Burmistrza A. H., skargę zaś wnieśli jego następcy prawni. W ocenie Sądu, skarżący byli uprawnieniu do dokonania tej czynności procesowej. Z uwagi na to, że tryb skargowy w rozpoznawanej sprawie regulują wyłącznie przepisy p.p.s.a., to także według tej ustawy należy oceniać kwestię następstwa prawnego w razie śmierci strony w toku postępowania. Z uwagi na treść art. 922 Kodeksu cywilnego nie można przyjąć, że zastosowanie znaleźć mogła ta ustawa (przepisy spadkowe), jako że uprawnienie procesowe do wniesienia skargi na czynność z zakresu administracji publicznej nie jest prawem lub obowiązkiem majątkowym zmarłego wchodzącym w skład spadku. W przepisów art. 125 § 1 pkt 1 i § 3 oraz art. 128 § 1 pkt 1 p.p.s.a. wynika zaś, że w razie śmierci strony w toku postępowania sądowego prowadzi się je w dalszym ciągu z udziałem następców prawnych zmarłej strony albo kuratora spadku. Oznacza to, że skarżący przed wniesieniem skargi nie musieli ponawiać wezwania organu do usunięcia naruszenia prawa. Mogli skorzystać w czynności zdziałanej przez ich poprzednika prawnego i powołać się na nią, co też uczynili. Niemniej, obowiązani byli wnieść skargę z zachowaniem ustawowego terminu wynoszącego 30 dni od doręczenia A. H. (jego pełnomocnikowi, który jest wszak aktualnie jednym ze skarżących), tj. od dnia 8 lipca 2015 r. Sąd pierwszej instancji podkreślił, że wbrew stanowisku wyrażonemu w skardze Burmistrz udzielił bowiem odpowiedzi na wezwanie, czyniąc to w piśmie z 6 lipca 2015 r. Żaden z przepisów prawa nie wymaga, aby odpowiedź miała merytoryczną treść. Z procesowego punktu widzenia istotne znaczenie ma jedynie fakt jakiejkolwiek udokumentowanej reakcji organu na otrzymane wezwanie. Brak zatem było podstaw do przyjęcia, jak tego zapewne oczekują skarżący, aby termin do wniesienia skargi liczyć od dnia złożenia organowi przez A. H. wezwania, tj. od 26 czerwca 2015 r. i aby wynosił on 60 dni. Ten wydłużony termin znajduje bowiem zastosowanie jedynie do sytuacji, gdy odpowiedź na wezwanie nie zostanie udzielona adresatowi w terminie 30 dni, co w rozpoznawaj sprawie nie miało miejsca. Otrzymanie odpowiedzi dezaktualizuje termin 60-dniowy i otwiera termin 30-dniowy. Z kolei przyjęcie, że skarżący nie są procesowymi następcami A. H. oznaczałoby, że skargę wnieśli bez uprzedniego wyczerpania trybu skargowego, co świadczyłoby o jej niedopuszczalności i także wymagałoby jej odrzucenia, tyle że w oparciu o dyspozycje art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. Zażalenie na postanowienie z 24 listopada 2015 r. wnieśli skarżący. Podkreślili, że istotą odpowiedzi jest treść takiego pisma. Nie wystarczy, aby organ wskazał, że pismo jest wystosowane "w odpowiedzi" na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Istota sprawy sprowadza się do przesądzenia, czy pismo Burmistrza Miasta Jarosław stanowiło odpowiedź na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa w rozumieniu art. 53 § 2 p.p.s.a. Jeżeli nie była to odpowiedź na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa – to termin do wniesienia skargi wynosił 60 dni od dnia wniesienia wezwania. Jeśli zaś była to odpowiedź na wezwanie – to termin do wniesienia skargi wynosił 30 dni od dnia doręczenia odpowiedzi. Sam fakt udzielenia odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa stanowi generalnie o negatywnym stanowisku organu w zakresie zgłoszonych wobec aktu uchybień prawnych. Udzielenie tej odpowiedzi ma takie znaczenie, że organ informuje stronę, że nie stwierdził zarzucanego przez nią naruszenia prawa. Jak z tego wynika, w treści odpowiedzi nie musi znaleźć się expressis verbis wyrażona negatywna ocena stanowiska strony. Aby uznać, że pismo organu administracji publicznej stanowi odpowiedź na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa w rozumieniu art. 53 § 2 p.p.s.a., wystarczy, aby z pisma tego wynikało, że stanowi ono reakcję organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. Pismo z 6 lipca 2015 r. stanowiło odpowiedź na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. Wskazano w nim bowiem wyraźnie, że wystosowano je "w odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa przez Burmistrza Miasta Jarosławia w sprawie włączenia do gminnej ewidencji zabytków miasta Jarosławia domu przy ul. [...]". Z pisma tego nie wynikało, że organ administracji publicznej uznaje wezwanie za zasadne – oznacza to, że organ uznał wezwanie za niezasadne. Nie ma więc wątpliwości, że pismo to stanowiło odpowiedź na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa w rozumieniu art. 53 ust. 2 p.p.s.a. Termin do wniesienia skargi wynosił zatem 30 dni od dnia doręczenia odpowiedzi. Zażalenie nie podlega więc uwzględnieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zwróci teraz uwagę, że w treści zażalenia znalazł się wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.