III SA/Po 570/15

Dnia 3 grudnia 2015 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Lorych-Olszanowska Sędziowie WSA Beata Sokołowska WSA Szymon Widłak (spr.) Protokolant: st. sekr. sąd. Anna Piotrowska - Żyła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 grudnia 2015 roku przy udziale sprawy ze skargi X Spółki Akcyjnej na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] marca 2015 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] stycznia 2015r. nr [...], II. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz strony skarżącej kwotę [...],- zł ( [...]) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia [...] marca 2015 r., nr [...], Główny Inspektor Transportu Drogowego po rozpatrzeniu odwołania od decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] stycznia 2015 r., nr [...], o nałożeniu kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym, utrzymał decyzję organu I instancji w mocy. Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym. Dnia [...] grudnia 2014 r. w miejscowości D., o godz. [...], poddano kontroli drogowej autobus marki Autosan, o numerze rejestracyjnym [...], prowadzony przez J. A. Autobusem tym podejmowano pasażerów (dzieci) z przystanków [...]. W toku kontroli ustalono, że spółka X SA (dalej: "spółka", "strona") autobusem tym wykonywała regularny przewóz osób w krajowym transporcie drogowym w ramach linii regularnej B. – B. przez B. – B., na potwierdzenie czego kierowca okazał wypis z zezwolenia. Rzeczony autobus wyposażony był w tablice kierunkowe boczne z nazwą miejscowości "K." oraz "K.". Kierujący okazał do kontroli dodatkową tablicę kierunkową z nazwą miejscowości D. – D. przez – B. Z przodu autobusu, za przednią szybą, zamontowana była z kolei tablica informująca o przewożonych dzieciach oraz tablica z określeniem "AUTOBUS SZKOLNY". Przesłuchany w charakterze świadka kierowca zeznał, że w momencie kontroli wykonywał regularny przewóz osób, przewożąc dzieci do szkół, nie posiadając prawidłowych tablic kierunkowych bocznych oraz czołowej z określeniem właściwego przewozu, w które – jak zeznał – nie został wyposażony. W toku czynności kontrolnych przesłuchana została także A. K., opiekun dzieci, oraz G. K., który przywiózł na miejsce kontroli bileterkę. Ten ostatni zeznał, że kontrolowany wykonywał przewozy szkolne dzieci do szkół, okazując zezwolenie z rozkładem jazdy na wykonywanie regularnych przewozów osób w krajowym transporcie drogowym. Zeznał także, że kierowcy nie zostają wyposażeni w kasy fiskalne ponieważ nie zabierają innych pasażerów poza dziećmi. Mając na uwadze powyższe ustalenia [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia [...] stycznia 2015 r. nałożył na spółkę karę pieniężną w wysokości 5.000 zł. W ocenie tego organu w sprawie doszło do wykonywania przez stronę przewozu autobusem, który nie odpowiada wymaganym warunkom technicznym ze względu na rodzaj wykonywanego przewozu regularnego. Autobus regularnej komunikacji publicznej powinien być wyposażony w tablice kierunkowe – czołową i boczną, przy czym kursując na linii oznaczonej numerem lub literą – również w tylną i wewnętrzną. Jednocześnie zdaniem organu I instancji nie zaszły okoliczności wyłączające odpowiedzialność administracyjną, określone w art. 92 ust. 1 pkt. 1 ustawy o transporcie drogowym. W odwołaniu od powyższej decyzji pierwszoinstancyjnej spółka wnosząc o jej uchylenie, przedstawiła argumentację, która w jej ocenie nie pozwala na obciążenie jej odpowiedzialnością administracyjną za powyżej stwierdzone naruszenie. Główny Inspektor Transportu Drogowego, utrzymując w mocy decyzję organu I instancji, podniósł, że podczas kontroli dnia [...] grudnia 2014 r. kierowca wykonywał w imieniu odwołującej krajowy transport drogowy osób na linii regularnej specjalnej B. – B. przez B. – B. Zarówno za przednią, jak i boczną szybą pojazdu, nie zostały umieszczone tablice kierunkowe z nazwą miejscowości, do której był wykonywany przejazd, podczas gdy taki wymóg nakłada na przewoźnika § 18 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia. W ocenie organu odwoławczego zasadne było zatem nałożenie na odwołującą kary pieniężnej za naruszenie z lp. 2.5.1. załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym. Jednocześnie w sprawie nie zaistniały okoliczności uzasadniające zastosowanie art. 92c ust. 1 tej ustawy. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, wnosząc o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej, X SA, reprezentowane przez profesjonalnego pełnomocnika, zarzuciło: 1) błąd w ustaleniach faktycznych, poprzez przyjęcie, że nie istniały okoliczności uzasadniające umorzenie postępowania w sprawie nałożenia kary grzywny, 2) naruszenie art. 92c ustawy o transporcie drogowym, poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, w której istniały podstawy do jego zastosowania. Główny Inspektor Transportu Drogowego, w odpowiedzi na skargę, wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas prezentowane stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek z innych przyczyn niż w niej podniesiono. Zaskarżona decyzja Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] marca 2015 r., jak i utrzymana przez nią w mocy decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] stycznia 2015 r., podjęta została z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: "P.p.s.a."). Organ Inspekcji Transportu Drogowego nałożył na skarżącą spółkę karę pieniężną z tytułu wykonywania przewozu autobusem, który nie odpowiada wymaganym warunkom technicznym ze względu na rodzaj wykonywanego przewozu regularnego, działając w oparciu o art. 92a ust. 1 w zw. z ust. 6 oraz lp. 2.5.1. załącznika nr 3 do ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 1414 ze zm., dalej: "u.t.d."). W ocenie tego organu skarżąca wykonywała regularny przewóz osób z wykorzystaniem autobusu, który nie odpowiadał warunkom z § 18 ust. 1 pkt. 13 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 951 ze zm., dalej: "rozporządzenie"), to jest nie był wyposażony w tablice kierunkowe. Zgodnie z tą ostatnią regulacją autobus powinien być wyposażony w tablice kierunkowe – na autobusie regularnej komunikacji publicznej. Wymóg ten rozwija § 21 ust. 1 cytowanego rozporządzenia, zgodnie z którym autobus regularnej komunikacji publicznej powinien być wyposażony w tablice kierunkowe, o których mowa w § 18 ust. 1 pkt. 13 rozporządzenia: czołową i boczną, przy czym autobus ten kursujący na linii oznaczonej numerem lub literą – również w tylną i wewnętrzną. Z powyżej przywołanych regulacji expressis verbis wynika, że ujęty w nich wymóg wyposażenia autobusu w stosowne tablice kierunkowe dotyczy - "regularnej komunikacji publicznej". Konieczność jednoznacznego ustalenia przez organ Inspekcji Transportu Drogowego rodzaju wykonywanego przewozu drogowego wprost wynika także z normy prawnej wyrażającej delikt administracyjny z lp. 2.5.1. załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym. Ustawodawca nie statuuje bowiem jednolitych warunków technicznych dla wszelkich autobusów, niezależnie od tego przy jakiego rodzaju przewozie regularnym są one wykorzystywane, lecz warunki te różnicuje między innymi z uwagi na rodzaj tego przewozu. Koresponduje to z art. 18b ust. 1 pkt. 1 u.t.d., który stanowi o tym, że przewozy regularne w krajowym transporcie drogowym wykonywane są według zasady, zgodnie z którą do przewozu używane są wyłącznie autobusy odpowiadające wymaganym ze względu na rodzaj przewozu warunkom technicznym (por. także art. 18b ust. 2 pkt. 1 lit. b u.t.d.). Już na gruncie regulacji ustawy o transporcie drogowym należy przy tym wyróżnić "przewóz regularny", który zgodnie z art. 4 pkt. 7 u.t.d. oznacza publiczny przewóz osób i ich bagażu w określonych odstępach czasu i określonymi trasami, na zasadach określonych w przywołanej ustawie i w ustawie z dnia 15 listopada 1984 r. - Prawo przewozowe (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 1173 ze zm.), od "przewozu regularnego specjalnego", który w świetle art. 4 pkt. 9 u.t.d. oznacza niepubliczny przewóz