II OSK 228/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Barbara Adamiak po rozpoznaniu w dniu 11 lutego 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J. C. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z 29 września 2015 r., sygn. akt II SA/Rz 1188/15 o odrzuceniu skargi J. C. na postanowienie Podkarpackiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Rzeszowie z [...] lipca 2015 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów do postępowania egzekucyjnego postanawia: oddalić skargę kasacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie postanowieniem z dnia 29 września 2015 r. sygn. akt II SA/Rz 1188/15, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. C. na postanowienie Podkarpackiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Rzeszowie z [...] lipca 2015 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów do postępowania egzekucyjnego, odrzucił skargę. Postanowienie zapadło w następującym stanie sprawy. J. C. wniósł 2 września 2015 r. skargę na postanowienie Podkarpackiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Rzeszowie, którym zostało utrzymane w mocy postanowienie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Krośnie z [...] lipca 2015 r. nr [...], uznające za bezzasadne zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji. Postanowieniem tym Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny jako wierzyciel zajął stanowisko w sprawie zgłoszonych zarzutów. W odpowiedzi na skargę Podkarpacki Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie. Rozpoznając sprawę Sąd wskazał, że dnia 15 sierpnia 2015 r. weszła w życie ustawa z 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r. poz. 658). Postępowanie sądowe zostało zainicjowane skargą wniesioną po tej dacie, dlatego też – w myśl art. 2 ustawy nowelizującej, przepis art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), stosuje się w brzmieniu znowelizowanym. Sąd wywodził, że jedną z przesłanek nieważności postępowania sądowoadministracyjnego jest rozpoznanie sprawy, która nie należy do właściwości sądu administracyjnego albo skarga jest niedopuszczalna z innych przyczyn (art. 183 § 2 pkt 1 w związku z art. 58 § 1 pkt 1 i 6 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w brzmieniu obecnie obowiązującym, kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu. Obowiązek szczepień ochronnych wynika z przepisów art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b) i art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi. Wierzycielem uprawnionym do żądania jego wykonania jest państwowy powiatowy inspektor nadzoru sanitarnego (art. 5 pkt 3, art. 10 i art. 12 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej). Organem egzekucyjnym jest zaś wojewoda (art. 20 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz. U. z 2014 r. poz. 1619 ze zm.), który wykonuje ciążące na nim zadania przy pomocy urzędu wojewódzkiego oraz organów rządowej administracji zespolonej w województwie (art. 13 i 20 ustawy z dnia 23 stycznia 2009 r. o wojewodzie i administracji rządowej w województwie; zob. także porozumienie zawarte pomiędzy Wojewodą Podkarpackim a Podkarpackim Państwowym Wojewódzkim Inspektorem Sanitarnym w Rzeszowie z dnia 17 października 2014 r., Dziennik Urzędowy Województwa Podkarpackiego z dnia 29 października 2014 r. poz. 2834). Z tego względu Sąd stwierdził, że skoro skarga została wniesiona po 15 sierpnia 2015 r., a jako jej przedmiot wskazano postanowienie wierzyciela wydane w postępowaniu egzekucyjnym w sprawie zgłoszonych zarzutów, skarga jako niepodlegająca właściwości sądu administracyjnego podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i art. 3 § 2 pkt 3 w związku z art. 58 § 3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. J. C. wniósł od postanowienia skargę kasacyjną, zaskarżając ją w całości. Skargę kasacyjną oparł na zarzucie naruszenia art. 58 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 8, art. 9, art. 124 § 1, art. 125 § 1 i § 3, art. 112 w związku z art. 126 kodeksu postępowania administracyjnego i art. 18 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Na tych podstawach wniósł o: 1) uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Rzeszowie; 2) zwolnienie od kosztów postępowania, których nie jest w stanie ponieść bez uszczerbku dla niezbędnego utrzymania siebie i rodziny. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Podkarpacki Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Rzeszowie wniósł o jej oddalenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej. Skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach naruszenia art. 58 § 1 pkt 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie z art. 1 pkt 1 lit. a ustawy z 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r. poz. 658) "W ustawie z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) wprowadza się następujące zmiany: 1) w art. 3 w § 2: a) pkt 3 (...) otrzymuje brzmienie: 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu". Według art. 2 ustawy z 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi "Przepisy ustawy, o której mowa w art. 1, w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 2-8, pkt 10-14, pkt 19-32, pkt 34-39, pkt 41-47, pkt 51, pkt 52, pkt 55, pkt 57, pkt 58, pkt 60-69, pkt 71, pkt 72 i pkt 74-81 niniejszej ustawy stosuje się również do postępowań wszczętych przed dniem jej wejścia w życie. W pozostałym zakresie do tych postępowań stosuje się przepisy ustawy, o której mowa w art. 1, w brzmieniu dotychczasowym". O właściwości sądu administracyjnego przesądzają przepisy regulujące postępowanie sądowoadministracyjne obowiązujące w dniu rozpoznania sprawy sądowoadministracyjnej. Właściwości sądu administracyjnego nie można wyprowadzić z wadliwego pouczenia organu administracji publicznej lub pouczenia, które w dniu wydania zaskarżonego aktu było prawidłowe ale w wyniku zmiany przepisów prawa nie mieści się we właściwości sądu administracyjnego. W sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego, postanowienie Podkarpackiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Rzeszowie z [...] lipca 2015 r. nr [...] w przedmiocie stanowiska wierzyciela w sprawie zgłoszonych zarzutów, w dniu złożenia skargi nie było objęte właściwością sądu administracyjnego. Skarga została złożona 2 września 2015 r., a zatem postępowanie sądowoadministracyjne zostało wszczęte po dniu wejścia w życie ustawy z 9 kwietnia 2015 r. Zgodnie z art. 3 ustawy z 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi "Ustawa wchodzi w życie po upływie 3 miesięcy od dnia ogłoszenia". Dziennik Ustaw, w którym została ogłoszona ta ustawa został ogłoszony 14 maja 2015 r. Ustawa weszła w życie 15 sierpnia 2015 r. Art. 2 ustawy z 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie wyliczył w enumeratywnym określeniu stosowania art. 1 pkt 1 lit. a, który wprowadził wyłączenie zaskarżalność postanowień wierzyciela, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonych zarzutów. Do postanowień tych stosuje się art. 3 § 2 pkt 3 w dotychczasowym brzmieniu, ale tylko gdy postępowanie sądowoadministracyjne zostało wszczęte przed dniem 15 sierpnia 2015 r. W sprawie zaskarżonego postanowienia zastrzeżenie w art. 2 in fine nie ma zastosowania. Postępowanie sądowoadministracyjne zostało wszczęte 2 września 2015 r. (data stempla Poczty Polskiej nadania skargi do Podkarpackiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego). Ograniczenie zaskarżalności tego rodzaju postanowień nie wyłącza prawa do sądu, a wyłączenie przesuwa w czasie. Na postanowienie organu egzekucyjnego o rozpatrzeniu zarzutów zobowiązanego służy zażalenie, a następnie skarga do sądu administracyjnego. W tym stanie rzeczy, skoro skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach, na mocy art. 184 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.