II GZ 744/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Krystyna Anna Stec po rozpoznaniu w dniu 26 listopada 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia R. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w P. z dnia 24 września 2015 r. sygn. akt III SA/Po 520/13 w zakresie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi R. P. na postanowienie Dyrektora W. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności wniesienia zażalenia na pismo w sprawie dotyczącej płatności do gruntów rolnych postanawia: oddalić zażalenie Wojewódzki Sąd Administracyjny w P. postanowieniem z dnia 24 września 2015 r. o sygn. akt III SA/Po 520/13, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 oraz art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; powoływanej dalej jako: p.p.s.a.) odmówił R. P. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Sąd wskazał, że R. P. wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. W uzasadnieniu podał, że jest bezdomny oraz utrzymuje się ze zbieractwa surowców wtórnych. Następnie WSA zauważył, że sprawa z wniosku R. P. o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu została już dwukrotnie prawomocnie rozstrzygnięta. Postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 marca 2014 r., sygn. akt II GZ 109/14 oddalono zażalenie strony na postanowienie WSA z dnia 23 stycznia 2014 r., sygn. akt III SA/Po 520/13 o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Z kolei postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 stycznia 2015 r., sygn. akt II GZ 940/14, oddalono zażalenie strony na postanowienie Sądu I instancji z dnia 5 listopada 2014 r., sygn. akt III SA/Po 520/13, o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Przyczyną odmowy przyznania prawa pomocy w dotychczas przeprowadzonych postępowaniach wpadkowych był brak wykazania przez skarżącego jego rzeczywistej sytuacji materialnej i zdolności do ponoszenia kosztów postępowania. Oświadczenia składane wraz z wnioskami uniemożliwiały zidentyfikowanie źródła i wysokości dochodów skarżącego. Były one nie tylko niepełne i nierzetelne ale świadczyły o ukrywaniu rzeczywistej sytuacji majątkowej i finansowej, nie stanowiąc tym samym rzeczywistej podstawy dla oceny zdolności płatniczych wnioskodawcy. W ocenie Sądu I instancji zawartej w zaskarżonym obecnie postanowieniu, wnioskodawca w dalszym ciągu nie ujawnia źródeł swoich dochodów. Konsekwentnie odmawiając wyjawienia źródeł dochodów uniemożliwia zbadanie, czy rzeczywiście uległy zmianie okoliczności i obecnie nie jest on w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania i niezbędne jest ustanowienie mu pełnomocnika z urzędu. Podobnie jak poprzednio wnioskodawca powołuje się enigmatycznie na zadłużenie oraz brak jakichkolwiek środków finansowych i majątku. Wobec powyższego Sąd stwierdził, że kolejny wniosek skarżącego nie wskazuje na zmianę okoliczności przemawiającą za przyznaniem prawa pomocy (art. 165 p.p.s.a.), a jednocześnie wniosek ten nie zawiera pełnej informacji umożliwiającej ocenę zdolności strony skarżącej do poniesienia kosztów postępowania w niniejszej sprawie. Oceny tej nie zmieniają wyjaśnienia zawarte w piśmie procesowym wnioskodawcy z dnia 28 lipca 2015 r., które stanowią jedynie częściowe, niczym nieudokumentowane odniesienie się do wezwania wystosowanego w oparciu o art. 255 p.p.s.a. Wyjaśnienia te Sąd I instancji uznał za bezużyteczne z punktu widzenia możliwości dokonania oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy, albowiem nie pozwalają wnioskować o jego zdolnościach płatniczych. W tych okolicznościach WSA w P. uznał, że wnioskodawca, mając świadomość braków złożonego wniosku i nie usuwając ich, nie wykazał przesłanek przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. W zażaleniu do NSA R. P. wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia Sądu z dnia 24 września 2015 r. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Jak prawidłowo zauważył Sąd I instancji, sprawa z wniosku R. P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w niniejszym postępowaniu została prawomocnie rozstrzygnięta postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 stycznia 2015 r., którym oddalono zażalenie skarżącego na odmowę przyznania mu prawa pomocy. Z uzasadnienia wspomnianego postanowienia wynika, że wówczas powodem odmowy przyznania prawa pomocy był brak wykazania przez skarżącego jego rzeczywistej sytuacji materialnej i zdolności do ponoszenia kosztów postępowania. Sąd wskazał, że R. P. konsekwentnie odmawiając wyjawienia źródeł dochodu uniemożliwił Sądowi zbadanie możliwości płatniczych skarżącego. Wskazane wyżej prawomocne postanowienie należy do postanowień niekończących postępowania w sprawie, które mogą być uchylane lub zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne (art. 165 p.p.s.a.). Bez zmiany okoliczności sprawy sąd nie może jednak uchylić lub zmienić takiego postanowienia. Muszą to być jednak takie zmiany, które uzasadniają korektę dotychczasowego rozstrzygnięcia. W przypadku postanowienia wydanego w zakresie prawa pomocy, zmiana okoliczności sprawy musi być oceniana w kontekście przesłanek, które legły u podstaw postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy. Postępowanie dotyczące złożonego przez skarżącego ponownego wniosku o przyznanie prawa pomocy powinno zatem mieć na celu ocenę, czy zmieniły się okoliczności faktyczne bądź prawne, które były podstawą odmowy przyznania prawa pomocy w poprzednim, prawomocnie zakończonym postępowaniu. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego rozpoznającego zażalenie R. P., dokonana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny ocena jego sytuacji jest prawidłowa i nie została skutecznie podważona, ponieważ wnioskodawca w dalszym ciągu nie ujawnił źródeł swoich dochodów. R. P. konsekwentnie odmawiając wyjawienia źródeł dochodów uniemożliwił Sądowi zbadanie, czy rzeczywiście uległy zmianie okoliczności i obecnie nie jest on w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji.