II GSK 893/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Gabriela Jyż po rozpoznaniu w dniu 5 kwietnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej P. Z. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W. z dnia 30 listopada 2015 r. sygn. akt III SA/Wr 1129/15 w zakresie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi P. Z. na upomnienie P. P. S.A. w W. z dnia [...] lipca 2015 r., nr [...] w przedmiocie wezwania do zapłaty należności abonamentowych postanawia: oddalić skargę kasacyjną Postanowieniem z dnia 30 listopada 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we W. odrzucił skargę P. Z. na upomnienie P. P. S.A. w W. z dnia [...] lipca 2015 r. w przedmiocie wezwania do zapłaty należności abonamentowych. W motywach orzeczenia Sąd I instancji wskazał na wstępie, że istota sprawy sprowadza się do ustalenia czy upomnienie może być przedmiotem kontroli sądu administracyjnego w oparciu o art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.). W ocenie Sądu I instancji nie budziło wątpliwości, że upomnienie stanowi potwierdzenie uprawnień czy obowiązków dłużnika (skarżącego) wynikających z przepisów prawa. Stanowi ono jedynie swoiste "wezwanie do zapłaty" należności, przypomnienie dłużnikowi o istniejącym zobowiązaniu, a w określonych przypadkach stanowi też niezbędny warunek do skutecznego wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Sąd przywołując treść art. 15 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 1015 ze zm.), wskazał, że adresatem normy określonej w tym przepisie, stanowiącej podstawę do wystawienia upomnienia, jest wierzyciel będący organem administracji, a nie dłużnik. Sąd zwrócił przy tym uwagę, że strona nie jest przy tym pozbawiona możliwości obrony swoich praw, gdyż służy temu instytucja zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym w zakresie, których strona może podnosić miedzy innymi zarzuty nieistnienia obowiązku. Reasumując, Sąd I instancji uznał, że wezwanie do uiszczenia opłaty abonamentowej nie jest "inną czynnością" w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. przez co nie może być przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej. Skargą kasacyjną P. Z. zaskarżył w całości postanowienie Sądu I instancji zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 58 § 1 pkt 1 w zw. z art. 3 § 2 pkt 4 w zw. z art. 1 p.p.s.a. poprzez odrzucenie skargi z powodu braku właściwości sądu administracyjnego, mimo iż faktycznie niniejsza sprawa należy do właściwości sądu administracyjnego, a zatem koniecznym jest merytoryczne rozpoznanie złożonej skargi i w konsekwencji dokonanie kontroli zaskarżonej czynności. Podnosząc ten zarzut skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia. P. P. S.A. w W. w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniosła o jej oddalenie w całości oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie znajduje usprawiedliwionych podstaw. W niniejszej prawie przedmiotem wywiedzionej przez P. Z. skargi było upomnienie wystawione mu przez P. P. S.A., wzywające skarżącego do zapłaty należności z tytułu abonamentu wraz z odsetkami i kosztami upomnienia. Fundamentalne znaczenie miało wobec tego ustalenie czy dokument ten mógł zostać objęty przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej w oparciu o art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., więc czy skierowane do skarżącego upomnienie mogło stać się przedmiotem skargi implikującej ocenę prawidłowości podjętych przez organ działań wynikających z przepisów prawa. Powołany przepis stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądu administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na inne niż określone w punkcie 1 – 3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa (...). Kwestionowane upomnienie (wezwanie do zapłaty), zostało skierowane do skarżącego w oparciu o art. 15 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, który to przepis określa, że egzekucja administracyjna może być wszczęta jeżeli wierzyciel, po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, przesłał mu pisemne upomnienie, zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego, chyba że przepisy szczególne inaczej stanowią. Z jego treści jasno wynika, że upomnienie jest rodzajem czynności zmierzającym do przypomnienia zobowiązanemu o obowiązku zapłaty wymienionych w nim należności (zobowiązania), w sytuacji gdy termin do ich uregulowania, wykonania, upłynął bezskutecznie. Jest również czynnością mającą poprzedzać wszczęcie postępowania egzekucyjnego, przy czym upomnienie obwarowane jest wymogiem poinformowania o zagrożeniu skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego. Upomnienie zawierające wezwanie do wykonania obowiązku nie jest wobec tego rozstrzygnięciem o władczym charakterze, decydującym o sytuacji prawnej osoby, do której zostało skierowane. W konsekwencji nie jest aktem lub czynnością prawną, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. – dotyczącym uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, co usuwa je spod jurysdykcji sądów administracyjnych. Wobec powyższego stwierdzić należy, że Sąd I instancji dokonał prawidłowej oceny wniesionej skargi, skutkiem której było jej odrzucenie w oparciu o art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., obligującego sąd do odrzucenia skargi w przypadku gdy sprawa nie należy do właściwości sądów administracyjnych. Odnieść się należy do argumentacji zawartej w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, którą jej autor wyprowadził na podstawie analizy wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 16 czerwca 2010 r., w sprawie o sygnaturze K 24/08, w którym Trybunał zawarł wywód odnośnie zakresu kontroli sądów administracyjnych spraw dotyczących opłat abonamentowych. W powołanym przez autora skargi kasacyjnej fragmencie uzasadnienia orzeczenia Trybunału, stwierdzono, że: "Nie ulega wątpliwości, że obowiązujące przepisy pozwalają abonentowi (jako adresatowi obowiązku wynikającego ex lege) podjąć działania zmierzające do ochrony jego praw. Stanowisko wyrażone przez kierownika COF, zarówno co do samego obowiązku uiszczenia zaległego abonamentu, jak i co do jego wysokości oraz wysokości należnych odsetek podatkowych - jako czynność dotycząca stwierdzenia obowiązku wynikającego wprost z przepisów prawa - będzie podlegać kontroli sądowej na podstawie i w trybie art. 3 § 2 pkt 4 i art. 52 § 3 p.p.s.a. Natomiast w razie konkretyzacji obowiązku w tytule egzekucyjnym możliwość zaskarżenia do sądu administracyjnego postanowień wydawanych w toku postępowania egzekucyjnego wynika z art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a.". W oparciu o powołany wywód, autor skargi kasacyjnej stwierdził, że "sprowadzenie objętej skargą czynności jedynie na płaszczyznę proceduralną jest oczywiście niezasadne i w konsekwencji prowadzi do ograniczenia jego funkcjonowania, jak też do ogranicza podstawowe uprawnienia skarżącego w zakresie prawa do sądu". Stanowisko takie jest błędne, nie wynika w sposób bezpośredni i oczywisty z motywów orzeczenia Trybunału. Trybunał, bowiem stwierdza dopuszczalność obrony przez abonenta swoich prawa na drodze sądowoadministracyjnej w stosunku do czynności organu, które: 1) stwierdzają sam obowiązek uiszczenia zaległego abonamentu; 2) jego wysokość wraz z odsetkami; 3) konkretyzują obowiązek w tytule egzekucyjnym. Działania celem, których jest stwierdzenie obowiązku uiszczenia zaległego abonamentu oraz jego wysokości wraz z odsetkami, dotyczą stwierdzenia obowiązku wynikającego wprost z przepisów ustawy. Czynność konkretyzacji obowiązku w tytule egzekucyjnym jest natomiast czynnością podejmowaną w troku postępowania egzekucyjnego. Niewątpliwie, zatem podlegają one kontroli sądów administracyjnych, a więc mogą zostać zaskarżone w trybie przepisów ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi jako dotyczące obowiązków wynikających z przepisów obowiązującego prawa (art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.) oraz postanowień wydanych w postępowaniu egzekucyjnym (art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a.). Takie stanowisko wynika wprost z treści przywołanej części uzasadnienia wyroku Trybunału. Zauważyć przy tym należy, że nie ma w nim mowy o upomnieniu skierowanym do podmiotu na podstawie art. 15 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, jako jednej z czynności podjętej w sprawie opat abonamentowych kwalifikującej się do kontroli sądów administracyjnych. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 184 w zw. z art. 182 § 1 i 3 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.