II FZ 78/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA: Jolanta Sokołowska, , , po rozpoznaniu w dniu 21 marca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia M. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 3 grudnia 2015 r. sygn. akt I SA/Gd 1113/15 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi w sprawie ze skargi M. S. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w G. z dnia 11 maja 2015 r. nr [...] w przedmiocie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 3 grudnia 2015 r., sygn. akt I SA/Gd 1113/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odmówił M. S. przywrócenia terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w G. z dnia 11 maja 2015 r. w przedmiocie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności. WSA wskazał, że postanowieniem z dnia 9 września 2015 r., sygn. akt I SA/Gd 1113/15 odrzucił skargę wniesioną przez skarżącą na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w G. z dnia 11 maja 2015 r., w związku z nieuzupełnieniem przez skarżącą w terminie braku formalnego skargi polegającego na braku podpisu. Sąd zauważył, iż w ostatnim dniu terminu skarżąca nadała na poczcie pismo zawierające m.in. uzupełnienie wskazanego braku, jednakże zaadresowała je do organu niewłaściwego, tj. Dyrektora Izby Skarbowej w G., zamiast do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku. Za decydującą dla oceny zachowania przewidzianego przepisami terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi Sąd uznał datę nadania przez organ niewłaściwy przedmiotowego pisma do tutejszego Sądu jako sądu właściwego, czyli w dniu 24 sierpnia 2015 r., a więc po upływie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. Pismem z dnia 14 października 2015 r. skarżąca złożyła wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi poprzez jej podpisanie. W uzasadnieniu wskazała, że niedochowanie terminu nastąpiło bez jej winy, było bowiem następstwem złego stanu jej zdrowia oraz zlecenia wysłania korespondencji osobie trzeciej. Skarżąca wyjaśniła, że z uwagi na zły stan psychiczny będący konsekwencją tragicznych zdarzeń w jej życiu, które miały miejsce w listopadzie 2013 r., nie jest w stanie w należyty sposób zajmować się swoimi sprawami, w związku z czym zwróciła się z prośbą o wysłanie uzupełnionego egzemplarza skargi do pracownika sekretariatu spółki zajmującej się księgowością podmiotów prowadzonych przez jej męża. Wskutek błędu tego pracownika przesyłka wysłana została na adres organu, zamiast sądu. Sąd pierwszej instancji powołując się na art. 85, art. 86 § 1 i art. 87 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej p.p.s.a.) omówił przesłanki przywrócenia terminu, podkreślając wyjątkowy charakter tej instytucji oraz ciążący na wnioskodawcy obowiązek uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu. Sąd zauważył, iż skarżąca we wniosku nie uprawdopodobniła okoliczności, iż uchybienie terminu było związane z błędem osoby, do której zwróciła się o wysłanie korespondencji do Sądu. Niemniej jednak, zdaniem Sądu, błąd tej osoby i tak nie jest okolicznością, która uzasadniałyby przywrócenie stronie terminu do dokonania czynności procesowej. Strona ponosi bowiem pełną odpowiedzialność za działania osób, którymi wyręcza się w dokonywaniu czynności procesowych. Odpowiedzialności tej nie wyłącza fakt, że skarżąca leczy się psychiatrycznie i psychologicznie. Niezależnie bowiem od przyczyn, które skłoniły skarżącą do zlecenia innej osobie wysłania przesyłki, ponosi ona odpowiedzialność za błędne działania tej osoby. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżąca zarzuciła: 1) naruszenie przepisów postępowania w postaci art. 87 § 2 P.p.s.a. poprzez nieprawidłowe uznanie, iż skarżąca nie uprawdopodobniła okoliczności wskazujących na brak jej winy w uchyleniu terminu, 2) sprzeczność istotnych ustaleń z zebranym w sprawie materiałem dowodowym skutkującym błędnym przyjęciem, iż fakt zwrócenia się przez skarżącą do osoby trzeciej w celu wysłania przesyłki skarżącej nie został przez nią należycie uprawdopodobniony, co skutkowało wadliwym uznaniem przez Sąd pierwszej instancji, że powyższa okoliczność nie jest okolicznością, która uzasadniałaby przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 P.