II OZ 122/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak po rozpoznaniu w dniu 9 lutego 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A.T. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 11 grudnia 2015 r. sygn. akt VIII SA/Wa 807/15 o odmowie przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi A.T. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z [...] lipca 2015 r., nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na rozbudowę postanawia: oddalić zażalenie. 2 1 Postanowieniem z 4 grudnia 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił A.T. (dalej jako "skarżąca") przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi na decyzję Wojewody Mazowieckiego z [...] lipca 2015 r. w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na rozbudowę. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że pismem z 28 września 2015 r. wezwano pełnomocnika skarżącej do uzupełnienia wpisu sądowego od skargi w kwocie 300 zł. Wezwanie pomimo dwukrotnego awizowania przesyłki nie zostało odebrane przez pełnomocnika. Wezwanie uznano za doręczone z dniem 14 października 2015 r. Postanowieniem z 4 grudnia 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę z uwagi na nieuiszczenie wpisu sądowego. Pismem z 7 grudnia 2015 r. pełnomocnik skarżącej złożył wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia wpisu sądowego od skargi. W uzasadnieniu wniosku pełnomocnik skarżącej wskazała, że od września nigdzie nie wyjeżdżała na okres dłuższy niż kilkudniowy ale też nie znalazła w skrzynce awiza dotyczącego wezwania. Podała, że regularnie odbiera pocztę. Wyjaśniła, że sytuacja taka zdarzyła jej się po raz pierwszy i bez jej winy. Odmawiając przywrócenia terminu Sąd I instancji wskazał, że argumenty wniosku mogłyby zostać uwzględnione, gdyby pełnomocnik skarżącej w jakikolwiek sposób uprawdopodobniła, że taka okoliczność miała miejsce. Dla takiego uprawdopodobnienia konieczne byłoby wykazanie, że skrzynka oddawcza była uszkodzona lub też dostęp do tej skrzynki był powszechny. Ponadto Sąd I instancji podkreślił, że pełnomocnik prowadzący postępowanie sądowe powinien liczyć się z możliwością przesłania mu korespondencji, z której doręczeniem przepisy wiążą określone skutki w sferze praw i obowiązków strony postępowania. W związku z tym strona należycie dbająca o swoje interesy powinna zapewnić w takiej sytuacji skuteczne doręczenie jej korespondencji, aby uniknąć negatywnych skutków upływu terminów procesowych, chociażby poprzez poinformowanie sądu o planowanym urlopie lub zlecenie odbioru korespondencji osobom trzecim. W ocenie Sądu I instancji, w rozpoznawanej sprawie pełnomocnik skarżącej nie wykazała, że pomimo dołożenia należytej staranności nie była w stanie dokonać czynności procesowej w terminie. Z wyjaśnień pełnomocnika nie wynika natomiast, że podjęła ona jakiekolwiek działania w celu wyjaśnienia ewentualnych nieprawidłowości w doręczeniu przesyłek. Możliwe było zwrócenie się do właściwego urzędu pocztowego z prośbą o zajęcie stanowiska w tej sprawie, a następnie przedstawienie dokonanych ustaleń Sądowi wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu. Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła skarżąca. Zarzuciła naruszenie art. 86 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej jako ".p.p.s.a.") przez uznanie, że strona (pełnomocnik) ponosi winę za brak odbioru przesyłki, o której nie miała możliwości się dowiedzieć. Zarzuciła ponadto naruszenie art. 87 § 2 p.p.s.a. przez uznanie, że skarżąca nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 zdanie 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Warunkiem skuteczności wniosku o przywrócenie uchybionego terminu jest łączne spełnienie przesłanek ustanowionych w przepisach art. 86 i art. 87 p.p.s.a. tj. uprawdopodobnienie przez stronę braku winy w uchybieniu terminu (art. 86 § 1 i art. 87 § 2), spowodowanie przez uchybienie terminu ujemnych skutków dla strony (art. 86 § 2), dochowanie terminu do wniesienia wniosku (art. 87 § 1) i dopełnienie uchybionej czynności (art. 87 § 4). Wniosek o przywrócenie terminu powinien zatem powoływać okoliczności wskazujące na brak winy skarżącego w uchybieniu terminu, które zapewniają uprawdopodobnienie zasadności tego wniosku. Sąd I instancji trafnie ocenił, że strona nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu, ponieważ okoliczności podane we wniosku o przywrócenie terminu nie dają podstaw do przyjęcia, że uchybienie było niezawinione. Kryterium braku winy jako przesłanki zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do zachowania staranności przy dokonywaniu czynności. Powszechnie przyjmuje się – jako kryterium przy ocenie istnienia winy lub jej braku w uchybieniu terminu procesowego – obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 14 stycznia 1972r., sygn. akt II CRN 448/71, OSPiKA 1972/7-8/144). Przy ocenie winy strony lub jej braku w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub nie podjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 6 października 1998r., sygn. akt II CKN 8/98, LEX nr 50679). Brak winy w uchybieniu terminu należy przyjąć wtedy, gdy zainteresowany nie był w stanie przeszkody pokonać (usunąć) przy użyciu sił i środków normalnie dostępnych. Do doręczenia wezwania doszło w trybie doręczenia zastępczego, o którym stanowi art. 73 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym w razie niemożności doręczenia pisma w sposób przewidziany w art. 65-72, pismo składa się na okres czternastu dni w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy, dokonując jednocześnie zawiadomienia określonego w § 2. Zgodnie zaś z art. 73 § 2 p.p.s.a., zawiadomienie o złożeniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy w terminie siedmiu dni od dnia pozostawienia zawiadomienia, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej, a gdy to nie jest możliwe, na drzwiach mieszkania adresata lub w miejscu wskazanym jako adres do doręczeń, na drzwiach biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe. W przypadku niepodjęcia pisma w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy (art. 73 § 3). Stosownie do art. 73 § 4 doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1. Przepisy art. 73 § 1 - 4 p.p.s.a. stwarzają możliwość skorzystania przez sąd administracyjny z instytucji tzw. "fikcji" doręczenia. Oznacza to, że pismo "fizycznie" nie dociera do adresata, ale doręczyciel podejmuje odpowiednie, przewidziane powołanymi przepisami, próby doręczenia przesyłki, o czym informuje sąd w postaci właściwych adnotacji na zwróconej do nadawcy przesyłce. W takiej sytuacji sąd może uznać, że pismo zostało skutecznie doręczone. Domniemanie to może zostać obalone przez stronę jeśli wykaże ona, że nie zostały zachowane warunki skuteczności doręczenia zastępczego. W rozpoznanej sprawie twierdzenia skarżącej nie zostały uprawdopodobnione, w szczególności przez zainicjowanie wszczęcia stosownego postępowania wyjaśniającego w urzędzie pocztowym, szczególnie, że pełnomocnik skarżącej wskazuje na inne nieprawidłowości związane z doręczeniami przesyłek. Z tego względu nie można przyjąć, że w sposób skuteczny mogły one obalić domniemanie doręczenia pisma, wynikające z art. 73 Prawa o postępowaniu prze sądami administracyjnymi. Z pewnością takiego przeciwdowodu nie stanowi oświadczenie pełnomocnika skarżącej, że awiza nie otrzymała, ponieważ przyjęcie takiego stanowiska podważałoby sens regulacji dotyczącej wprowadzenia tzw. fikcji doręczenia. Z powyższych względów i na podstawie art. 184 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia. ----------------------- 2 3