I OZ 203/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jan Paweł Tarno po rozpoznaniu w dniu 15 marca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia V. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 1 grudnia 2015 r., sygn. akt III SA/Gd 703/15 o oddaleniu wniosku o wyłączenie od rozpoznania sprawy sędziego NSA Anny Orłowskiej i sędziego WSA Elżbiety Kowalik-Grzanki w sprawie ze skargi V. P. na decyzję Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Gdańsku z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...] w przedmiocie wprowadzenia zmian w operacie ewidencji gruntów i budynków postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z 1 grudnia 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, III SA/Gd 703/15, oddalił wniosek V. P. o wyłączenie od rozpoznania sprawy sędziego NSA Anny Orłowskiej i sędziego WSA Elżbiety Kowalik-Grzanki w sprawie ze skargi V. P. na decyzję Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Gdańsku z [...] czerwca 2015 r. nr [...] w przedmiocie wprowadzenia zmian w operacie ewidencji gruntów i budynków. W uzasadnieniu Sąd I instancji podniósł, że z oświadczenia sędziów NSA Anny Orłowskiej i WSA Elżbiety Kowalik-Grzanki z 30 listopada 2015 r. wynika, że nie istnieją ani przesłanki z art. 18 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej jako: "p.p.s.a.") ani też okoliczności, które mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziów w rozpoznawanej sprawie (art. 19 p.p.s.a.). Powyższe oświadczenia sędziów i ich prawdziwość nie budzi żadnych wątpliwości, że nie zachodzą okoliczności określone w art. 18 i art. 19 p.p.s.a. Albowiem zgodnie z ugruntowanym poglądem judykatury, który Sąd I instancji orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela, skoro sędzia, którego dotyczy wniosek, złożył oświadczenie, że nie zachodzą żadne okoliczności określone w ww. przepisach, dające podstawę do wyłączenia sędziego od rozpoznania sprawy i prawdziwość tego oświadczenia nie budzi żadnych wątpliwości, to wniosek o jego wyłączenie nie zasługuje na uwzględnienie. Autorytet moralny sędziego przemawia za wiarygodnością złożonego wyjaśnienia i jeżeli strona żądająca wyłączenia zaprzecza prawdziwości, obowiązana jest wskazać i udowodnić okoliczności, które podważałyby wiarygodność oświadczenia sędziego (por. postanowienie NSA z 6 maja 2011 r., I OZ 314/11). W ocenie Wojewódzkiego Sąd Administracyjnego w Gdańsku, okoliczności przedstawione we wniosku V. P. nie stanowią o konieczności wyłączenia od rozpoznania sprawy sędziego NSA Anny Orłowskiej oraz sędziego WSA Elżbiety Kowalik-Grzanki, albowiem sprawa, na którą powołuje się skarżąca – III SA/Gd 793/14 dotyczyła decyzji Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Gdańsku z [...] sierpnia 2014 r., nr [...] w przedmiocie zmiany oznaczenia funkcji użytkowej budynków. Nadto, nie stanowi również uzasadnionej wątpliwości co do bezstronności sędziego przeświadczenie strony co do tego, że sędzia prowadzi proces wadliwie, na szkodę skarżącej czy też na szkodę wymiaru sprawiedliwości. Fakt braku podstawy wyłączenia w niniejszej sprawie potwierdza również treść 18 § 1 pkt 6a p.p.s.a. Mając na uwadze powyższe Sąd I instancji stwierdził, że zgłoszony wniosek o wyłączenie sędziów jest oczywiście nieuzasadniony. Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła V. P., domagając się uwzględnienia skargi i wydania rozstrzygnięcia merytorycznego lub przekazania sprawy do WSA w Gdańsku w celu ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania zażaleniowego według norm przepisanych. Zaskarżonemu zażaleniu zarzucono naruszenie: 1. art. 19 p.p.s.a. przez jego błędną wykładnię i brak zastosowania; 2. art. 141 § 4 p.p.s.a. przez błędne ustalenie w sprawie okoliczności uzasadniających wyłączenie wskazanych sędziów; 3. art. 45 pkt 1 Konstytucji RP poprzez odmowę stronie prawa do sprawiedliwego i godziwego rozpoznania sprawy przez bezstronny sąd. W uzasadnieniu podniesiono, że wskazani we wniosku o wyłączenie sędziowie brali udział w rozpoznaniu sprawy wniesionej przez skarżącą do WSA w Gdańsku o sygnaturze akt III SA/Gd 793/14 i zdaniem skarżącej wydali wyrok "wołający o pomstę do nieba" oraz nie zaprotokołowali twierdzeń strony jak również nie wzięli ich pod uwagę dokonując ustalenia i oceny stanu faktycznego sprawy. Ponadto, w ocenie skarżącej wspomniani sędziowie na rozprawie zachowali się w stosunku do niej, "tak jak gdyby byli pełnomocnikami strony przeciwnej, nie kryjąc niechęci do skarżącej". Dowodem na powyższe twierdzenie jest fakt, że sędziowie ci wydali rozstrzygnięcie w sprawie tylko i wyłącznie w oparciu o opinię sporządzoną przez prywatną osobę na zlecenie Wójta Gminy U. i pominęli co najmniej cztery dokumenty urzędowe. W tej sytuacji, zdaniem skarżącej, "sędziowie ci dokonali deprecjacji dokumentów urzędowych uznając je za zwykłe śmieci tym samym podważając autorytet i wiarygodność organów władzy publicznej, które wydały te dokumenty". Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wyłączenie sędziego od orzekania w sprawie sądowoadministracyjnej może nastąpić z mocy samej ustawy (art. 18 p.p.s.a.), bądź też na wniosek strony lub żądanie sędziego (art. 19 p.p.s.a.). W pierwszym ze wskazanych przypadków przyczyny wyłączenia sędziego zostały enumeratywnie wymienione, a zatem tworzą one katalog zamknięty, co wyłącza możliwość stosowania wykładni rozszerzającej. Natomiast na wniosek strony (bądź na żądanie sędziego) sąd wyłącza sędziego, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w sprawie. Zasadność wniosku o wyłączenie sędziego zależy od okoliczności faktycznych, jakie w każdym konkretnym przypadku mogą mieć wpływ na sposób prowadzenia postępowania przez sędziego. Przy czym stosownie do treści art. 20 p.p.s.a., to strona składająca wniosek obowiązana jest wskazać oraz uprawdopodobnić przyczyny wyłączenia. Postanowienie w przedmiocie wyłączenia sędziego, zgodnie z treścią art. 22 § 2 p.p.s.a., poprzedza złożenie wyjaśnień przez tego sędziego, którego wniosek dotyczy. Podkreślić należy, że o wyłączeniu sędziego nie może decydować subiektywne przekonanie strony o jego stronniczości i niesprawiedliwości, a także zbieżność nazwisk sędziego i pracowników organu administracji, do czego w istocie sprowadzają się argumenty zawarte we wniosku o wyłączenie sędziów. Zarzuty dotyczące niewłaściwego, zdaniem skarżącego, sposobu orzekania sędziów w innej sprawie mogą być podnoszone w ramach przysługujących środków zaskarżenia, nie stanowią natomiast przesłanki do wyłączenia sędziego. Tego rodzaju okoliczności, jako niepoparte żadnymi dowodami uprawdopodabniającymi istnienie uzasadnionych wątpliwości co do bezstronności wskazanych sędziów, nie mogą stanowić podstawy do zastosowania instytucji wyłączenia sędziego. Przyczyny wyłączenia, które powinny zostać uprawdopodobnione we wniosku o wyłączenie sędziego, to wyłącznie przyczyny na które wskazują art. 18 i 19 p.p.s.a. Oznacza to, że nie będzie chodzić o jakąkolwiek okoliczność, która zdaniem strony wyłącza sąd od rozpoznawania jego sprawy, ale okoliczność spośród przewidzianych ustawą – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zasadnie uznał, że w rozpoznawanej sprawie nie zachodzą okoliczności uzasadniające uwzględnienie wniosku o wyłączenie wskazanych sędziów. Podnieść należy, że z oświadczeń złożonych przez sędziów objętych wnioskiem o wyłączenie wynika, że nie zachodzą żadne okoliczności, które mogłyby uzasadniać ich wyłączenie na podstawie art. 18 i 19 p.p.s.a. Skarżąca natomiast zarówno we wniosku, jak i w zażaleniu nie wykazał w żaden sposób, że istnieje prawdopodobieństwo wystąpienia takich okoliczności. W przedmiotowej sprawie skarżąca nie wskazała Sądowi I instancji przyczyn wyłączenia określonych w art. 18 p.p.s.a. (a które Sąd jest obowiązany wziąć pod uwagę również z urzędu), a także nie wskazała okoliczności tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego w danej sprawie (art. 19 p.p.s.a.). Sam fakt orzekania przez sędziego w innej sprawie skarżącej i podjęcie niekorzystnego dla niego rozstrzygnięcia nie świadczy o braku bezstronności tego sędziego. Sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Jeżeli więc zdaniem skarżącej Wojewódzki Sąd Administracyjny wadliwie prowadził postępowanie w sprawie III SA/Gd 793/14 i wydał wyrok sprzeczny z prawem, to ma ona do dyspozycji środek odwoławczy, jakim jest skarga kasacyjna do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Natomiast, brak bezstronności sędziego może wynikać z istnienia osobistych związków tego sędziego ze stronami sporu sądowego (w tym wypadku ze skarżącą), które wpływają na jego obiektywizm w sprawie. Niezadowolenie skarżącej, wynikające z faktu, że w sprawie orzekają sędziowie, którzy wcześniej wydali wyrok niezgodny z oczekiwaniami skarżącej i w jej przekonaniu niezgodny z prawem – nie jest wykazaniem istnienia przyczyny wyłączenia opisanej w art. 19 p.p.s.a. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 i art. 197 § 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.