II GZ 113/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Magdalena Bosakirska po rozpoznaniu w dniu 18 lutego 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia M. Spółki z o.o. w P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w G. z dnia 25 listopada 2015 r. sygn. akt II SA/Go 879/15 o odmowie wstrzymania wykonania decyzji w sprawie ze skargi M. Spółki z o.o. w P. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w R. z dnia [...] września 2015 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry postanawia: 1. uchylić zaskarżone postanowienie; 2. przekazać wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w G. Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. W. postanowieniem z dnia 25 listopada 2015 r., sygn. akt II SA/Go 879/15, odmówił M. S. Sp. z o.o. w P. wstrzymania wykonania decyzji Dyrektora Izby Celnej w R. z dnia [...] września 2015 r. w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry. I Sąd I instancji podał, że zaskarżoną decyzją Dyrektor Izby Celnej w R. utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w G. W. z dnia [...] kwietnia 2015 r. o wymierzeniu M. S. sp. z o.o. kary pieniężnej w wysokości 36.000 zł za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry. W skardze spółka zawarła wniosek o wstrzymanie wykonania tej decyzji. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że zgodnie z dokumentacją finansową strony (sprawozdanie finansowe za 2014 r., bilans zysków i strat za okres od 1 stycznia do 30 czerwca 2015 r.), 2014 rok zakończył się stratą w wysokości 435.167,66 zł, co było spowodowane zaciągnięciem przez spółkę istotnych zobowiązań i poczynieniem wysokich nakładów finansowych na działalność gospodarczą. Dodatkowo wszczynane i prowadzone przeciwko Spółce postępowania karnoskarbowe (od kilku do kilkudziesięciu nowych postępowań wszczynanych w każdym kolejnym miesiącu) spowodowały zatrzymanie urządzeń należących do skarżącej i znajdujących się w nich środków pieniężnych. Skutkiem powyższego jest poniesiona w pierwszym półroczu 2015 strata w wysokości 425.526,79 zł. Spółka podniosła, że z końcem sierpnia 2015 r. będzie zmuszona zakończyć swoją działalność gospodarczą w związku z wejściem w życie w dniu 3 września 2015 r. ustawy o zmianie ustawy o grach hazardowych. Prowadzenie działalności na automatach do gier stanowi jedyny segment działalności gospodarczej skarżącej a jej sytuacja finansowa jest niestabilna. Oznacza to, że nawet stosunkowo "nieznaczna" kara pieniężna może spowodować niewypłacalność spółki. Spółka zaznaczyła, że przy ocenie jej sytuacji majątkowej należy wziąć pod uwagę pozostałe kary finansowe określone w decyzjach administracyjnych wydanych w analogicznych postępowaniach. Znaczna część tych decyzji znajduje się już na etapie odwoławczym lub sądowym (na etapie skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego). Sąd I instancji po dokonaniu analizy wniosku nie stwierdził istnienia przesłanek, o których mowa w art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; powoływanej dalej jako: p.p.s.a.). Zdaniem Sądu, skarżąca nie podała we wniosku żadnych rzeczowych informacji wskazujących na aktualne możliwości płatnicze czy posiadany przez nią majątek. Tym samym Sąd nie mógł ocenić, czy uiszczenie wymierzonej kary pieniężnej przed rozstrzygnięciem niniejszej sprawy zagrozi płynności finansowej skarżącej spółki, a tym bardziej czy doprowadzi do jej upadłości. Ogólnikowe twierdzenia, pozbawione szerszego uzasadnienia i stosownych dowodów, nie mogą bowiem stanowić podstawy do orzeczenia o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu. Uszczuplenie stanu finansowego nie jest wystarczającą przesłanką wstrzymania wykonania ostatecznej decyzji administracyjnej. Sąd I instancji podkreślił, że wykazywana przez wnioskodawcę strata bilansowa nie jest równoznaczna z brakiem środków finansowych. Skarżąca nie przedstawiła bowiem zestawienia posiadanych środków pieniężnych oraz majątku trwałego, co pozwoliłoby Sądowi ocenić, czy egzekucja kary nałożonej zaskarżoną decyzją może wyrządzić spółce znaczną szkodę lub spowodować nieodwracalne skutki. II M. S. Spółka z o.o. zażaleniem zaskarżyła w całości powyższe postanowienie domagając się jego uchylenia w całości i przekazania sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Spółka zarzuciła naruszenie art. 61 § 3 p.p.s.a. poprzez bezpodstawną odmowę wstrzymania wykonania decyzji i przyjęcie, że w realiach sprawy wykonanie przedmiotowej decyzji nie spowoduje niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków, a co najmniej przyjęcie przez Sąd, że skarżąca nie przedłożyła dowodów na poparcie swojego stanowiska, podczas gdy w dostateczny sposób wykazała ona – przedkładając stosowną dokumentację – iż zarówno ta jednostkowa kara pieniężna, jak również zbiorcza ich liczba wykracza poza możliwości płatnicze strony. Skarżąca podniosła, że prowadzone przeciwko niej liczne postępowania w przedmiocie kar pieniężnych za prowadzenie gier na automatach poza kasynem, których łączna suma wynosi 2.076.000 zł., przesądzają o poważnym oraz realnym zagrożeniu dla jej bytu gospodarczego. Na dzień 1 grudnia 2015 r. spółka nie dysponuje środkami pieniężnymi niezbędnymi do uiszczenia kwoty 36.000 zł. Spółka podniosła również, że łączna wartość aktywów trwałych w postaci automatów do gier wynosi 49.476.30 zł, jednakże urządzenia te są aktualnie w posiadaniu organów celnych. III Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie jest zasadne. W myśl art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania całości lub części aktu, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza ich wstrzymanie. Użycie przez ustawodawcę w powyższym przepisie pojęć nieostrych takich jak "niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków" powoduje konieczność konkretyzacji i nadania im treści z uwzględnieniem okoliczności faktycznych w każdej sprawie. Przesłanki wstrzymania wykonania decyzji zachodzą wówczas, gdy istnieje ryzyko, że wykonanie zaskarżonego aktu przed merytorycznym rozpoznaniem sprawy wywoła nieodwracalną szkodę dla wnioskodawcy. Chodzi więc o sytuację, gdy przywrócenie stanu poprzedniego nie będzie w ogóle możliwe lub związane będzie ze znacznym nakładem sił i środków. W rozpoznawanej sprawie, Sąd I instancji odmówił skarżącej wstrzymania wykonania decyzji, gdyż stwierdził brak przesłanek, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. Zdaniem Sądu spółka nie przedłożyła dokumentów, na podstawie których można byłoby stwierdzić, czy natychmiastowa egzekucja kary pieniężnej określonej w zaskarżonej decyzji spowodowałby nieodwracalne skutki finansowe lub znaczną szkodę w jej majątku. W jego ocenie, uchybienia te nie pozwoliły zastosować wobec spółki tymczasowej ochrony procesowej przewidzianej w art. 61 § 3 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela oceny oraz wniosków przyjętych przez WSA w zaskarżonym postanowieniu. W pierwszej kolejności, zauważyć należy, że spółka we wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji opisała aktualną sytuację majątkową i dołączyła dokumenty finansowe uzasadniające jej twierdzenia. Strona przedłożyła sprawozdanie finansowe za 2014 r. oraz rachunek zysków i strat za pierwsze półrocze 2015 r. czyli od 1 stycznia 2015 r. do 30 czerwca 2015 r., wskazujące na stan pasywów i aktywów, wartość środków trwałych, posiadanych wierzytelności i zobowiązań. Rachunek zysków i strat obrazuje więc sytuację majątkową spółki w okresie poprzedzającym złożenie wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji (3 października 2015 r.). Zdaniem sądu kasacyjnego, Sąd I instancji oceniając wniosek nie wziął również pod uwagę podnoszonej przez spółkę informacji, o ilości postępowań w przedmiocie kar pieniężnych za prowadzenie gier na automatach poza kasynem gry. Z uzasadnienia wniosku i zestawienia wszystkich postępowań o wymierzenie kary pieniężnej wynika, że wobec skarżącej wszczętych zostało 93 postępowań. Z załączonych kopii decyzji administracyjnych wynika zaś, że postępowań prowadzonych na etapie odwoławczym, w których zostały wydane decyzje pierwszoinstancyjne jest 29, a postępowań o wymierzenie kar pieniężnych, w których wydano decyzję drugoinstancyjną jest 7. Suma kar pieniężnych w postępowaniach, w których wydano już decyzje wynosi 672.000,00 zł. Naczelny Sąd Administracyjny podnosi ponadto, że pismem z dnia [...] grudnia 2015 r. spółka nadesłała uzupełnienie zawartego w skardze wniosku o wstrzymanie wykonalności decyzji ostatecznej. W załączeniu nadesłano: 1. oświadczenie o posiadanym majątku trwałym z dnia 1 grudnia 2015 r. wraz z ewidencją środków trwałych oraz wykazem automatów znajdujących się w depozycie organów celnych; 2. oświadczenie o posiadanych środkach z dnia 1 grudnia 2015 r. wraz z listą rachunków; 3. aktualne zestawienie postępowań o wymierzenie wobec spółki kar pieniężnych. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że wszystkie opisane wyżej okoliczności Sąd I instancji powinien zatem uwzględnić przy ponownej ocenie wniosku spółki o wstrzymanie wykonania decyzji i rozważyć ich wpływ na sytuację finansową spółki w związku z egzekucją kary pieniężnej określonej w zaskarżonej decyzji. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.