I OZ 110/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Banasiewicz po rozpoznaniu w dniu 17 lutego 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Stowarzyszenia Studentów, Absolwentów i Przyjaciół [...] w Warszawie na postanowienie w przedmiocie zwrotu kosztów postępowania zawarte w punkcie 2 postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 3 grudnia 2015 r., sygn. akt II SAB/Łd 193/15 w sprawie ze skargi Stowarzyszenia Studentów, Absolwentów i Przyjaciół [...] w Warszawie na bezczynność Okręgowego Sądu Lekarsko-Weterynaryjnego Łódzkiej Izby Lekarsko-Weterynaryjnej w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 3 grudnia 2015 r., sygn. akt II SAB/Łd 193/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, po rozpoznaniu sprawy ze skargi Stowarzyszenia Studentów, Absolwentów i Przyjaciół [...] w Warszawie na bezczynność Okręgowego Sądu Lekarsko-Weterynaryjnego Łódzkiej Izby Lekarsko-Weterynaryjnej w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej na wniosek strony skarżącej z dnia 21 lutego 2015 r. w zakresie orzeczeń Okręgowego Sądu Lekarsko – Weterynaryjnego Łódzkiej Izby Lekarsko – Weterynaryjnej wydanych w latach 2011 – 2014, w punkcie pierwszym umorzył postępowanie sądowoadministracyjne, w punkcie drugim zasądził na rzecz skarżącego Stowarzyszenia Studentów, Absolwentów i Przyjaciół [...] w Warszawie od organu kwotę 104,20 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. W uzasadnieniu postanowienia w przedmiocie kosztów Sąd I instancji wskazał, że zgodnie z art. 201 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. – dalej "p.p.s.a."), zwrot kosztów przysługuje skarżącemu od organu także w razie umorzenia postępowania z przyczyny określonej w art. 54 § 3 p.p.s.a., lecz nadal jest to zwrot ograniczony do kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw (art. 200 p.p.s.a.). Sąd podkreślił, iż profesjonalny pełnomocnik reprezentujący stronę skarżącą jest jednocześnie prezesem Stowarzyszenia, przy czym prawo jednoosobowej reprezentacji tego Stowarzyszenia przysługuje każdemu członkowi zarządu. Wobec powyższego brak było podstaw do odrębnego udzielania pełnomocnictwa radcy prawnemu, który piastuje funkcję prezesa skarżącego Stowarzyszenia i był uprawniony do jednoosobowego reprezentowania. W konsekwencji Sąd wskazał, że do niezbędnych kosztów postępowania nie zaliczył wynagrodzenia dla radcy prawnego i opłaty skarbowej uiszczonej w związku z udzieleniem pełnomocnictwa. Za niezbędne koszty postępowania uznano w sprawie niniejszej tylko wpis sądowy w wysokości 100 zł i koszt nadania przesyłki pocztowej zawierającej skargę (4,20zł). Zażalenie na powyższe postanowienie wniosło Stowarzyszenie Studentów, Absolwentów i Przyjaciół [...] w Warszawie. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie art. 201 § 2 w związku z art. 205 § 2 p.p.s.a. polegające na nieuwzględnieniu części kosztów niezbędnych do celowego dochodzenia przez Stowarzyszenie jego praw. Wniesiono o zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kwoty 240 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego oraz kwoty 17 zł tytułem zwrotu opłaty skarbowej od pełnomocnictwa, a także wniesiono o zwrot kosztów postępowania zażaleniowego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 199 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Zgodnie z art. 200 p.p.s.a. w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Zwrot kosztów przysługuje także skarżącemu od organu w razie umorzenia postępowania z przyczyny określonej w art. 54 § 3 p.p.s.a. (stosownie do art. 201 § 1 p.p.s.a.). W myśl zaś art. 205 § 2 p.p.s.a. do niezbędnych kosztów postępowania strony reprezentowanej przez adwokata lub radcę prawnego zalicza się ich wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego adwokata lub radcy prawnego, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony. Zgodnie z art. 201 § 1 p.p.s.a zwrot kosztów ma miejsce w przypadku umorzenia postępowania w sytuacji, gdy skarga zostanie przez organ uwzględniona w terminie 30 dni od daty otrzymania skargi, co nastąpiło w przedmiotowej sprawie. Stowarzyszeniu przysługiwał zatem zwrot kosztów postępowania także na podstawie art. 200 p.p.s.a., na podstawie którego to przepisu Sąd przyznał Stowarzyszeniu zwrot kosztów postępowania poprzez zwrot wpisu sądowego w wysokości 100 zł i kosztu nadania przesyłki pocztowej zawierającej skargę (4,20 zł). Sąd I instancji nie zasądził natomiast zwrotu kosztów obejmujących wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika oraz opłaty od pełnomocnictwa uznając, że w sytuacji, gdy skarżące Stowarzyszenie reprezentowane było przez prezesa Stowarzyszenia, który jednocześnie jest radcą prawnym oraz zgodnie z wpisem do Krajowego Rejestru Sądowego uprawniony jest do jednoosobowego reprezentowania Stowarzyszenia, zwrot taki nie przysługuje. Naczelny Sąd Administracyjny w pełni podziela powyższe stanowisko. Zwrot kosztów postępowania zasądzany zarówno na podstawie art. 200 p.p.s.a., jak i art. 201 § 1 p.p.s.a., obejmuje zwrot kosztów niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Wprawdzie do kosztów takich zostało w art. 205 § 2 p.p.s.a. zaliczone między innymi wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika, jednakże w niniejszej sprawie nie można zgodzić się z twierdzeniem, że wynagrodzenie pełnomocnika stanowiło niezbędne koszty celowego dochodzenia praw przez skarżące Stowarzyszenie. Jak wynika z odpisu z KRS Prezes skarżącego Stowarzyszenia uprawniony jest do jednoosobowej reprezentacji Stowarzyszenia. Okoliczność, że występujący w postępowaniu sądowoadministracyjnym w imieniu Stowarzyszenia jego Prezes jest jednocześnie radcą prawnym, nie mogła przesądzać o konieczności przyznania Stowarzyszeniu zwrotu kosztów obejmujących wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika i opłaty od pełnomocnictwa. W takiej sytuacji zwrot kosztów postępowania w zakresie wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika, a w konsekwencji także opłaty skarbowej od pełnomocnictwa nie przysługuje. Radca prawny reprezentujący Stowarzyszenie jest bowiem jednocześnie osobą fizyczną uprawnioną do jego reprezentacji. Fakt, że Prezes Stowarzyszenia posiada specjalistyczną wiedzę i uprawnienia, które może wykorzystywać w celu usprawnienia czy też uproszczenia podejmowanych przez siebie w imieniu Stowarzyszenia czynności (np. poprzez poświadczanie dokumentów zgodnie z art. 48 § 3 p.p.s.a., na co wskazano w zażaleniu), nie może powodować, że Stowarzyszenie ponosić będzie dodatkowe niezbędne koszty do celowego dochodzenia praw. Ta sama osoba mogłaby bowiem reprezentować Stowarzyszenie jako jej Prezes. Tym bardziej, że w toku postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym nie obowiązuje przymus radcowsko-adwokacki i strona może samodzielnie podejmować wszelkie czynności. Ponadto zauważyć trzeba, że przepis art. 200 p.p.s.a. dotyczy orzekania o zwrocie poniesionych kosztów postępowania między stronami. W niniejszej natomiast sprawie w żaden sposób nie zostało wykazane, że Stowarzyszenie poniosło koszty postępowania związane z udziałem Prezesa Stowarzyszenia P. P. w postępowaniu sądowoadministracyjnym. To, że skargę podpisał P. P. będący Prezesem Stowarzyszenia, jako radca prawny i dołączył pełnomocnictwo udzielone przez członka zarządu, nie stanowi podstawy do przyjęcia, że skarżące Stowarzyszenie było reprezentowane przez radcę prawnego i poniosło wynagrodzenie radcy prawnego (art. 205 § 2 p.p.s.a.). W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 p.p.s.a., postanowi, jak w sentencji.