regularny określonej grupy osób, z wyłączeniem innych osób. Dalsze konsekwencje wynikają natomiast z przepisów rozporządzenia, które tak jak chociażby § 18 ust. 1 pkt. 13 stanowią o "autobusach regularnej komunikacji publicznej", czy też o "autobusach miejskich używanych w komunikacji miejskiej lub miejskiej i podmiejskiej" (tak m.in. § 18 ust. 2) bądź o "autobusach szkolnych" (§ 22 ust. 1). W ramach kontrolowanej sprawy organ Inspekcji Transportu Drogowego nie wyjaśnił w sposób właściwy dlaczego uznał, że kontrolowany przewóz drogowy winien być kwalifikowany jako regularna komunikacja publiczna, o której stanowi § 18 ust. 1 pkt. 13 rozporządzenia, a w konsekwencji dlaczego autobus, który był wykorzystany do jego realizacji, powinien spełniać wymóg wskazany w tym przepisie. Organ administracji pominął w tym względzie zwłaszcza tę cześć dotychczas zgromadzonego materiału dowodowego, z którego może wynikać wniosek przeciwny, wskazujący na niepubliczny charakter wykonywanych przez skarżącą przewozów. Organ nie zwrócił uwagi chociażby na to, że kierowca wykonujący przewóz w imieniu skarżącej, odpowiadając na pytania kontrolera, wskazał na zamknięty charakter analizowanego przewozu, zaznaczając, że jest 47 - uczniów. Także podróżująca z kierowcą opiekunka dzieci korzystających z rzeczonego przewozu, w złożonych w ramach kontroli zeznaniach, zaprzeczyła, aby kierowca zabierał z przystanków autobusowych inne – poza dziećmi – osoby. Wskazała natomiast, że przewożonymi pasażerami były dzieci szkolne z gminy O. Organ Inspekcji Transportu Drogowego całkowicie pominął powyższe zeznania i nie wyjaśnił, jaki wpływ – w kontekście całokształtu zgromadzonego materiału dowodowego, a także zważywszy na wykazywane przez ten organ naruszenie – mają one na ocenę rodzaju skontrolowanego przewozu. Tym samym organ ten dopuścił się istotnego naruszenia art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm., dalej: "K.p.a."). Nota bene, organ odwoławczy wskazując na dokonane ustalenia faktyczne, odmiennie niż organ I instancji, stwierdził, że skarżąca wykonywała krajowy transport drogowy na "linii regularnej specjalnej", co sugeruje, że organ odwoławczy doszedł do wniosku, zgodnie z którym skarżąca wykonywała regularny przewóz specjalny, a więc, jak już była o tym mowa powyżej, niepubliczny przewóz regularny określonej grupy osób, z wyłączeniem innych osób. Organ odwoławczy nie wyjaśnił jednakże dlaczego uznał specjalny charakter linii komunikacyjnej, po której skarżąca wykonywała przewóz drogowy, ani też dlaczego w tym względzie odszedł od ustaleń organu I instancji, czym dopuścił się dodatkowo naruszenia art. 8 oraz art. 11 K.p.a. W tych okolicznościach przedwczesne jest odniesienie się do zarzutów podniesionych przez skarżącą w skierowanej do tut. Sądu skardze. Skarżąca dąży bowiem do wykazania przesłanek zwalniających ją spod odpowiedzialności administracyjnej z art. 92a ust. 1 u.t.d., jednakże zanim przesłanki te zostaną poddane ocenie, konieczne jest uprzednie, jednoznaczne ustalenie, że skarżąca w ogóle odpowiedzialności tej podlega, to jest, że popełniła konkretny delikt administracyjny sankcjonowany w ustawie o transporcie drogowym. Ponownie rozpoznając sprawę organ Inspekcji Transportu Drogowego uwzględni powyżej wyrażoną ocenę prawną i wynikające z niej wskazania co do dalszego postępowania, w tym zwłaszcza przeprowadzi ocenę całokształtu zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego na okoliczność uznania skontrolowanego przewozu drogowego za regularną komunikację publiczną, o której stanowi § 18 ust. 1 pkt 13 rozporządzenia. Wobec powyższego w punkcie I. sentencji wyroku, na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c w zw. z art. 135 P.p.s.a., orzeczono o uchyleniu zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej. O kosztach postępowania orzeczono w punkcie II. sentencji wyroku w oparciu o art. 200 oraz art. 205 § 2 P.p.s.a. w zw. z § 18 ust. 1 pkt. 1 lit. a i § 6 pkt. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 461 ze zm.).