III SA/Lu 586/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Ibrom, Sędziowie: WSA Jerzy Drwal,, WSA Ewa Kowalczyk (sprawozdawca), Protokolant Asystent sędziego Radosław Stelmasiak, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 24 listopada 2015 r. sprawy ze skargi H. D. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] nr [...] w przedmiocie przyznania płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz H. D. 200 (dwieście) zł z tytułu kosztów postępowania. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] marca 2015 r. Dyrektor [...] Oddziału regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, po rozpatrzeniu odwołania [...], utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w [...] z dnia [...] grudnia 2014 r. o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości na rok 2013 r. Zaskarżona decyzja wydana została w następującym stanie sprawy. W dniu 26 kwietnia 2013 r. do Biura Powiatowego ARiMR w [...] wpłynął wniosek kontynuujący [...] o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2013 z tytułu realizacji pakietu: "Rolnictwo ekologiczne, wariant Uprawy sadownicze i jagodowe (w okresie przestawiania) (2.10) do powierzchni 5,16 ha; wariant Trwałe użytki zielone (z certyfikatem zgodności) (2.3) do powierzchni 0,87 ha; wariant Uprawy rolnicze (z certyfikatem zgodności) (2.1) do powierzchni 5,68 ha". W ramach wszczętego postępowania administracyjnego, powyższy wniosek został poddany kontroli kompletności oraz kontroli administracyjnej. W dniach od 5 lipca 2013 r. do dnia 10 lipca 2013 r. oraz od dnia 22października 2013 r. do dnia 22 października 2013 r., upoważnieni inspektorzy terenowi z Biura Kontroli na Miejscu [...] Oddziału Regionalnego ARiMR, przeprowadzili kontrolę w Zakresie Wzajemnej Zgodności oraz w Zakresie Kwalifikowalności Powierzchni, a także w zakresie działania Program Rolnośrodowiskowy. W wyniku przeprowadzonego postępowania Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w [...] decyzją z dnia [...] marca 2014 r. przyznał skarżącemu płatność rolnośrodowiskową na rok 2013 w pomniejszonej wysokości, w łącznej wysokości 5.253,40 zł, w tym z tytułu: - Rolnictwo ekologiczne, wariant Uprawy sadownicze i jagodowe (w okresie przestawiania) (2.10) w wysokości 540,00 zł; wariant Trwałe użytki zielone (z certyfikatem zgodności) (2.3) w wysokości 226,20zł; wariant Uprawy rolnicze (z certyfikatem zgodności) (2.1) w wysokości 4.487,20zł. Po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia [...] czerwca 2014 r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR uchylił decyzję Kierownika BP ARiMR w [...][...] marca 2014 r. o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości na rok 2013 i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. W wyniku przeprowadzonego postępowania Kierownik BP ARiMR w [...] decyzją z dnia [...] sierpnia 2014 r. przyznał płatność rolnośrodowiskową w pomniejszonej wysokości na rok 2013, w łącznej wysokości 5 470,30 zł. z tytułu: - Rolnictwo ekologiczne, wariant Uprawy sadownicze i jagodowe (w okresie przestawiania) (2.10) w wysokości 828,00 zł; wariant Trwałe użytki zielone (z certyfikatem zgodności) (2.3) w wysokości 226,20zł; wariant Uprawy rolnicze (z certyfikatem zgodności) (2.1) w wysokości 4.416,10 zł. Następnie, decyzją z dnia [...] października 2014 r. Dyrektor [...] ARiMR uchylił powyższą decyzję Kierownika BP ARiMR z dnia [...] sierpnia 2014 r. o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości na rok 2013 i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Kierownik BP ARiMR, po ponownej analizie sprawy, decyzją z dnia [...] grudnia 2014 r. przyznał skarżącemu płatność rolnośrodowiskową w pomniejszonej wysokości na rok 2013, w łącznej wysokości 5.470,30 zł, z tytułu: -Rolnictwo ekologiczne, wariant Uprawy sadownicze i jagodowe (w okresie przestawiania) (2.10) w wysokości 828,00 zł; wariant Trwale użytki zielone (z certyfikatem zgodności) (2.3) w wysokości 226,20zł; wariant Uprawy rolnicze (z certyfikatem zgodności) (2.1) w wysokości 4.416,10 zł. Po rozpatrzeniu odwołania [...], Dyrektor [...] ARiMR, zaskarżoną decyzją z dnia [...] marca 2015 r. utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w [...] z dnia [...] grudnia 2014 r. o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości na rok 2013 r. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy wskazał, że jak wynika z raportu z czynności kontrolnych nr [...], przeprowadzona kontrola na miejscu stwierdziła następujące nieprawidłowości: - na działce rolnej O, o powierzchni deklarowanej 1,34 ha, położonej na działce ewidencyjnej nr [...], stwierdzono nieprawidłowość oznaczoną kodem E6 "Prowadzenie produkcji rolnej niezgodnie z najlepszą wiedzą i kulturą rolną i niezachowanie należytej dbałości o stan fitosanitarny roślin i ochronę gleby" oraz kodem E7 "Nieutrzymywanie minimalnej obsady drzew i krzewów (granica błędu do 5% wymaganej obsady); - na działce rolnej P, o powierzchni deklarowanej 3,44 ha, położonej na działce ewidencyjnej nr [...] - stwierdzono nieprawidłowość oznaczoną kodem E6 "Prowadzenie produkcji rolnej niezgodnie z najlepszą wiedzą i kulturą rolną i niezachowanie należytej dbałości o stan fitosanitarny roślin i ochronę gleby", kodem E7 "Nieutrzymywanie minimalnej obsady drzew i krzewów (granica błędu do 5% wymaganej obsady) oraz kodem E2 "Materiał szkółkarski nie spełnia określonych wymagań ". Organ odwoławczy wskazał, że w dniu 10 września 2013 r. skarżący złożył do Kierownika BP ARiMR oświadczenie o wystąpieniu siły wyższej jako dowód, mający potwierdzić wystąpienie siły wyższej lub wystąpienie nadzwyczajnych okoliczności uniemożliwiających skarżącemu wypełnienie zobowiązań. Rolnik oświadczył, że siła wyższa dotyczyła zniszczenia upraw rolnych w wyniku suszy (brak opadów). Przy czym, działanie siły wyższej bądź okoliczności nadzwyczajnych miało miejsce w miesiącach: czerwiec, lipiec i sierpień 2013 r. i dotyczyło uprawy jabłoni na powierzchni 1,42 ha i 3,44 ha, na działkach [...] i [...] zadeklarowanych na działce ewidencyjnej nr [...] położonej w województwie [...], powiat [...], gmina [...], obręb ewidencyjny [...]. Dodatkowo zostały złożone dwa oświadczenia świadków o wystąpieniu szkody w uprawach z dnia 10 września 2013 r., a także protokół oględzin, ostatecznego szacowania szkody i ponownego szacowania szkody w uprawach i płodach rolnych sporządzony przez Koło Łowieckie nr [...]. Organ odwoławczy zauważył, że zarówno oświadczenia dwóch świadków jak i protokół oględzin, dotyczyły działki z deklaracją uprawy jabłoni. Oględziny uszkodzonej uprawy według zapisów w protokole odbyły się dnia 9 września 2013 r. Jako gatunek który wyrządził szkodę została wymieniona zwierzyna płowa. W protokole oszacowano, że zniszczeniu uległo ok. 30% sadzonek. Przy czym, koło łowieckie odmówiło wypłacenia szkód "(...) z racji na słabe zabezpieczenie sadu jak również zgłoszenie szkód zbyt późno aby podjąć jakiekolwiek czynności zabezpieczające proces niszczenia". Nadto, organ odwoławczy podniósł, że kontrola na miejscu w gospodarstwie w zakresie programu rolnośrodowiskowego, która stwierdziła uchybienia rozpoczęła się w dniu 5 lipca 2013 r., a zakończyła w dniu 10 lipca 2013 r. Kontrolerzy na działce rolnej [...] zgodnie z zapisami w uwagach stwierdzili "znaczne uszkodzenia drzewek jabłoni (drzewka uschnięte, połamane przez zwierzynę płową)", a na działce rolnej [...] "stwierdzono 185 szt. jabłoni domowej znaczną część plantacji uległa uszkodzeniu (drzewka uschnięte połamane przez zwierzynę płową)". Zgłoszenie wystąpienia sytuacji nadzwyczajnej przez skarżącego nastąpiło w dnia 10 września 2013 r., czyli po przeprowadzonej kontroli w gospodarstwie. Jak zauważył Dyrektor ARiMR, według oświadczenia rolnika o wystąpieniu okoliczności nadzwyczajnych uprawy uległy uszkodzeniu już od czerwca 2013 r. Przy czym, strona powinna powiadomić Kierownika BP o zaistniałych okolicznościach, w terminie 10 dni roboczych od dnia, w którym strona lub upoważniona przez niego osoba są w stanie dokonać takiej czynności wraz z dowodami potwierdzającymi wystąpienie siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności. Z uwagi, że oświadczenie rolnika o wystąpieniu okoliczności nadzwyczajnych oraz dokumenty poświadczające wystąpienie siły wyższej zostało złożone po terminie przeprowadzonej kontroli na miejscu stwierdzającej nieprawidłowości Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR nie uznał na działkach rolnych [...] i [...], położonych na działce ewidencyjnej nr [...] w miejscowości [...], wystąpienia siły wyższej lub wystąpienia nadzwyczajnych okoliczności uniemożliwiających wykonanie zobowiązań. Przeprowadzona w gospodarstwie kontrola na miejscu w dniach od 5 do 10 lipca 2013 r. wskazała, że rolnik już w tym terminie miał wiedzę o zaistniałej, sytuacji jednak nie dokonał zgłoszenia faktu wystąpienia siły wyższej lub wystąpienia nadzwyczajnych okoliczności do Kierownika Biura przed terminem powiadomienia o kontroli. Nadto organ odwoławczy wskazał, że dołączony do akt sprawy protokół do kontroli obligatoryjnej Produkcja roślinna i zwierzęca z dnia 29 maja 2013 r. z jednostki certyfikującej, zawiera adnotację, że uprawy sadownicze na działach [...] i [...] częściowo uszkodzone są przez mróz i zwierzynę płową, co również potwierdza, że producent miał możliwość zgłoszenia i świadomość o wystąpieniu uszkodzeń w uprawie jabłoni. Mając powyższe na uwadze, Dyrektor [...] ARiMR wskazał, że w przypadku wariantu Uprawy rolnicze (z certyfikatem zgodności) (2.1), łączna powierzchnia wykluczonych z płatności rolnośrodowiskowej gruntów wynosi 0,09 ha. Wyliczona procentowa różnica pomiędzy powierzchnią działek rolnych zgłoszonych we wniosku o przyznanie płatności, a powierzchnią stwierdzoną wynosi 1,61 %. W związku z tym płatność rolnośrodowiskowa w wariancie 2.1 została przyznana do powierzchni stwierdzonej 5,59 ha. Płatność z tytułu wariantu Uprawy rolnicze (z certyfikatem zgodności) (2.1) została przyznana w wysokości 4.416,10 zł. Z kolei w przypadku wariantu Uprawy sadownicze i jagodowe (w okresie przestawiania) (2.10), na działki rolne [...] i [...], na których zostały stwierdzone nieprawidłowości, wysokość zmniejszenia płatności wyniosła 100 % za każdą z działek. W wyniku kompensacji płatność w wariancie 2.10 została przyznana do powierzchni 0,46 ha i wyniosła 828,00 zł. Natomiast w przypadku wariantu Trwałe użytki zielone (z certyfikatem zgodności) (2.3), płatność została przyznana do powierzchni zadeklarowanej 0,87 ha, w wysokości 226,20 zł. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, [...] wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, zarzucając naruszenie przepisów postępowania oraz przepisów prawa materialnego. W uzasadnieniu skargi skarżący zarzucił organowi dokonanie wybiórczej oceny dowodów, niepodając, dlaczego ten odmówił wiary oświadczeniu o wystąpieniu szkody oraz zapisom protokołu kontroli o uszkodzonych drzewkach. W odpowiedzi na skargę Dyrektor [...] ARiMR wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Sąd Administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonej decyzji w zakresie jej zgodności z obowiązującym prawem, do czego jest uprawniony w świetle art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz. U. z 2014 r. poz. 1647). Nadto, zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.), dalej także jako P.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wobec czego, Sąd ma prawo, a także obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze. Mając powyższe na uwadze, stwierdzić należy, że skarga zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja narusza przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] marca 2015 r. Dyrektor [...] Oddziału regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w [...] z dnia [...] grudnia 2014 r. o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości na rok 2013 r. Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do ustalenia, czy organy prawidłowo przyjęły, że płatność rolnośrodowiskowa na rok 2013 r. przysługuje rolnikowi w pomniejszonej wysokości, bowiem rolnik złożył po terminie oświadczenie o wystąpieniu okoliczności nadzwyczajnych oraz dokumenty poświadczające wystąpienie siły wyższej. Zdaniem Sądu, Dyrektor ARiMR nie rozpatrzył wszystkich istotnych dla ostatecznego rozstrzygnięcia sprawy okoliczności, co świadczy o naruszeniu przepisów art. art. 7, 77 § 1 i 80 K.p.a., a w konsekwencji także przepisu art. 107 § 3 K.p.a. W myśl art. 7 K.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Przepis ten wyraża zasadę prawdy obiektywnej, która oznacza, że na organ administracji publicznej nałożony jest obowiązek wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych z określoną sprawą w celu ustalenia stanu faktycznego zgodnego z rzeczywistością. Wyrazem tej zasady są obowiązki nałożone na organ administracji publicznej w art. 77 § 1 i 80 K.p.a. Według tych przepisów organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, a następnie na podstawie całokształtu materiału dowodowego ocenić czy dana okoliczność została udowodniona. Ocena całokształtu zgromadzonego materiału dowodowego - w kontekście mających zastosowanie w sprawie przesłanek prawa materialnego winna znaleźć swoje odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji, stanowiącym - stosownie do treści art. 107 § 3 K.p.a. - jej integralną część, którego zadaniem jest wyjaśnienie podjętego przez organ rozstrzygnięcia. Istotnym elementem stanu faktycznego przedmiotowej sprawy było oświadczenie skarżącego z dnia 10 września 2013 r. o wystąpieniu okoliczności nadzwyczajnych. W tym miejscu, dla porządku tylko zauważyć należy, że zgodnie z § 47 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1974/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r., ustanawiające szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. U. UE. L. z 2006 r. Nr 368, L. 15 z późn. zm.), państwa członkowskie mogą uznać w szczególności następujące kategorie siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności, w których nie będą wymagać częściowego lub pełnego zwrotu pomocy otrzymanej przez beneficjenta: śmierć beneficjenta, długotrwała niezdolność beneficjenta do wykonywania zawodu, wywłaszczenie dużej części gospodarstwa, jeśli takiego wywłaszczenia nie można było przewidzieć w dniu podjęcia zobowiązania, katastrofa naturalna poważnie dotykająca grunty gospodarstwa, wypadek powodujący zniszczenie budynków dla zwierząt gospodarskich, choroba epizootyczna dotykająca część lub całość należącego do rolnika żywego inwentarza. Przypadki siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności powinny być zgłaszane na piśmie do kierownika biura powiatowego ARiMR w terminie do 10 dni od dnia, w którym rolnik jest w stanie dokonać tej czynności. Obowiązkowo do takiego zgłoszenia należy dołączyć odpowiednie dowody potwierdzające ich wystąpienie (ust. 2). W niniejszej sprawie zaniechano jednak wyjaśnienia, dlaczego w odmienny sposób ocenione zostało oświadczenie rolnika z dnia 10 września 2013 r. o wystąpieniu okoliczności nadzwyczajnych. Zauważyć bowiem należy, że skarżący, prócz płatności rolnośrodowiskowej, ubiegał się równocześnie o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2013. Znamiennym przy tym jest, że w decyzji z dnia [...] marca 2014 r., dotyczącej płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2013, Kierownik BP ARiMR orzekł, że oświadczenie rolnika z dnia 10 września 2013 r. o wystąpieniu okoliczności nadzwyczajnych zostało złożone w terminie, o którym mowa w § 47 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1974/2006 (str. 191 akt adm.). Z tego wynika, że to samo oświadczenie rolnika organy oceniły odmiennie. W ramach przedmiotowej płatności rolnośrodowiskowej, za ten sam okres - uznały za spóźnione względem na terminu określonego w przepisie § 47 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1974/2006, natomiast, rozstrzygając wniosek o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2013 – to samo oświadczenie zostało uznane za złożone w terminie. Zatem, w niniejszej sprawie, zdaniem Sądu, argumentacja użyta w zaskarżonej decyzji przy dokonywaniu oceny przedmiotowego oświadczenia i wyciągane przez organ sprzeczne wnioski są nieprzekonywujące i noszą znamiona dowolności. Brak w kwestionowanej decyzji należytego uzasadnienia stanowiska organu w tym zakresie stanowi także naruszenie art. 107 § 1 i 3 K.p.a., zgodnie z którym każda decyzja powinna zawierać uzasadnienie faktyczne, zawierające wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, oraz uzasadnienie prawne, czyli wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Dotyczy to również decyzji organu drugiej instancji. Wobec powyższego, oczywistym jest, że naruszenie wskazanych wyżej przepisów postępowania mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Bowiem, organy nie uzasadniły należycie i wystarczająco podjętych rozstrzygnięć, a nadto, organ I instancji wydał w stosunku do skarżącego, dwie decyzje oparte na tych samych okolicznościach faktycznych, odmiennie oceniając sytuację skarżącego w kontekście złożonego przez rolnika oświadczenia o wystąpieniu okoliczności nadzwyczajnych. Ponownie rozpatrując sprawę, organ odwoławczy powinien uwzględnić przedstawioną powyżej ocenę Sądu i czyniąc zadość przepisowi art. 107 § 3 K.p.a., należycie i wyczerpująco organ uzasadni swoje rozstrzygnięcie. Z przytoczonych wyżej przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 P.p.s.a.