II GZ 211/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Magdalena Bosakirska po rozpoznaniu w dniu 17 marca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia A. G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 7 grudnia 2015 r., sygn. akt V SA/Wa 3923/15 w zakresie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi A. G. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] lipca 2015 r., nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automacie poza kasynem gry postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. postanowieniem z dnia 7 grudnia 2015 r., sygn. akt V SA/Wa 3923/15, odmówił A. G. wstrzymania wykonania decyzji Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] lipca 2015 r. o wymierzeniu kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry. I W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. A. G. zawarł wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, uzasadniając go niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody majątkowej w postaci zapłacenia nienależycie wyznaczonej kary pieniężnej. Skarżący podniósł, że w stosunku do niego wydano dziesięć ostatecznych decyzji nakładających kary pieniężne w wysokości 192.000 zł. Wskazał, iż łączna wysokość dotychczas nałożonych kar oraz fakt, iż skarżący w roku 2014 i 2015 odnotował stratę finansową w prowadzonej przez siebie działalności ma istotny wpływ na jego płynność finansową. Podkreślił, iż odwrócenie skutków gospodarczych w przypadku wyegzekwowania kary jest znacznie trudniejsze, niż wyegzekwowanie prawomocnego wyroku sądu. Sąd I instancji, oceniając wniosek w zakresie wystąpienia w sprawie przesłanek z art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; powoływanej dalej jako: p.p.s.a.), warunkujących zastosowanie ochrony tymczasowej. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, Sąd I instancji podniósł, że zdawkowe twierdzenie skarżącego, iż zachodzi niebezpieczeństwo narażenia go na znaczną szkodę majątkową nie prowadzi do stwierdzenia zaistnienia konsekwencji, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. Rodzaj obowiązku nałożonego na skarżącego nie wywołuje stanu, który byłby nieodwracalny, skoro chodzi o świadczenie pieniężne, którego spełnienie z natury rzeczy jest odwracalne. W sytuacji ewentualnego wzruszenia decyzji administracyjnej istnieje możliwość zwrotu skarżącemu kwoty orzeczonej w decyzji. Nie ma przy tym znaczenia kwestia skomplikowanego odzyskania uiszczonych kwot i czasu ich odzyskania, gdyż w wypadku pozytywnego dla skarżącego rozstrzygnięcia będą mu przysługiwały określone środki prawne, które doprowadzą do zwrotu przez organ zapłaconych należności, również z odsetkami. Sąd I instancji, oceniając wniosek w zakresie badania przesłanki dotyczącej niebezpieczeństwa wystąpienia znacznej szkody, uwzględnił fakt wydania innych decyzji wymierzających skarżącemu kary w łącznej wysokości 192.000 zł. WSA stwierdził jednak, że aby uznać za prawdopodobne spełnienie omawianej przesłanki konieczne jest zestawienie wysokości sumy kar z sytuacja majątkową i możliwościami płatniczymi skarżącego. Wobec powyższego, zdaniem WSA wnioskodawca powinien jasno i przejrzyście zobrazować swoją sytuację finansową, a także poprzeć twierdzenia odpowiednimi dokumentami. Sąd wskazał, że skarżący do skargi załączył jedynie PIT za 2014 r. oraz zaświadczenie o zarobkach za okres od stycznia do marca 2015 r. Nie przedstawił przy tym żadnych dokumentów obrazujących stan pozostających do jego dyspozycji zasobów pieniężnych, w związku z czym Sąd nie miał możliwości stwierdzenia, czy w istocie zachodzi niebezpieczeństwo trudnych do odwrócenia skutków w związku z wydaniem zaskarżonej decyzji. Zdaniem WSA, skarżący uniemożliwił Sądowi dokonanie rzetelnej i prawidłowej oceny, czy uiszczenie kwoty 192.000 zł rzeczywiście skutkować będzie zaistnieniem niebezpieczeństwa wyrządzenia mu znacznej szkody. Ponadto Sąd zwrócił uwagę, że przedstawione w uzasadnieniu wniosku twierdzenia dotyczące prawidłowości zaskarżonej decyzji nie mogły być rozważane na tym etapie postępowania sądowoadministracyjnego. Rozważanie takie stanowiłoby swoisty "przedsąd" i wkraczanie w kompetencje zastrzeżone dla składu rozpoznającego sprawę co do istoty. II Zażalenie na powyższe postanowienie złożył A. G., wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, ewentualnie o jego zmianę poprzez wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a., ponieważ zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił naruszenie art. 61 § 3 w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. przez odmowę wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, mimo wystąpienia przesłanek uzasadniających takie wstrzymanie, tj. niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków w przypadku wykonania decyzji. W uzasadnieniu podniesiono, że niewstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji naraża skarżącego na znaczną szkodę majątkową w postaci zapłacenia nienależycie wyznaczonej kary pieniężnej. Za udzieleniem ochrony tymczasowej przemawia zatem łączna wysokość nałożonych na stronę kar pieniężnych – 216.000 zł, a także 14 postępowań toczących się w tym przedmiocie przed UC w R. Skarżący podniósł, że jego strata finansowa w 2014 r. wyniosła 360.558,54 zł, zaś w 2015 r. nastąpiło jej pogłębienie – w styczniu wynosiła 88.251,03 zł, w lutym – 90.442,28 zł, a w marcu – 68.200,85 zł. Zdaniem strony odwrócenie skutków gospodarczych w przypadku wyegzekwowania kary pieniężnej jest znacznie trudniejsze niż późniejsze wyegzekwowanie prawomocnego wyroku. W szczególności, iż w sytuacji upłynnienia majątku skarżący narażałby się dodatkowo na zarzuty karne, tj. działanie na szkodę wierzyciela. Do zażalenie skarżący dołączył informację o stracie za pierwsze trzy miesiące 2015 r. z wyjaśnieniem przyczyn jej powstania oraz zeznanie podatkowe PIT-36 za 2014 r. III Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zawiera usprawiedliwionych podstaw i z tych przyczyn podlega oddaleniu. Stosownie do treści art. 61 § 3 p.p.s.a., po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Strona skarżąca zgłaszająca wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności winna wykazać istnienie prawdopodobieństwa doznania znacznej szkody lub wystąpienia trudnych do odwrócenia skutków jego wykonania. Uzasadnienie wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności jest w stosunku do wnioskodawcy zasadne. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, dokonana przez Sąd I instancji ocena wystąpienia przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji jest prawidłowa. Jak trafnie bowiem stwierdził Sąd I instancji, skarżący nie uprawdopodobnił, że wykonanie decyzji spowoduje ziszczenie się przesłanek udzielenia ochrony tymczasowej. Skarżący nie wykazał wpływu, jaki może mieć na jego sytuację majątkową wykonanie zaskarżonej decyzji. Podejmując próbę wykazania istnienia przesłanek wynikających z art. 61 § 3 p.p.s.a., powołał się na poniesioną stratę w działalności gospodarczej, na łączną wysokość nałożonych na niego kar pieniężnych oraz na toczące się postępowania w przedmiocie nałożenia kar pieniężnych. W ocenie NSA, okoliczności te nie obrazują jego sytuacji, a także wpływu wykonania decyzji na jego płynność finansową i zdolności płatnicze. Wprawdzie dokumentacja przedłożona przez skarżącego świadczy o poniesieniu straty w roku 2014 w wysokości 360.558,54 zł w stosunku do wartości przychodów w wysokości 1.925.222,55 zł, jednak wykazana strata z tytułu działalności gospodarczej nie oznacza wystąpienia przesłanek zastosowania ochrony tymczasowej. Strata powstaje bowiem wskutek uzyskania nadwyżki kosztów nad przychodem i nie stanowi automatycznie o braku środków finansowych. Zatem powstanie w jednym roku rozliczeniowym straty nie oznacza jeszcze utraty płynności finansowej. Skarżący nie dokonał nawet próby określenia, jakie konkretnie skutki albo jaką szkodę może wywołać wykonanie decyzji – poza stwierdzeniem, że narazi go to na znaczną szkodę majątkową, więc nie sposób uznać, żeby uprawdopodobnił wystąpienie okoliczności, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a., warunkujących zastosowanie instytucji wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Podkreślić w tym miejscu należy, że prawidłową jest również argumentacja Sądu I instancji, odnosząca się do kwestii odwracalności skutków wykonania decyzji, skoro chodzi o świadczenie pieniężne, którego spełnienie z natury rzeczy jest odwracalne. Wykonanie decyzji nakładającej na stronę obowiązek uiszczenia należności pieniężnej tylko w wyjątkowych przypadkach jest źródłem niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub powstania trudnych do odwrócenia skutków. Jak słusznie bowiem zauważył WSA, zapłata oznaczonej w decyzji należności ma charakter odwracalny. W przypadku uchylenia zaskarżonej do sądu administracyjnego decyzji uiszczona należność podlega zwrotowi. Z tej też przyczyny strona domagająca się wstrzymania wykonania decyzji nakładającej obowiązek zapłaty należności pieniężnej obowiązana jest wykazać, że występują szczególne okoliczności uzasadniające uwzględnienie jej wniosku. Oznacza to, że strona skarżąca zgłaszająca wniosek o zastosowanie ochrony tymczasowej, winna wykazać istnienie prawdopodobieństwa doznania znacznej szkody lub wystąpienia trudnych do odwrócenia skutków jego wykonania. Wykonanie decyzji zobowiązującej do zwrotu środków finansowych zawsze będzie wywierało określone skutki finansowe dla strony. Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji nie służy zabezpieczeniu strony przed jakimikolwiek skutkami wykonania decyzji, lecz jedynie przed takimi, które nie mogłyby zostać odwrócone przez ewentualne wygranie sporu sądowego. Tylko niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków stanowi przesłankę umożliwiającą skorzystanie z instytucji wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, skarżący nie przedstawił okoliczności wskazujących, że takie niebezpieczeństwo w niniejszej sprawie zachodzi, wobec czego Sąd I instancji trafnie uznał, że nie zostało wykazane spełnienie przesłanek, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza również, że skarżący nie przedstawił w sposób pełny swojej aktualnej sytuacji finansowej, m.in. nie wykazał w jakiej wysokości ma zgromadzone środki na rachunkach bankowych. Wszystkie powyżej wskazane okoliczności, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego świadczą o tym, że postanowienie Sądu I instancji odmawiające wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji jest prawidłowe. Skarżący nie uprawdopodobnił, że zachodzi wobec niego niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, zaś z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy nie wynikało, że wykonanie decyzji (tj. uiszczenie kary pieniężnej) przed rozpoznaniem skargi wpłynie na jego wypłacalność. Należy jednak z tym miejscu przypomnieć, że oddalenie wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji nie uniemożliwia jego ponowienia w razie zmiany okoliczności, co wynika z treści art. 61 § 4 p.p.s.a. Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.