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Natomiast z brzmienia art. 87 § 1 i 2 P.p.s.a., wynika, że pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Z treści przytoczonych przepisów wynika, że przywrócenie terminu może nastąpić, gdy spełnione zostały łącznie trzy przesłanki: wniosek o przywrócenie terminu został złożony w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu; zainteresowany uprawdopodobnił, że uchybił terminowi bez swojej winy; dopełniona została czynność, dla której określony był termin. Brak jednej z tych przesłanek uniemożliwia przywrócenie terminu. Pozytywną przesłanką przywrócenia terminu jest brak winy strony w uchybieniu terminu. Brak winy wiąże się w takiej sytuacji z obowiązkiem dołożenia szczególnej staranności przy dokonaniu czynności procesowej. Jedynie gdy strona nie mogła usunąć przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku, można mówić o braku winy. Innymi słowy nawet najlżejszy stopień zawinienia w uchybieniu terminu wyłącza możliwość zastosowania instytucji przywrócenia terminu. Uniknięcie negatywnych skutków dokonania czynności postępowania po upływie ustawowego terminu zakreślonego do jej wykonania wymaga więc uprawdopodobnienia nie tylko braku winy umyślnej, ale także lżejszej jej postaci, tj. niedbalstwa, rozumianego jako niedołożenie należytej staranności, jakiej można wymagać od każdej osoby dbającej o swoje interesy. Wykluczenie winy w uchybieniu terminu wymaga wykazania, iż mimo dołożenia wszelkich możliwych w danych warunkach starań, strona nie mogła przezwyciężyć przeszkody uniemożliwiającej jej dokonanie czynności postępowania w terminie ustawowym. Dokonując oceny czy strona zachowała szczególną staranność sąd bierze pod uwagę obiektywny miernik staranności jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. Należy podkreślić, jak prawidłowo przyjął Sąd pierwszej instancji, że pojęcie winy strony w uchybieniu terminu w postępowaniu sądowym obejmuje swym zakresem także winę osób trzecich upoważnionych przez stronę do dokonania określonej czynności. Za działania i zaniechania tych osób w zakresie powierzonych im czynności procesowych odpowiedzialność ponosi strona. W niniejszej sprawie skarżąca twierdząc, że nie ponosi winy w uchybieniu terminu, wskazała na konieczność przekazania podpisanej skargi do wysyłki osobie trzeciej z uwagi na swoje na swój stan zdrowia. Z wniosku o przywrócenie terminu i zażalenia wynika, że skarżąca od 2013 r. stale pozostaje pod opieką psychiatry i psychologa oraz zażywa środki antydepresyjne. Zważywszy, iż skarżąca wezwanie do usunięcia braków formalnych skargi otrzymała 10 sierpnia 2015 r., to ww. stan skarżącej nie jest okolicznością nie do przewidzenia, skarżąca bowiem ma świadomość swojego stanu zdrowia od przeszło dwóch lat. Zapobieżenie skutkom takiego stanu nie wymagało od strony nadzwyczajnego w danych warunkach wysiłku. Osoba należycie dbająca o swoje sprawy może się bowiem posłużyć innymi osobami, co też skarżąca uczyniła. Skarżąca ponosi jednak odpowiedzialność za wybór tej osoby i jej działanie w powierzonym zakresie. Skarżąca skorzystała z pomocy pracownika sekretariatu spółki zajmującej się księgowością podmiotów prowadzonych przez jej męża. Wobec powyższego, to na stronie skarżącej w okolicznościach tej sprawy spoczywa odpowiedzialność za nieterminowe złożenie skargi przez pracownika sekretariatu. Z akt sprawy wynika, że skarżącej doręczono wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi, z prawidłowym pouczeniem co do trybu i terminu uzupełnienia braków. Niezapoznanie się lub nienależyte zapoznanie się z tym pouczeniem przez skarżącą i niezadbanie o to aby osoba, której powierzyła czynność nadania pisma w placówce pocztowej, prawidłowo ją zaadresowała, nie może być uznane za okoliczność uprawdopodabniającą brak winy w uchybieniu terminu do dokonania tej czynności. Wręcz przeciwnie – należy potraktować to jako brak należytej staranności skarżącej, która nie poinstruowała osoby, którą się wyręczyła, jak prawidłowo zaadresować przesyłkę, czy też nie dopilnowała, aby ta osoba uczyniła to w sposób właściwy. W tym miejscu podkreślenia wymaga, że instytucja przywrócenia terminu ma charakter wyjątkowy i jest stosowana w sytuacjach gdy strona, z przyczyn niezależnych od niej, którym w żaden sposób nie mogła zaradzić, nie dopełniła czynności procesowej w stosownym terminie. Nie może być natomiast wykorzystywana przez stronę do przeciwdziałania negatywnym skutkom procesowym wynikającym z jej zaniedbań i braku należytej staranności w prowadzeniu spraw przed sądem. W tym kontekście za bezzasadne należy uznać wywody skarżącej w kwestii braku zawinienia, jako przesłanki przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej z art. 86 § 1 P.p.s.a. Reasumując należy przyjąć, że okoliczności przedstawione przez stronę skarżącą nie uprawdopodabniają braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, nieprawidłowości jakich dopuścił się ww. pracownik sekretariatu, w żadnym wypadku nie mogą stanowić podstawy uwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu. Błędy tego rodzaju, skutkujące niedotrzymaniem ustawowego terminu, należy bowiem uznać za brak należytej staranności w prowadzeniu swoich spraw, w pełni obciążający stronę skarżącą. Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.