II SA/Wa 1864/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA – Joanna Kube (sprawozdawca) Sędzia WSA – Ewa Pisula – Dąbrowska Sędzia WSA – Iwona Dąbrowska Protokolant – specjalista Marek Kozłowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 grudnia 2015 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] września 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku uchyla zaskarżoną decyzję. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] września 2015 r. znak sprawy [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.), po rozpatrzeniu wniosku J.K. o ponowne rozpatrzenie sprawy od decyzji z dnia [...] lipca 2015 r. znak sprawy: [...] o odmowie przyznania renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku, na podstawie art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz. U. z 2015 r., poz. 748); zwanej dalej ustawą o emeryturach i rentach z FUS, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, że zgodnie z powołanym wyżej przepisem, świadczenie w drodze wyjątku może być przyznane ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą - ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek - podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania. Podał, że do przyznania świadczenia w drodze wyjątku muszą być spełnione łącznie wszystkie warunki wskazane w powołanym przepisie, a brak jednego z nich powoduje niemożność przyznania tego świadczenia. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych stwierdził, że skoro wnioskodawczyni nie osiągnęła wieku emerytalnego (obecnie ma 57 lat) oraz nie jest całkowicie niezdolna do pracy, bowiem orzeczeniem komisji lekarskiej ZUS z dnia [...] czerwca 2015 r. stwierdzono, że nie jest całkowicie niezdolna do pracy, to przedmiotowe świadczenie nie może być jej przyznane. Tak więc nie spełnia przesłanki niemożności podjęcia pracy lub innej działalności objętej ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi z uwagi na wiek lub całkowitą niezdolność do pracy. Podkreślił, że w myśl art. 14 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, oceny niezdolności do pracy, jej stopnia oraz ustalenia daty powstania niezdolności do pracy, dokonuje w formie orzeczenia lekarz orzecznik ZUS. Zgodnie bowiem z art. 14 ust. 3 powołanej ustawy, podstawę do wydania decyzji w sprawie świadczeń przewidzianych w ustawie, do których prawo uzależnione jest od stwierdzenia niezdolności do pracy oraz niezdolności do samodzielnej egzystencji stanowi orzeczenie lekarza orzecznika, od którego nie wniesiono sprzeciwu, lub co do którego nie zgłoszono zarzutu wadliwości albo orzeczenie komisji lekarskiej. Orzeczenie lekarza orzecznika ZUS albo komisji lekarskiej jest zatem wiążące dla Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, co oznacza, że ta przesłanka nie podlega tzw. uznaniu administracyjnemu. Ponadto organ uznał, że trudna sytuacja materialna nie stanowi wystarczającej podstawy do przyznania prawa do świadczenia w drodze wyjątku. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie J.K. zakwestionowała decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] września 2015 r., uznając ją za krzywdzącą. Skarżąca wskazała, że niezrozumiałe jest dla niej wydane w niniejszej sprawie orzeczenie komisji lekarskiej ZUS stwierdzające, iż nie jest całkowicie niezdolna do pracy. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację wyrażoną w zaskarżonej decyzji. Zaznaczył, że orzeczenie komisji lekarskiej z dnia [...] czerwca 2015 r. jest prawomocne i dla organu wiążące. Fakt zaś, że skarżąca jest z powyższego orzeczenia niezadowolona, ponieważ nie może otrzymać żądanego świadczenia w drodze wyjątku, nie jest wystarczającą przesłanką do zakwestionowania dokumentu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2014 r., poz. 1647), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to w dacie jej wydania. Innymi słowy, sąd administracyjny nie orzeka co do istoty sprawy w zakresie danego przypadku, lecz jedynie kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego. Skarga analizowana pod tym kątem zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), w przypadku, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części. Zdaniem Sądu w rozpoznawanej sprawie konieczne stało się uchylenie na podstawie wyżej wskazanego przepisu zaskarżonej decyzji z uwagi na stwierdzenie istnienia przesłanki wznowieniowej określonej w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., który stanowi, że w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. Brzmienie powołanego przepisu pozwala na wznowienie postępowania w razie spełnienia łącznie następujących przesłanek: 1) powinny wyjść na jaw nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody, 2) są one istotne dla sprawy, 3) nie były znane organowi, który wydał decyzję, 4) istniały w dniu wydania decyzji. Pierwszą z wymienionych przesłanek warunkujących wznowienie postępowania jest to, aby okoliczności faktyczne lub dowody ujawnione w danej sprawie były nowe. W orzecznictwie sądowym wyrażono pogląd, że nowymi faktami lub dowodami będą te z nich, które nie zostały uwzględnione przez organ, jako element faktyczny rozstrzygnięcia, przy czym muszą one istnieć w dniu wydania decyzji i nie być znane organowi. Ponadto, nowe dowody lub nowe okoliczności faktyczne mogą stanowić podstawę wznowienia postępowania, o ile są dla sprawy istotne, tj. dotyczą przedmiotu sprawy oraz mają znaczenie prawne, a więc wpływ na odmienne rozstrzygnięcie sprawy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 listopada 2005 r., sygn. akt FSK 2470/04, dostępny na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl). W niniejszej sprawie przedmiotem skargi J.K. jest decyzja Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] września 2015 r. znak sprawy: [...] odmawiająca przyznania świadczenia w drodze wyjątku. Jak wynika z dokumentacji zgromadzonej w aktach sprawy skarżąca orzeczeniem komisji lekarskiej ZUS z dnia [...] czerwca 2015 r. została uznana za okresowo, częściowo niezdolną do pracy do dnia [...] grudnia 2016 r. Zarówno we wniosku o przyznanie świadczenia w drodze wyjątku, jak i we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy J.K. wskazywała na zły stan zdrowia, który uniemożliwia podjęcie jej jakiegokolwiek zatrudnienia. Przed rozprawą skarżąca nadesłała do Sądu pismo nadane w dniu [...] grudnia 2015 r., do którego załączyła wynik badania rezonansu magnetycznego przeprowadzonego w Szpitalu Wojewódzkim SP ZOZ im. [...] w Z. z dnia [...] września 2015 r. Biorąc powyższy fakt pod uwagę oraz okoliczność kwestionowania przez J.K. w skardze ustaleń co do stanu zdrowia orzeczonego przez komisję lekarską ZUS w dniu [...] czerwca 2015 r. Sąd uznał, że rozpoznawana sprawa wymaga ponownego rozpatrzenia w związku z wyjściem na jaw istotnych dla sprawy nowych dowodów, które istniały w dniu wydania zaskarżonej decyzji, tj. [...] września 2015 r., lecz nie były znane organowi, a jednocześnie są one istotne dla sprawy. W związku z tym, że Sąd nie ma uprawnień do badania orzeczeń lekarzy orzeczników ZUS, jak też możliwości kierowania ubezpieczonych na badania lekarskie organ powinien wezwać skarżącą do nadesłania wszelkiej dostępnej jej dokumentacji medycznej w celu oceny aktualnego stanu zdrowia. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b powołanej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.