IV SA/Po 760/15
WyrokWSA w Poznaniu2015-12-03
Skład orzekający: Tomasz Grossmann, Donata Starosta, Anna Jarosz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ prowadzący ewidencję gruntów i budynków może odmówić aktualizacji danych na podstawie ostatecznej decyzji stwierdzającej nieważność innej decyzji administracyjnej, jeśli organ ten uważa decyzję stwierdzającą nieważność za wadliwą, bez wcześniejszego wystąpienia o jej weryfikację do właściwego organu?Ratio decidendi
Organ prowadzący ewidencję gruntów i budynków, który uważa ostateczną decyzję stwierdzającą nieważność innej decyzji za wadliwą, nie może odmówić aktualizacji danych na jej podstawie, opierając się na własnej ocenie wadliwości. Zamiast tego, powinien zwrócić się do właściwego organu (np. Samorządowego Kolegium Odwoławczego) o wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności tej decyzji i zawiesić własne postępowanie do czasu jego zakończenia. Odmowa aktualizacji bez takiej weryfikacji stanowi naruszenie przepisów proceduralnych i zasad dobrej administracji.Stan faktyczny
Skarżąca wniosła o aktualizację ewidencji gruntów i budynków na podstawie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego (SKO) stwierdzającej nieważność decyzji podziałowej. Prezydent Miasta odmówił aktualizacji, uznając, że decyzja SKO jest wadliwa i nie może być podstawą zmian w ewidencji, ponieważ podział prawny nieruchomości został już dokonany. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta. Skarżąca wniosła skargę do WSA.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w P. oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta P. Zasądził od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w P. na rzecz M. Sz. kwotę 457 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Grossmann (spr.) Sędziowie WSA Donata Starosta WSA Anna Jarosz Protokolant st. sekr. sąd. Monika Zaporowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 grudnia 2015 r. sprawy ze skargi M. Sz. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w P. z dnia (...) r., nr (...) w przedmiocie odmowy aktualizacji ewidencji gruntów i budynków 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w P. na rzecz M. Sz. kwotę 457 zł (czterysta pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Podaniem z (...) r. M. S, (dalej jako: "Wnioskodawczyni" lub "Skarżąca"), reprezentowana przez zawodowego pełnomocnika, radcę prawnego T.N., wniosła na podstawie art. 8 k.p.a. oraz art. 22 ust. 2 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne o aktualizację danych w ewidencji gruntów w związku z decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. nr (...) oraz decyzją Prezydenta Miasta P. nr (...).
W uzasadnieniu pełnomocnik Wnioskodawczyni podał, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. (dalej: "SKO") decyzją z (...) r. stwierdziło nieważność decyzji Dyrektora Zarządu Geodezji i Katastru Miejskiego G. (dalej: jako "Dyrektor ZGiKM G.") dotyczącej podziału nieruchomości położonej w P. przy ul. P. nr dz. (...) (dalej jako: "decyzja podziałowa"). Tym samym decyzja podziałowa jest nieważna już od momentu jej wydania (ex tunc). W tej sytuacji stan podziału nieruchomości ustalony na podstawie tej decyzji powinien powrócić do stanu sprzed jej uchylenia. Pełnomocnik Wnioskodawczyni wyjaśnił, że uznana za nieważną decyzja podziałowa z (...) r. nr (...) wydzielała z działki nr (...) działkę nr (...) pod budowę ulicy C. Decyzja ta pomijała wcześniejszy podział działki nr (...) na działki (...) oraz (...), dokonany postanowieniem sądu z (...) r., który stał u podstaw uchylenia ww. decyzji przez SKO. Tym samym decyzja SKO z (...) r. przywracała prawidłowy stan prawny określony przywołanym rozstrzygnięciem sądu. W tej sytuacji, jak wskazał pełnomocnik, wnosi się o oznaczenie podziału nieruchomości zgodnie z treścią przywołanego rozstrzygnięcia sądu, czyli pierwotnego podziału działki nr (...) na dwie działki o numerach (...) oraz (...), a dopiero ewentualnie następnie odrębne oznaczenie w rejestrze wydzielenia z działki nr (...) odrębnej kartograficznie działki na rzecz Miasta P. (dalej jako "Miasto"). Przy tym chodzi wyłącznie o dokonanie zmian w ewidencji, a nie o zmiany w strukturze własnościowej w ramach działek objętych ww. rozstrzygnięciem SKO.
Decyzją z (...) r. nr (...) Prezydent Miasta P. (dalej: "Prezydent Miasta" lub "organ I instancji), działając jako prezydent miasta na prawach powiatu, wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej – z powołaniem się na art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 z późn. zm.; dalej w skrócie: "k.p.a."), art. 6a ust. 1 pkt 2 lit. b i ust. 3, art. 7d pkt 1 oraz art. 24 ust. 2c ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2015 r. poz. 520 z późn. zm.; dalej w skrócie: "p.g.k.") – odmówił aktualizacji ewidencji gruntów i budynków, prowadzonej dla nieruchomości położonych w P., polegającej na zmianie danych wynikających z decyzji SKO z (...) r. nr (...).
W uzasadnieniu organ I instancji wyjaśnił, że zgodnie z aktualnymi zapisami w ewidencji gruntów i budynków (dalej w skrócie: "EGiB"), przy ul. P. (...) zarejestrowane są działki ewidencyjne nr (...) o pow. 0,0004 ha oraz nr (...) o pow. 0,1244 ha na arkuszu mapy 33 w obrębie S. w P. przy czym dla działki nr (...) prowadzona jest księga wieczysta (...), w której jako właściciel wpisane jest Miasto, a dla działki nr (...) prowadzona jest księga wieczysta (...), w której jako współwłaściciele zapisani są M. i G. S.w udziale stanowiącym 1/2 części oraz H. i T. W. w udziale 1/2 części. Działki te zostały wykazane w EGiB w dniu (...) r. na podstawie decyzji podziałowej. Następnie w dniu (...) r. w EGiB zarejestrowano podział prawny tej nieruchomości, poprzez wykazanie Miasta jako nowego właściciela działki nr (...) z arkusza mapy 33 obręb S., oraz oznaczenie nowej księgi wieczystej urządzonej dla tej działki (aktualnie: (...)). Wpisy w działach I i II ww. ksiąg wieczystych są zgodne z danymi wykazanymi w EGiB. Ponadto w toku postępowania pozyskano uwierzytelnioną kopię decyzji SKO z (...) r., mocą której stwierdzona została nieważność decyzji podziałowej.
Prezydent Miasta podkreślił, że dane ewidencyjne mają charakter informacyjno-techniczny i odnoszą się do konkretnej działki ewidencyjnej. W ewidencji rejestruje się jedynie stany prawne wynikające z określonych dokumentów urzędowych, a zatem stany ustalane w innym trybie lub przez inne organy orzekające. Odnosząc się zaś do zarejestrowanych aktualnie w EGiB działek nr (...) i nr (...) – stanowiących odrębne nieruchomości, powstałe w wyniku podziału geodezyjnego z 1999 r., a następnie podziału prawnego w wyniku zbycia jednej z nich na rzecz Miasta – organ I instancji wskazał, że doszło do sytuacji, gdy ww. decyzja SKO stwierdzająca nieważność decyzji podziałowej, tworzy w istocie stan odmienny od wykazanego w księgach wieczystych. Decyzja ta nie może być jednak podstawą zmian stanu prawnego wykazanego w tych księgach, gdyż nie eliminuje podziału prawnego nieruchomości dokonanego czynnością cywilnoprawną, tj. umową sprzedaży zawartą w formie aktu notarialnego z (...) r. pomiędzy małżonkami W. i S. a Miastem. Decyzja SKO nie może być podstawą wprowadzenia zmian w EGiB, a nadto, zdaniem Prezydenta Miasta, sama obarczona jest wadą określoną w art. 156 k.p.a.
Organ I instancji podkreślił, że rejestr ewidencji gruntów jest wyłącznie odzwierciedleniem aktualnego stanu prawnego dotyczącego danej nieruchomości i zawiera jedynie dane wynikające z tytułu własności, ma charakter deklaratoryjny, a nie konstytutywny, co oznacza, że nie kształtuje nowego stanu prawnego nieruchomości, a jedynie potwierdza stan prawny nieruchomości zaistniały wcześniej. Ujawniony w ewidencji gruntów stan prawny musi być zatem oparty na odpowiednich dokumentach (prawomocnych orzeczeniach sądowych, ostatecznych decyzjach administracyjnych, czynnościach prawnych dokonanych w formie aktów notarialnych, spisanych umowach i ugodach w postępowaniu sądowym i administracyjnym lub innych dokumentach posiadających moc dowodową dla ustalenia prawa własności).
Prezydent Miasta, z powołaniem się na orzecznictwo sądowoadministracyjne wskazał, że wpis zmian do ewidencji gruntów ma charakter wtórny w stosunku do stanu prawnego, nie może natomiast kształtować nowego stanu prawnego. W konsekwencji nie można w drodze postępowania o zmianę danych w ewidencji gruntów ustalać oraz rozstrzygać o prawidłowości istniejącego stanu prawnego, a do tego w efekcie, zdaniem organu, doszłoby przy pozytywnym rozpatrzeniu wniosku stron.
Organ I instancji podkreślił też, że w przedmiotowej sprawie stan prawny nieruchomości jest bezsprzeczny: dla działki nr (...) prowadzona jest księga wieczysta, w której jako właściciel wpisane jest Miasto, a w księdze wieczystej prowadzonej dla działki nr (...) jako jej współwłaściciele zapisani są M. i G. S., w udziale stanowiącym 1/2 części oraz H. i T. W, w udziale 1/2 części. Stanu tego, w ocenie organu, nie zmienia decyzja SKO z (...) r.
Od opisanej decyzji Prezydenta Miasta, Wnioskodawczyni, reprezentowana przez dotychczasowego pełnomocnika, złożyła odwołanie, wnosząc o zmianę zaskarżonej decyzji przez organ I instancji w trybie autokontroli, o której mowa w art. 132 k.p.a., względnie o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości przez organ II instancji i rozpoznanie sprawy w trybie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. albo uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji w trybie art. 138 § 2 k.p.a. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie art. 6 k.p.a. w zw. z art. 365 k.p.c. poprzez przyjęcie, że prawomocne postanowienia sądu nie są wiążące dla organu, a także naruszenie art. 20 i art. 21 p.g.k. oraz art. 26 i art. 27 ustawy o księgach wieczystych i hipotece "poprzez przyjęcie, iż oznaczenie nieruchomości w księdze wieczystej wiąże wpis w ewidencji gruntów".
W uzasadnieniu Skarżąca wskazała, że decyzją podziałową wydzielono działkę nr (...) pod budowę ul. C., pomijając jednak wcześniejszy podział działki nr (...) na działki (...) oraz (...) dokonany już postanowieniem sądu z (...) r. Zgodnie zaś z art. 365 k.p.c. rozstrzygnięcie sądu cywilnego wiązało organ administracji. Zatem decyzja podziałowa powinna de facto literalnie dotyczyć wydzielenia pod budowę ulicy Czernichowskiej wyłącznie działki nr (...), z której powinna zostać wydzielona działka pod budowę ul. C. W związku z tym, Wnioskodawczyni wystąpiła o stwierdzenie nieważności tej decyzji podziałowej, co też SKO uczyniło decyzją z (...) r. Tym samym decyzja podziałowa jest nieważna już od momentu jej wydania (ex tunc). W rezultacie wpis dotyczący podziału na działki geodezyjne powinien zostać zrealizowany na podstawie ww. postanowienia sądu w związku z art. 365 k.p.c. Organ odmawiając dokonania wpisu na podstawie tego postanowienia naruszył art. 6 k.p.a. w zw. z art. 365 k.p.c.
Pełnomocnik Wnioskodawczyni podkreślił również, że organ w zaskarżonej decyzji powołuje się na oznaczenie geodezyjne ujęte w księgach wieczystych. Tymczasem zgodnie z art. 21 p.g.k. oraz art. 27 ustawy o księgach wieczystych i hipotece, w kwestii oznaczeń geodezyjnych podstawą jest oznaczenie ujęte w ewidencji gruntów i budynków. Co więcej, wpisy dotyczące oznaczeń geodezyjnych, które są ujmowane w księgach wieczystych, nie cieszą się rękojmią wiary publicznej.
Decyzją z (...) r. nr (...) Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w P. (dalej: "WINGiK" lub "organ II instancji") – wskazując jako podstawę prawną art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 7b p.g.k. – utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Prezydenta Miasta.
W uzasadnieniu organ II instancji – po przytoczeniu przepisów ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne określających podstawowe cele i zasady prowadzenia ewidencji gruntów oraz postępowania mającego za przedmiot aktualizację ewidencji, a także po przedstawieniu stanu faktycznego sprawy – wskazał, że wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji podziałowej powodowałoby przywrócenie stanu sprzed podziału, a więc działki o numerze (...). Jednakże decyzja podziałowa wywołała nieodwracalne skutki prawne, a mianowicie działka nr (...) została zbyta przez właścicieli dzielonej działki na rzecz Miasta i ujawniona w księdze wieczystej, a zatem nastąpiły zmiany dotyczące stanu prawnego nieruchomości oraz zmiany w zakresie jej granic. WINGiK podkreślił, że stan prawny nieruchomości ujawniony w EGiB musi być zgodny z danymi ujawnionymi w księdze wieczystej. Organy prowadzące ewidencję nie są uprawnione do rozstrzygania stanu prawnego nieruchomości. Nawet uzasadnione wątpliwości dotyczące stanu prawnego nieruchomości nie pozwalają na prowadzenie postępowania w trybie administracyjnym służącym aktualizacji zapisów widniejących w ewidencji. W takiej sytuacji konieczne jest wszczęcie odpowiedniego postępowania przed sądem powszechnym, który będzie władny rozstrzygać spory na tle stanu prawnego nieruchomości. W konkluzji organ II instancji podzielił stanowisko organu I instancji, że decyzja SKO z (...) r. nie może być podstawą do wprowadzenia zmian w operacie EGiB.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu na opisaną decyzję WINGiK, M.S., reprezentowana przez dotychczasowego pełnomocnika, w oparciu o identyczne zarzuty, jak podniesione uprzednio w odwołaniu (tj. dotyczące naruszenia art. 6 k.p.a. w zw. z art. 365 k.p.c., a także art. 20 i art. 21 p.g.k. oraz art. 26 i art. 27 u.k.w.h.) wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią decyzji organu I instancji, a także o zasądzenie od organu na rzecz Skarżącej kosztów postępowania, obejmujących koszty zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi przytoczono in extenso argumentację przedstawioną wcześniej w odwołaniu.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, powtarzając stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Na rozprawie w dniu 03 grudnia 2015 r. pełnomocnik Skarżącej podtrzymał wnioski i wywody skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek zasadniczo z innych przyczyn niż w niej wskazane.
Na wstępie należy podkreślić, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, z późn. zm.; dalej w skrócie: "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu.
Przedmiot tak rozumianej kontroli sądowej stanowiła w niniejszym postępowaniu sądowoadministracyjnym zaskarżona decyzja Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta o odmowie aktualizacji ewidencji gruntów i budynków.
Prawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przede wszystkim przepisy ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2015 r. poz. 520, z późn. zm.), która w art. 22 i art. 23 normuje sposób i tryb aktualizacji operatu ewidencji gruntów i budynków, a także przepisy rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. z 2015 r. poz. 542; dalej jako: "rozporządzenie MRRiB").
Zgodnie z art. 2 pkt 8 p.g.k. ilekroć w tej ustawie jest mowa o ewidencji gruntów i budynków (katastrze nieruchomości), rozumie się przez to system informacyjny zapewniający gromadzenie, aktualizację oraz udostępnianie, w sposób jednolity dla kraju, informacji o gruntach, budynkach i lokalach, ich właścicielach oraz o innych podmiotach władających lub gospodarujących tymi gruntami, budynkami lub lokalami. Informacje dotyczące gruntów obejmują m.in. ich położenie, granice, powierzchnie, rodzaje użytków gruntowych oraz klasy bonitacyjne (art. 20 ust 1 pkt 1 p.g.k.). Zgodnie z § 44 pkt 2 rozporządzenia MRRiB, starosta zobowiązany jest do utrzymania operatu ewidencyjnego w stanie aktualności, tj. zgodności z dostępnymi dla organu dokumentami i materiałami źródłowymi. Wynikająca z tego oraz dalszych przepisów analizowanego rozporządzenia MRRiB zasada aktualności (operatu) jest uznawana za podstawową zasadę prowadzenia EGiB (por. wyrok WSA z 12.10.2007 r., III SA/Kr 234/07, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl, w skrócie: "CBOSA"). Stosownie do § 45 ust. 1 ww. rozporządzenia aktualizacja operatu ewidencyjnego następuje poprzez wprowadzenie udokumentowanych zmian do bazy danych ewidencyjnych w celu:
1) zastąpienia danych niezgodnych ze stanem faktycznym, stanem prawnym lub obowiązującymi standardami technicznymi odpowiednimi danymi zgodnymi ze stanem faktycznym lub prawnym oraz obowiązującymi standardami technicznymi;
2) ujawnienia nowych danych ewidencyjnych;
3) wyeliminowania danych błędnych.
W myśl § 46 ust. 1 rozporządzenia MRRiB dane zawarte w ewidencji podlegają aktualizacji z urzędu lub na wniosek osób, organów i jednostek organizacyjnych, o których mowa w § 10 i 11, tj. w szczególności na wniosek właścicieli nieruchomości (§ 10 ust. 1 pkt 2). Starosta jako organ prowadzący EGiB z urzędu wprowadza zmiany wynikające m.in. z prawomocnych orzeczeń sądowych, aktów notarialnych, ostatecznych decyzji administracyjnych, aktów normatywnych (§ 46 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia MRRiB).
Odnosząc powyższe uwagi ogólne do okoliczności rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, że w sprawie tej Skarżąca domagała się dokonania w ewidencji zmian ("aktualizacji") wynikających z faktu wydania decyzji SKO z (...) r., mocą której stwierdzona została nieważność decyzji podziałowej z (...) r., której ustalenia znajdowały dotychczas odzwierciedlenie w EGiB. Organy obu instancji odmówiły wprowadzenia wnioskowanych zmian z powołaniem się między innymi na tę okoliczność, że, zdaniem organów, decyzja podziałowa wywołała nieodwracalne skutki prawne (przeniesienie własności wydzielonej działki nr (...) na rzecz Miasta), a więc że – jak to wyraźnie stwierdził organ I instancji w uzasadnieniu swej decyzji – ww. decyzja SKO "sama obarczona jest wadą określoną w art. 156 k.p.a.", czyli wadą skutkującą jej nieważnością. Zarazem jednak organy obu instancji nie podjęły żadnych czynności celem doprowadzenia do formalnej weryfikacji i ewentualnego wyeliminowania z obrotu prawnego owej, ich zdaniem wadliwej w stopniu istotnym, decyzji SKO.
Takiego sposobu procedowania przez organy Służby Geodezyjnej i Kartograficznej w rozpoznawanej sprawie nie sposób zaakceptować, zwłaszcza w świetle standardów "dobrej administracji" wyznaczanych przez zasadę demokratycznego państwa prawnego (art. 2 Konstytucji RP) – w tym stanowiącą jej istotny komponent: zasadę ochrony zaufania obywatela do organów państwa i stanowionego oraz stosowanego przez nie prawa (por. I. Wróblewska, Zasada państwa prawnego w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego RP, Toruń 2010, s. 82–84 i 92–94) – a także zasadę trwałości decyzji ostatecznych (art. 16 k.p.a.). W świetle tych zasad każda ostateczna decyzja administracyjna – a w rozpoznawanej sprawie bezspornie taki właśnie charakter miała decyzja SKO z (...) r. stwierdzająca nieważność decyzji podziałowej – korzysta z domniemania zgodności z prawem oraz skuteczności, co w konsekwencji oznacza, że do czasu ewentualnego wzruszenia takiej decyzji we właściwym trybie (art. 16 § 1 zd. drugie k.p.a.), winna być ona respektowana zarówno przez organ, który daną decyzję wydał (art. 110 k.p.a.), jak i pozostałe organy administracji publicznej, które się z nią "stykają" przy wykonywaniu swych zadań (art. 6 i art. 7 ab initio k.p.a.). Wymaga tego niewątpliwie wzgląd na bezpieczeństwo i pewność obrotu prawnego (art. 2 Konstytucji RP). Z wyrażonej expressis verbis w art. 16 § 1 k.p.a. reguły – w myśl której uchylenie lub zmiana decyzji ostatecznej, stwierdzenie jej nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub ustawach szczególnych – wynika i to, że za wyjątkiem organów właściwych do prowadzenia wymienionych postępowań nadzwyczajnych w odniesieniu do danej decyzji, inne organy administracji nie są powołane ani uprawnione do wyrażania wiążących ocen w kwestii ewentualnej wadliwości tej decyzji, a w konsekwencji – zasadniczo także do odmowy jej uwzględniania (zastosowania) motywowanej ową dostrzeżoną (ocenianą) przez siebie wadliwością decyzji.
Stad wniosek, że prawidłowo działający organ administracji publicznej, zanim w ogóle przystąpi do rozważania możliwości i zasadności ewentualnej odmowy dokonania poruczonych jemu czynności, na podstawie decyzji postrzeganej przezeń jako decyzja wadliwa – czego w praktyce kategorycznie wykluczyć nie sposób ("summum ius, summa iniuria"), ograniczając wszakże dopuszczalność takiej odmowy do sytuacji zupełnie wyjątkowych i szczególnie uzasadnionych – winien podjąć wszelkie dostępne jemu działania w celu doprowadzenia do wyeliminowania takiej, jego zdaniem wadliwej, decyzji administracyjnej z obrotu prawnego.
Dobrą tego ilustrację stanowi sytuacja, gdy organ budowlany (właściwy do zatwierdzenia projektu budowlanego oraz udzielenia pozwolenia na budowę) dochodzi do przekonania, iż przedłożona jemu decyzja o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu obarczona jest wadą nieważności. Wówczas – jak trafnie podkreśla się w doktrynie – organ budowlany, będąc formalnie taką decyzją związany, "nie ma prawa we własnym zakresie uchylić się od respektowania ostatecznej decyzji o ustaleniu warunków zabudowy i zagospodarowania terenu dla tej inwestycji. Może natomiast zawiadomić organ właściwy do stwierdzenia nieważności tej decyzji o dostrzeżonej wadliwości, zawieszając jednocześnie postępowanie w sprawie pozwolenia na budowę do czasu orzeczenia w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu." (zob. J. Dessoulavy-Śliwiński [w:] Prawo budowlane. Komentarz, pod red. Z. Niewiadomskiego, Warszawa 2015, art. 35 Nb 1).
Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, że w sytuacji, gdy Wnioskodawczyni domagała się zmiany (aktualizacji) danych na podstawie decyzji ostatecznej (tu: decyzji SKO z (...) r.), która, w ocenie organu prowadzącego postępowania, obarczona jest wadą nieważności – co organ I instancji wprost skonstatował w uzasadnieniu swej decyzji z (...) r., a organ II instancji co najmniej pośrednio "zasugerował", pisząc w uzasadnieniu swej decyzji z (...) r. o "nieodwracalnych skutkach prawnych", jakie miała wywołać decyzja podziałowa "unieważniona" następnie ww. decyzją SKO (ubocznie wypada zauważyć, że, jak wynika z uzasadnienia tej ostatniej decyzji, kwestia ewentualnego wystąpienia nieodwracalnych skutków prawnych decyzji podziałowej nie była w ogóle analizowana przez skład SKO, który stwierdził nieważność decyzji podziałowej) – winien zwrócić się do właściwego SKO z umotywowanym wystąpieniem o wszczęcie z urzędu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności ww. decyzji SKO i do czasu ostatecznego zakończenia tego postępowania (względnie odmowy jego wszczęcia) zawiesić prowadzone przez siebie postępowanie aktualizacyjne, na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Dopiero ewentualna odmowa przez SKO stwierdzenie nieważności ww. decyzji tego organu z (...) r. otwierałaby drogę do podjęcia w ramach postępowania aktualizacyjnego rozważań, czy na przeszkodzie uwzględnieniu wniosku Skarżącej nie stoją inne wartości prawnie chronione (jak w szczególności konieczność respektowania zasady aktualności EGiB), które wyjątkowo uzasadniałyby nieuwzględnienie w operacie ewidencyjnym skutków wynikających z faktu wydania i pozostawania w obrocie prawnym ww. decyzji SKO.
W świetle powyższego należy stwierdzić, że odmawiając dokonania wnioskowanej aktualizacji EGiB bez uprzedniego wystąpienia do właściwego organu (SKO) o przeprowadzenie weryfikacji prawidłowości decyzji SKO z (...) r. organy (tak pierwszej, jak i drugiej instancji), dopuściły się naruszenia art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. w zw. z art. 16 k.p.a. i art. 2 Konstytucji RP. Przy tym uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż w przypadku ewentualnego doprowadzenia do stwierdzenia nieważności ww. decyzji SKO, właściwym sposobem załatwienia wniosku Skarżącej z (...) r. byłaby nie odmowa aktualizacji ewidencji, lecz umorzenie postępowania aktualizacyjnego z uwagi na jego następczą bezprzedmiotowość (art. 105 § 1 k.p.a.), wynikającą z faktu wyeliminowaniu z obrotu prawnego decyzji administracyjnej, która miała stanowić podstawę wnioskowanej zmiany danych w EGiB.
W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję WINGiK (pkt 1 sentencji wyroku).
O kosztach postępowania (pkt 2 sentencji wyroku) Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a., uwzględniając: poniesiony przez Skarżącą koszt wpisu (200 zł), wynagrodzenie reprezentującego Ją radcy prawnego, ustalone na podstawie § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2013 r. poz. 490, z późn. zm.), w wysokości 240 zł, oraz koszt opłaty skarbowej od pełnomocnictwa (17 zł) – łącznie 457 zł.
Ponownie rozpoznając sprawę organ II instancji zwróci się do właściwego Samorządowego Kolegium Odwoławczego o wszczęcie z urzędu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji SKO z (...) r. nr (...) (odpowiednio swe wystąpienie uargumentowując, a w miarę potrzeby także udokumentowując) i w tym celu zawiesi, na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 w zw. z art. 140 k.p.a., prowadzone postępowanie aktualizacyjne do czasu ostatecznego zakończenia przez SKO postępowania nieważnościowego (względnie odmowy jego wszczęcia). W zależności od wyniku ww. wystąpienia o stwierdzenie nieważności decyzji SKO, tj.:
– w sytuacji, gdy decyzją ostateczną zostanie stwierdzona nieważność ww. decyzji SKO – organ II instancji podejmie zawieszone postępowania i uchyliwszy zaskarżoną decyzję organu I instancji umorzy postępowanie pierwszej instancji w całości (art. 138 § 1 pkt 2 in fine k.p.a.),
natomiast
– w sytuacji, gdy nie dojdzie do stwierdzenia nieważności decyzji SKO – organ II instancji podejmie zawieszone postępowania i w jego ramach zbada, czy nie zachodzą inne okoliczności uniemożliwiające uwzględnienie wniosku Skarżącej o aktualizację danych EGiB. W szczególności rozważy, czy wniosek Skarżącej nie zmierza w istocie do wprowadzenia zmian w operacie nie znajdujących wprost oparcia w żadnym z relewantnych w tej sprawie dokumentów, a sprowadzających się do (niedopuszczalnego) wykreowania całkowicie nowego stanu ewidencyjnego, który miałby polegać na ujawnieniu, a w istocie dokonaniu podziału dawnej działki nr (...) na trzy nowe działki – o czym może świadczyć ten fragment wniosku Skarżącej z (...) r., w którym "[w]nosi się więc o oznaczenie podziału nieruchomości zgodnie z treścią przywołanego rozstrzygnięcia sądu, czyli pierwotnego podziału działki nr (...) na dwie działki o numerach (...) oraz (...), a dopiero ewentualnie następnie odrębne oznaczenie w rejestrze wydzielenia z działki nr (...) odrębnej kartograficznie działki na rzecz Miasta P.". Stosownie do wyników ww. badania organ II instancji podejmie właściwe rozstrzygnięcie, należycie je uzasadniając, jak tego wymaga art. 107 § 3 w zw. z art. 140 k.p.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło