II GZ 185/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Anna Robotowska po rozpoznaniu w dniu 18 marca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia P. Spółki z o.o. z siedzibą w K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 4 grudnia 2015 r. sygn. akt V SA/Wa 3568/15 w zakresie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi P. Spółki z o.o. z siedzibą w K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automacie poza kasynem gry postanawia oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. objętym zażaleniem postanowieniem z dnia 4 grudnia 2015 r., działając na podstawie art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), odmówił P. Spółce z o.o. z siedzibą w K. wstrzymania wykonania decyzji Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] czerwca 2015 r. w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automacie poza kasynem gry. I W uzasadnieniu postanowienia Sąd pierwszej instancji wskazał, że w skardze na opisaną wyżej decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. (w skrócie: Dyrektora) utrzymującą w mocy decyzję organu pierwszej instancji nakładającą na P. Sp. z o.o. z siedzibą w K. (dalej: spółka lub skarżąca) karę pieniężną w wysokości 12 000 zł, Spółka wniosła o wstrzymanie jej wykonania z uwagi na niebezpieczeństwo wystąpienia znacznej szkody. Uzasadniając wniosek skarżąca podniosła, że ma w kraju kilkanaście analogicznych postępowań, co w przypadku wykonania kwestionowanych w nich decyzji oznaczałoby znaczną stratę finansową dla Spółki, która z uwagi na specyfikę prowadzenia działalności i związaną z nią konieczność częstego wypłacania (zazwyczaj nagle) wygranych dla graczy, musi dysponować na bieżąco środkami pieniężnymi. Ponadto skarżąca musi regulować bieżące zobowiązania, w tym wobec inspektorów nadzorujących punkty gier na automatach, czy podmiotów świadczących usługi serwisowe. Jakikolwiek przestój w płatnościach oznaczałby automatycznie brak możliwości kontynuowania działalności, a co za tym idzie uzyskiwania przychodów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. uznał, że wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie zasługuje na uwzględnienie. WSA wskazał, że dokonując oceny wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu, Sąd musi oprzeć się na materiale dowodowym. Przy czym nie wystarczy jedynie wykazać, że na skutek wykonania decyzji dojdzie do egzekucji znacznej kwoty pieniędzy. Skoro skarżąca dąży do wykazania, że w jej przypadku dojdzie do wyrządzenia znacznej szkody, to dla oceny, czy rzeczywiście w stanie faktycznym sprawy może dojść do szkody majątkowej, konieczne jest odniesienie tej kwoty do stanu majątkowego skarżącej. Ponadto, do wykazania, iż zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, nie jest wystarczający sam wywód strony. Uzasadnienie wniosku powinno się bowiem odnosić do konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji jest zasadne w stosunku do wnioskodawcy. WSA stwierdził, że skarżąca nie uprawdopodobniła, że uiszczenie 12 000 zł kary przekracza możliwości finansowe Spółki i wywołałoby jej niewypłacalność. Powoływanie się na takie okoliczności bez wskazania konkretnych faktów charakteryzujących sytuację finansową Spółki (stan zadłużenia, stan majątku, ewentualne dokumenty świadczące o istniejącej lub faktycznie grożącej w bliskim terminie niewypłacalności) nie może prowadzić do udzielenia ochrony tymczasowej. Sąd pierwszej instancji podkreślił, że skarżąca nie przedłożyła wraz z wnioskiem żadnych dokumentów źródłowych, które mogłyby zobrazować jej aktualną kondycję finansową oraz potwierdzających możliwość zaistnienia okoliczności wskazanych w uzasadnieniu wniosku. W ocenie Sądu argumentacja wniosku, że w wyniku uiszczenia kary Spółka utraci płynność finansową nie uzasadnia ewentualnej możliwości spełnienia przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. II P. Sp. z o.o. z siedzibą w K. złożyła zażalenie na powyższe postanowienie wnosząc o jego zmianę poprzez wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Ponadto na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. skarżąca wniosła o dopuszczenie dowodu z bilansu i rachunku zysków i strat za rok obrotowy 2014 oraz za okres od 1 stycznia do 30 czerwca 2015 r. na okoliczność wysokości strat Spółki oraz jej sytuacji majątkowej, a także na okoliczność wystąpienia ryzyka upadłości w przypadku wykonania zaskarżonej decyzji. Zaskarżonemu postanowieniu Spółka zarzuciła naruszenie art. 61 § 3 p.p.s.a. poprzez przyjęcie, że skarżąca nie wskazała w uzasadnieniu wniosku okoliczności uzasadniających wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, mimo iż Spółka wskazała na wysokie prawdopodobieństwo wyrządzenia jej znacznej szkody oraz podała przyczyny takiego ryzyka. W ocenie strony, w realiach niniejszej sprawy Sąd pierwszej instancji dysponował materiałem wystarczającym do oceny zasadności wniosku. Tymczasem w uzasadnieniu skupił się jedynie na aspektach formalnych i zawartości wniosku strony, a w ogóle pominął kwestię oceny, czy zawarte we wniosku okoliczności uzasadniają przypuszczenie, że wykonanie zaskarżonego aktu spowoduje szkodę lub trudne do odwrócenia skutki. Praktyka taka nosi znamiona zjawiska, jakim jest nakładanie na stronę ściśle formalnych obowiązków, których niepełne wykonanie zwalnia sąd od konieczności analizy istoty zagadnienia. Autor zażalenia podniósł również, że z bilansu Spółki wynika, iż za rok obrotowy 2014 skarżąca poniosła stratę w wysokości ponad 1 mln zł, a w pierwszym półroczu 2015 roku w wysokości ponad 160 tys. zł. Jednocześnie w tym okresie (pierwsze półrocze 2015 roku) wartość aktywów trwałych Spółki uległa zmniejszeniu o niemal 90%, a aktywów ogółem o ponad 50%. W tej sytuacji wykonanie jednej decyzji o nałożeniu kary pieniężnej, a tym bardziej większej ich liczby, skutkować będzie koniecznością realizacji zobowiązań, co wprost doprowadzi do stanu upadłości. III Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie jako pozbawione usprawiedliwionych podstaw podlega oddaleniu. Stosownie do treści art. 61 § 3 p.p.s.a., sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Skoro Sąd orzeka o wstrzymaniu aktu lub czynności na wniosek skarżącego, to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek uzasadnienia wniosku, tak aby przekonać sąd do zasadności zastosowania ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym. A zatem uzasadnienie wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne w stosunku do wnioskodawcy. Brak należytego uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji uniemożliwia jego merytoryczną ocenę (por. postanowienie NSA z dnia 6 marca 2013 r., sygn. akt II GZ 87/13, publ. CBOSA). W niniejszej sprawie wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji dotyczył orzeczenia Dyrektora Izby Celnej, którym utrzymano w mocy decyzję organu pierwszej instancji nakładającą na Spółkę karę w wysokości 12 000 zł. W zaskarżonym postanowieniu Sąd pierwszej instancji uznał, że wniosek nie mógł zostać uwzględniony, bowiem skarżąca nie przedstawiła żadnych dowodów na poparcie twierdzeń zawartych w tym wniosku, ani nie udokumentowała w żaden sposób swojej aktualnej sytuacji majątkowej. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd pierwszej instancji prawidłowo ocenił wniosek skarżącej. Należy bowiem podzielić pogląd wyrażony w zaskarżonym postanowieniu, że Spółka nie wykazała, że zachodzą przesłanki udzielenia jej ochrony tymczasowej. Przede wszystkim podkreślić należy, że wykonanie aktu administracyjnego nakładającego na stronę obowiązek uiszczenia należności pieniężnej tylko w wyjątkowych przypadkach jest źródłem niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub powstania trudnych do odwrócenia skutków. Zapłata oznaczonej w takim akcie należności ma charakter odwracalny. W przypadku uchylenia zaskarżonego rozstrzygnięcia uiszczona należność podlega zwrotowi. Z tej też przyczyny strona domagająca się wstrzymania wykonania aktu nakładającego obowiązek zapłaty należności pieniężnej obowiązana jest wykazać, że występują szczególne okoliczności uzasadniające uwzględnienie jej wniosku. Nie jest to – wbrew twierdzeniom zawartym w zażaleniu – przerzucanie na obywatela obowiązków, które powinno wykonywać państwo. To strona – chcąc skorzystać z wyjątku od zasady, że wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu – powinna wraz z wnioskiem o wstrzymanie wykonania aktu przedstawić sądowi nie tylko argumenty, ale i stosowne dokumenty na ich poparcie, wskazujące że w sprawie istnieje niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Sąd administracyjny nie ma natomiast instrumentów prawnych do samodzielnego ustalania sytuacji majątkowej czy rodzinnej strony, które to ustalenie jest niezbędne przy ocenie, czy wykonanie zaskarżonego aktu może spowodować w danym przypadku skutki, o jakich mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. W dacie wydania orzeczenia przez Sąd pierwszej instancji w aktach sprawy nie było dokumentów, które uprawdopodobniałyby twierdzenia skarżącej, że egzekucja nałożonej kary – przed rozpoznaniem skargi – doprowadzi Spółkę do utraty płynności finansowej. Spółka nie przedstawiła bowiem dokumentów obrazujących jej aktualną kondycję finansową. Bez tego rodzaju dokumentacji niemożliwe było dokonanie oceny, czy w kontekście aktualnej sytuacji finansowej strony wykonanie zaskarżonej decyzji – nawet przy uwzględnieniu wielu identycznych decyzji zapadłych w innych postępowaniach – może doprowadzić do wyrządzenia szkody, która byłaby znaczna. Naczelny Sąd Administracyjny dostrzega, że dokumentacja odnosząca się do sytuacji finansowej Spółki została dołączona do zażalenia. Nie uzasadnia ona jednak zmiany poglądu w zakresie braku spełnienia przesłanek, o jakich mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a., bo jak wynika z dołączonej do zażalenia dokumentacji, tj. ze sprawozdania finansowego za okres 01.01.2014 – 31.02.2014 i dodatkowych informacji i objaśnień do tego sprawozdania z dnia [...] maja 2015 r., nie są znane okoliczności wskazujące na zagrożenie kontynuacji działania Spółki. Ze wskazanych powodów Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., oddalił zażalenie.