I OZ 170/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Joanna Runge – Lissowska po rozpoznaniu w dniu 23 lutego 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J.S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 stycznia 2016 r., sygn. akt II SAB/Wa 902/15 o odmowie przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi J.S. na bezczynność Wójta Gminy Klembów w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia 26 czerwca 2015 r. o udostępnienie informacji publicznej (dot. poz. [...]) postanawia: oddalić zażalenie Zaskarżonym postanowieniem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił J.S. przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym częściowe zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu. W uzasadnieniu Sąd wskazał, iż wprawdzie deklarowany przez skarżącego dochód w przeliczeniu na jednego członka rodziny nie jest wysoki, jednak gospodarstwo, prowadzone przez syna i synową wnioskodawcy zaspakaja bieżące potrzeby rodziny. Skarżący i jego żona mają stałe dochody, zapewnione mieszkanie, opiekę i pomoc. Podkreślono też, że syn skarżącego jest właścicielem domu oraz nieruchomości rolnej o powierzchni 10,8845 ha, którym może rozporządzać w sposób przynoszący dochody. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł J.S., podkreślając swoją trudną sytuację materialną i negując ustalenia dokonane przez Sąd. Podkreślił on także, iż nie ma możliwości uzyskiwania większych dochodów z gospodarstwa z uwagi na zły stan zdrowia jego syna, który uniemożliwia mu podjęcie pracy wymagającej wysiłku fizycznego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej jako "P.p.s.a.", przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania niezbędnego dla niej i jej rodziny. Z powyższego przepisu jednoznacznie wynika, że instytucja prawa pomocy ma na celu umożliwienie dochodzenia swoich praw przed sądem osobom o bardzo niskich dochodach lub całkowicie tych dochodów pozbawionych, które z uwagi na swą sytuację materialną nie są w stanie pokryć kosztów związanych z postępowaniem sądowym. Oceniając sytuację majątkową i możliwości płatnicze J.S., Sąd I instancji, właściwie uznał, że nie uzasadnia ona przyznania mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W przedmiotowej sprawie podkreślenia wymaga fakt, że zarówno skarżący, jak i jego żona, uzyskują stały dochód miesięczny w postaci emerytur rolniczych. Wprawdzie dochód ten nie jest znaczny, jednakże nie można stwierdzić, aby J.S. był osobą, wobec której istnieje możliwość przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie. Okoliczność, że skarżący wraz z żoną pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z synem i jego rodziną i nie osiąga żadnych dochodów z posiadanego gospodarstwa rolnego nie upoważnia do żądania przyznania prawa pomocy. Wszak udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, gdy zdobycie przez stronę środków na koszty postępowania w inny sposób jest rzeczywiście (obiektywnie) niemożliwe. Strona, która dysponuje wolnymi od obciążeń składnikami majątku, takimi jak gospodarstwo rolne jest w stanie bez pomocy państwa pokryć wydatki związane ze swym udziałem w sprawie. Dobrowolne pozbawianie się źródła dochodu w żadnym razie nie może stanowić przesłanki pozwalającej na uwzględnienie żądania strony. Nie bez znaczenia dla oceny wniosku skarżącego jest okoliczność, iż wnioskodawca od lat realizuje swoje konstytucyjne prawo dostępu do informacji na podstawie przepisów ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej. Dostępność do sądu wymaga z natury rzeczy posiadania środków finansowych. Oznacza to, że w ramach planowania wydatków strona, w szczególności prowadząc tak rozległą działalność skargową i przewidując realizację swoich praw przed sądem, powinna uwzględnić także konieczność posiadania środków na prowadzenia spraw sądowych. Mając na uwadze powyższe i uznając, że zaskarżone w niniejszej sprawie postanowienie jest zgodne z prawem, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi