II GZ 290/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Andrzej Kisielewicz po rozpoznaniu w dniu 5 kwietnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia D. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 3 grudnia 2015 r. sygn. akt V SA/Wa 4108/15 w zakresie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi D. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] sierpnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach o niskich wygranych poza kasynem gry postanawia: 1. uchylić zaskarżone postanowienie; 2. wstrzymać wykonanie zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. postanowieniem z dnia 3 grudnia 2015 r. sygn. akt V SA/Wa 4108/15, działając na podstawie art. 61 § 3 i § 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. − Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), nie uwzględnił wniosku D. Sp. z o.o. z siedzibą w W. i odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej przez tę spółkę decyzji Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] sierpnia 2015 r. nr [...] oraz poprzedzającej ją decyzji Naczelnika Urzędu Celnego [...] w W. z dnia [...] maja 2015 r., wymierzającej skarżącej karę pieniężną w wysokości 36.000 zł z tytułu urządzania gier na automatach o niskich wygranych poza kasynem gry. W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji stwierdził, że wnioskując o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, D. Sp. z o.o. podniosła, iż wykonanie tej decyzji może spowodować wystąpienie trudnych do odwrócenia skutków, bowiem może zachwiać płynnością finansową spółki. W ocenie WSA, w niniejszej sprawie skarżąca nie wykazała, że wykonanie zaskarżonej decyzji mogłoby wyrządzić jej znaczną szkodę lub spowodować trudne do odwrócenia skutki, ponieważ wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji nie został dostatecznie uzasadniony. Strona jedynie ogólnikowo stwierdziła, że wykonanie decyzji może zachwiać płynnością finansową spółki. Twierdzenia te nie zostały jednak poparte żadnymi dowodami obrazującymi aktualną kondycję finansową skarżącej, nie wskazano również konkretnych skutków finansowych, jakie mogłyby wystąpić w razie wykonania zaskarżonej decyzji. Skarżąca nie przedłożyła wraz z wnioskiem żadnych dokumentów źródłowych, które mogłyby zobrazować stan jej majątkowego posiadania, nie przedstawiła choćby wykazu środków trwałych, bilansu zysków i strat za ostatni rok obrotowy, odpisów zeznań podatkowych, czy też dokumentów bankowych obrazujących obrót środkami finansowymi. Sąd zauważył, że nawet fakt ewentualnego wyegzekwowania nałożonej kary pieniężnej przed rozpoznaniem skargi i ewentualne jej uwzględnienie nie skutkuje nieodwracalnymi skutkami, bowiem wówczas kwota pieniężna orzeczona w zaskarżonej decyzji zostanie stronie skarżącej zwrócona. Zażalenie na powyższe postanowienie Sądu I instancji złożyła D. Sp. z o.o. z siedzibą w W., zaskarżając je w całości. Wniosła o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Naczelnika Urzędu Celnego [...] w W. z dnia [...] maja 2015 r. Wniosła również o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Spółka zarzuciła zaskarżonemu postanowieniu naruszenie art. 61 § 3 p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, kiedy skarżąca spełniła przesłanki określone w wymienionym przepisie i konieczne jest wstrzymanie wykonania decyzji stanowiącej przedmiot skargi do WSA, bowiem wykonanie decyzji stwarza niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, gdyż zagraża płynności spółki i może powodować jej upadłość. W uzasadnieniu zażalenia stwierdziła w szczególności, że wykonanie zaskarżonej decyzji spowoduje niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody poprzez wpłynięcie na płynność finansową spółki. Wysokość kary pieniężnej znacząco przewyższa bowiem możliwości majątkowe spółki, co oznacza, że dla uiszczenia nałożonej kary spółka zmuszona będzie zaciągnąć kredyt. Do zażalenia spółka załączyła zeznanie podatkowe CIT-8 oraz saldo rachunku bankowego spółki. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Oznacza to, że chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego bądź wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu. Wprowadzona w omawianym przepisie ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi wyjątek od zasady wynikającej z art. 61 § 1 p.p.s.a., w myśl której wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Skoro sąd orzeka o wstrzymaniu aktu lub czynności na wniosek skarżącego, to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek uzasadnienia wniosku, tak aby przekonać sąd do zasadności zastosowania ochrony tymczasowej. Dla wykazania, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków nie jest wystarczające samo stwierdzenie strony. Uzasadnienie takiego wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne w stosunku do wnioskodawcy. W niniejszej sprawie wniosek o wstrzymanie wykonania dotyczył decyzji w przedmiocie nałożenia na skarżącą spółkę kary pieniężnej w wysokości 36.000 zł. W zaskarżonym postanowieniu Sąd I instancji uznał, że skarżąca nie wykazała w sposób dostateczny wystąpienia w sprawie przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Z uzasadnienia zaskarżonego orzeczenia wynika, że powodem takiej oceny było uznanie przez WSA, że spółka jedynie ogólnikowo stwierdziła, iż wykonanie zaskarżonej decyzji spowoduje nieodwracalne konsekwencje, podczas gdy z dokumentów przedstawionych przez skarżącą w żaden sposób nie wynika, iż sytuacja finansowa spółki jest na tyle trudna, aby konieczne było ogłoszenie upadłości. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, dokonana przez Sąd I instancji ocena nie jest prawidłowa. Spółka co prawda już po wydaniu zaskarżonego postanowienia (jako załączniki do zażalenia) nadesłała do akt sprawy szereg dokumentów dotyczących jej kondycji finansowej, kopię zeznania podatkowego CIT-8 za okres od 6 czerwca 2014 r. do 31 grudnia 2014 r. (w którym wykazano stratę w wysokości 96 230,05 zł), saldo rachunku bankowego należącego do spółki, na którym widniała kwota środków dostępnych w wysokości 1391 zł. Dokumenty te w powiązaniu z wyjaśnieniami skarżącej zawartymi we wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji oraz w zażaleniu pozwalały na dokonanie oceny, czy w sprawie niniejszej istnieją podstawy do zastosowania ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, ocena wystąpienia w sprawie przesłanek wstrzymania wykonania decyzji nie może się ograniczyć do analizy sytuacji materialnej strony jedynie w kontekście wykonania zaskarżonej decyzji, ale konieczne jest też uwzględnienie pozostałych toczących się spraw dotyczących nałożenia kar pieniężnych. Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu z urzędu znana jest okoliczność, że względem spółki toczą się co najmniej trzy sprawy w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za urządzanie gier hazardowych poza kasynem gry (sygn. akt V SA/Wa 4010/15 oraz sygn. akt V SA/Wa 4044/15). Łączna wysokość kar pieniężnych nałożonych w decyzjach kontrolowanych w tych sprawach wyniosła 72.000 zł. Mając na uwadze dokumenty obrazujące kondycję finansową spółki oraz wysokość kar pieniężnych nałożonych już na spółkę, należało przyjąć, że bezpośrednim skutkiem natychmiastowego wykonania zaskarżonej decyzji (czyli zapłaty kary pieniężnej w wysokości 36.000 zł) będzie wzrost strat ekonomicznych przedsiębiorstwa, zaś ich następstwem może być utrata płynności finansowej. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że wykonanie zaskarżonej decyzji może - w kontekście całokształtu okoliczności - spowodować trudne do odwrócenia skutki w postaci realnej możliwości ogłoszenia upadłości spółki, co mogłoby doprowadzić do utraty jej bytu prawnego przed prawomocnym zakończeniem postępowania sądowego w niniejszej sprawie. W takiej sytuacji konieczne stało się zastosowanie ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Ze wskazanych powodów Naczelny Sad Administracyjny, działając na podstawie art. 188 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., uchylił zaskarżone postanowienie, a następnie - na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. - wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji. Na uwzględnienie nie zasługuje zawarte w zażaleniu żądanie zasądzenia kosztów postępowania. Stosownie do art. 209 p.p.s.a. wniosek strony o zwrot kosztów sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201, 203 i 204 p.p.s.a. Brak jest zatem podstaw do orzekania w tym zakresie w innych orzeczeniach. Przepis art. 197 § 2 p.p.s.a. nie zawiera odesłania do odpowiedniego stosowania przepisów o zwrocie kosztów postępowania między stronami w postępowaniu zażaleniowym (por. M. Niezgódka-Medek [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze 2005, s. 527).