I SAB/Wa 605/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marta Kołtun-Kulik (spr.) Sędziowie: WSA Gabriela Nowak WSA Dariusz Pirogowicz Protokolant specjalista Joanna Pleszczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 listopada 2015 r. sprawy ze skargi K. S., J. P. i P. S. na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o ustalenie odszkodowania za nieruchomość 1. zobowiązuje Prezydenta [...] do rozpoznaniu wniosku z dnia [...] lipca 2008 r. o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ulicy [...], ozn. hip. [...] - w terminie czterech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz skarżących K. S., J. P. i P. S. solidarnie kwotę 340 (trzysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z dnia 27 lipca 2015 r. K. S., J. P. oraz P. S. - reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika - wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta [...] w rozpoznaniu wniosku z dnia [...] lipca 2008 r. o ustalenie i przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...], oznaczoną w księdze wieczystej jako "[...]" - na podstawie art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (j.t. Dz. U. z 2015 r., poz. 782 ze zm.). Pismem z dnia 11 września 2014 r. wnioskodawcy wnieśli do Wojewody [...] zażalenie na bezczynność Prezydenta [...] w załatwieniu ww. sprawy o odszkodowanie. W dniu [...] marca 2015 r. Wojewoda [...] wydał postanowienie nr [...], którym uznał wniesione zażalenie za uzasadnione i wyznaczył Prezydentowi [...] dodatkowy termin na załatwienie przedmiotowej sprawy, wynoszący trzy miesiące od daty doręczenia przedmiotowego postanowienia. W odpowiedzi na skargę Prezydent [...] wniósł o oddalenie skargi. W uzasadnieniu swojego stanowiska organ wskazał, że podjął czynności zmierzające do zakończenia postępowania w tym wystąpił w dniu 1 września 2015 r. do Zakładu Gospodarowania Nieruchomościami [...] o niezbędne informacje, celem uzupełnienia materiału dowodowego. Ponadto, pismem z dnia 1 września 2015 r., organ poinformował pełnomocnika skarżących, że sprawa zostanie zakończona do dnia 31 grudnia 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga jest uzasadniona, co skutkowało wydaniem przez Sąd wyroku zobowiązującego organ do wydania orzeczenia w określonym terminie. Stosownie do treści art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), powoływanej dalej jako "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej poprzez rozpoznawanie skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a. Zgodnie natomiast z art. 149 § 1 p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekle prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Instytucja skargi na bezczynność ma na celu doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie, kontrola Sądu zmierza zaś do sprawdzenia, czy istotnie organ administracji publicznej pozostaje w bezczynności w rozpoznaniu wniosku. Oceniając powyższe okoliczności, Sąd bierze pod uwagę stan faktyczny i prawny istniejący w dacie orzekania. Z zasad ogólnych postępowania administracyjnego wynika, że organy administracji publicznej mają obowiązek działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do załatwienia sprawy (art. 12 § 1 k.p.a.). Ponadto z przepisu art. 35 § 1 k.p.a. wynika obowiązek załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki, nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania (art. 35 § 3 k.p.a.). O każdym przypadku nie załatwienia sprawy w terminie, organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy (art. 36 § 1 k.p.a.). Ten sam obowiązek ciąży na organie również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 k.p.a.). Powyższe przepisy wyznaczają zatem organowi administracji publicznej standardy obowiązujące przy załatwianiu spraw. Z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie wydał decyzji lub postanowienia, względnie aktu lub czynności wskazanych w art. 3 § 2 p.p.s.a. (zob. wyrok NSA z dnia 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13). Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy uznać należy, że zaistniały przesłanki uzasadniające stwierdzenie bezczynności Prezydenta [...], a tym samym zobowiązanie organu do wydania aktu w określonym terminie. Poza sporem bowiem jest, iż Prezydent nie rozpoznał wniosku z dnia [...] lipca 2008 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...], oznaczonej w księdze wieczystej jako "[...]" oraz to, że organ nadal pozostaje w zwłoce. Z nadesłanych do akt sprawy dokumentów wynika, że do dnia wniesienia przez skarżących przedmiotowej skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie oraz do dnia rozprawy, organ nie wydał rozstrzygnięcia w sprawie. W związku z powyższym zarzut bezczynności Prezydenta [...] przy rozpoznawaniu wniosku należało uznać za uzasadniony, co skutkuje wyznaczeniem czteromiesięcznego terminu do załatwienia sprawy. Oceniając przesłanki wynikające z art. 149 § 1 zdanie drugie p.p.s.a., Sąd stwierdził, że bezczynność organu w rozpoznaniu niniejszej sprawy miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można bowiem mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (zob. wyrok NSA z dnia 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13). Sytuacja taka zaszła w niniejszej sprawie. I tak, z akt administracyjnych sprawy wynika, że dopiero po zapytaniu pełnomocnika wnioskodawców (w dniu 27 marca 2009 r.) o przyczyny nierozpoznania wniosku organ pismem z dnia 3 kwietnia 2009 r. poinformował, że wniosek o odszkodowanie za ww. nieruchomość zostanie rozpoznany po zakończeniu postępowania o przyznanie prawa użytkowania wieczystego do gruntu przedmiotowej nieruchomości. Decyzja w tej sprawie została wydana przez Prezydenta [...] w dniu [...] marca 2010 r., zaś na jej podstawie odmówiono K. S., J. P., G. S. przyznania prawa użytkowania wieczystego do gruntu dawnej nieruchomości hipotecznej oznaczonej w księdze wieczystej jako [...]. Akta własnościowe niniejszej nieruchomości zostały przekazane przez Dział Nieruchomości Dekretowych [...] do Biura Gospodarki Nieruchomościami [...] w dniu 3 grudnia 2010 r. Pomimo tego, organ nadal nie podejmował żadnych czynności w sprawie. Pismem z dnia 19 maja 2011 r. pełnomocnik K. S., J. P., P. S. oraz D. S. wystąpił do organu o wyjaśnienie przyczyn nierozpoznania wniosku, zaś pismem z dnia 11 września 2014 r. złożył zażalenie do Wojewody [...] na niezałatwienie sprawy w terminie. Bez wątpienia, dopiero powyższe działanie pełnomocnika skłoniło organ do podjęcia czynności albowiem ten pismami z dnia 26 listopada 2014 r. wystąpił do: Dyrektora Archiwum Państwowego oraz Urzędu [...] Wydziału Architektury i Budownictwa [...] o wskazane w tych pismach informacje, niezbędne do zakończenia przedmiotowego postępowania. Jednocześnie, pismem o tej samej dacie, prgan poinformował pełnomocnika wnioskodawców o przewidywanym terminie zakończenia postępowania, tj. do dnia 31 marca 2015 r. Termin ten nie został dochowany. Organ nie dochował również terminu wyznaczonego przez Wojewodę [...] w postanowieniu z dnia [...] marca 2015 r. uznającego zażalenie wnioskodawców na niezałatwienie sprawy za uzasadnione, albowiem nie wydał rozstrzygnięcia w terminie do dnia 12 marca 2015 r. (trzy miesiące od daty doręczenia ww. postanowienia). Na dzień wnoszenia skargi, tj. w dniu 27 lipca 2015 r. organ nadal pozostawał w bezczynności. W tym miejscu wskazać należy, że stanie na straży praworządności wymaga od organu prowadzenia postępowania w taki sposób, aby nie było wątpliwości, że podejmuje niezbędne czynności zmierzające do załatwienia sprawy. Dotyczy to również spraw skomplikowanych i wymagających zgromadzenia dokumentów sprzed wielu lat. Jednocześnie, brak możliwości zakończenia postępowania - pomimo starań organu, które winny znajdować odzwierciedlenie w aktach sprawy - powinien zostać zakomunikowany stronie, niezwłocznie po upływie terminów ustawowych. Natomiast, Prezydent [...] o niemożności zakończenia postępowania w terminie zawiadomił strony dopiero pismem z dnia 3 kwietnia 2009 r. (po ok. 8 miesiącach od daty złożenia wniosku), następnie pismem z dnia 26 listopada 2014 r. wskazując termin załatwienia sprawy na dzień 31 marca 2015 r. r., a następnie - wobec niedochowania i tego terminu – pismem z dnia 1 września 2015 r. zakreślił kolejny termin zakończenia postępowania, tj. na dzień 31 grudnia 2015 r. Powyższe działania Prezydenta [...] wskazują, iż ten nie tylko nie dochował terminu rozpoznania sprawy wyznaczonego przez Wojewodę [...] w ww. postanowieniu ale także nie wywiązał się z terminu wyznaczonego samemu sobie. Wobec czego, w zaistniałych okolicznościach sprawy, postępowanie Prezydenta [...] prowadzone było z rażącym naruszeniem art. 7, 8, 9, 12, 35 i 36 k.p.a. Biorąc powyższe pod uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a. orzekł, jak w punkcie 1 i 2 sentencji wyroku. Rozstrzygnięcie zawarte w punkcie 3 sentencji wyroku Sąd oparł na przepisie art. 200 w związku art. 205 § 2 p.p.s.a.