II OZ 20/16

Sygn. akt II OZ 20 / 16 POSTANOWIENIE Dnia 19 stycznia 2016 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Czapska - Górnikiewicz po rozpoznaniu w dniu 19 stycznia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Z. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 15 grudnia 2015 r. sygn. akt II SA/Bk 690/15 odmawiające przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od części kosztów sądowych w sprawie ze skargi Z. S. na decyzję Podlaskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Białymstoku z dnia [...] marca 2015 r. nr [...] w przedmiocie nakazania przedstawienia dokumentów postanawia: oddalić zażalenie. Sygn. akt II OZ 20 / 16 UZASADNIENIE Zaskarżonym postanowieniem z dnia 15 grudnia 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku odmówił skarżącej Z. S. przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od części kosztów sądowych, tj. wpisu od skargi. W uzasadnieniu powyższego postanowienia Sąd pierwszej instancji wskazał, iż skarżąca pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z mężem, są emerytami rolniczymi i uzyskują z tego tytułu dochód w łącznej wysokości 1.808,01 zł (emerytury w wysokości 900,78 zł i 907,23 zł). Ponadto uzyskują miesięczny dochód z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w kwocie 538 zł. W skład majątku wnioskodawczyni wchodzi jedynie samochód osobowy, na który został zaciągnięty kredyt w kwocie 44.143 zł i oszczędności na bieżące wydatki w kwocie 900 zł. Wnioskodawczyni wraz z mężem zamieszkują w domu córki. Miesięczne bieżące wydatki rodziny skarżącej przedstawiają się następująco: kredyt na samochód – 1.226,19 zł, ubezpieczenie samochodu – 210,92 zł, koszty mieszkania – 100 zł, opłaty za media – 160 zł, usługi telekomunikacyjne – 30 zł, koszty leczenia i rehabilitacji – 30 zł. Do wniosku dołączono kserokopie: załącznika do umowy kredytowej, informacji o minimum socjalnym w czerwcu 2015 r., odcinków za emeryturę. W sprzeciwie od postanowienia referendarza sądowego skarżąca podała, że kwota 900 zł nie stanowi oszczędności, ale pochodzi z bieżącej emerytury, która na dzień wypełnienia wniosku nie została jeszcze wypłacona. Nadto skarżąca podniosła, że z przychodu, który ma trudno jest opłacić raty, zapłacić za benzynę, jedzenie. Żyje nadzwyczaj oszczędnie i nie ma już z czego zrezygnować, aby mogła zaoszczędzić w celu uiszczenia wpisu. Odmawiając przyznania skarżącej prawa pomocy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku uznał stanowisko wyrażone w sprzeciwie za mało prawdopodobne. Skarżąca wyraźnie wyodrębniła kwotę emerytury w rubryce dotyczącej dochodu i kwotę 900 zł w rubryce dotyczącej oszczędności z dodatkowym określeniem, że jest to kwota na bieżące wydatki. Abstrahując jednakże nawet od tego, Sąd przyjął, że sytuacja majątkowa skarżącej bez tej kwoty, nie uzasadnia zwolnienia jej od kosztów sądowych w części dotyczącej wpisu sądowego. Skarżąca wraz z mężem osiągają stały miesięczny dochodu pozwalający na pokrycie wykazanych wydatków. Nadto, skoro stać ją na zaciąganie kredytu rozłożonego na stosunkowo wysokie raty, ze spłatą których skarżąca nie ma kłopotów, to ma ona płynność finansową i nie znajduje się w tak trudniej sytuacji, by uzasadnione było zwolnienie jej od obowiązku uiszczenia wpisu od skargi. Jak podkreślił Sąd, skarżąca powinna mieć na uwadze, że prowadzenie postępowania sądowego wiązać się będzie z koniecznością ponoszenia niezbędnych kosztów. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak na wstępie na podstawie art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – zwanej dalej P.p.s.a.). Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła Z. S., modyfikując swój wniosek w pozycji "Posiadane zasoby na dzień złożenia wniosku" poprzez zastąpienie dotychczasowego brzmienia wyrażeniem "0 PLN". Zarzucając Sądowi naruszenie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., skarżąca podkreśliła, że uiszczenie przez nią wpisu będzie równoznaczne z tym, iż wpadnie w spiralę kredytową. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z treścią art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. stronie może zostać przyznane prawo pomocy w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest ona w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest przy tym obowiązek ponoszenia kosztów sądowych przez wnoszącego skargę. Zwolnienie od tegoż obowiązku ma charakter wyjątkowy i muszą za nim przemawiać uzasadnione okoliczności faktyczne wskazujące, że obiektywna sytuacja finansowa strony nie daje jej możliwości zgromadzenia odpowiednich środków na poniesienie kosztów sądowych. Z konstrukcji powołanego powyżej przepisu art. 246 § 1 P.p.s.a. wynika, że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Stwierdzić trzeba, że w okolicznościach niniejszej sprawy Sąd pierwszej instancji zasadnie odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy przede wszystkim z uwagi na posiadane przez nią oraz jej męża środki, które prócz utrzymania pozwalają im na spłatę kredytu rozłożonego na wysokie raty. Podkreślić przy tym również trzeba, iż koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie domowym, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami, a ubiegający się o przyznanie prawa pomocy powinien w pierwszej kolejności poczynić oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania. Skarżąca nie może, zatem w zaistniałych w sprawie okolicznościach faktycznych domagać się tego, aby przerzucić na Skarb Państwa ciężar ponoszenia zobowiązań publicznoprawnych, do jakich należą koszty sądowe. Kwestia spłacania zaciągniętych kredytów, czy pożyczek jest, bowiem indywidualną sprawą strony i nie może skutkować automatycznym przeniesieniem na Skarb Państwa ciężaru kosztów postępowania sądowego. W tym stanie sprawy Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.