II FZ 126/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Bogusław Dauter po rozpoznaniu w dniu 7 kwietnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia S. J. i M. M. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 grudnia 2015 r. sygn. akt III SA/Wa 412/15 w przedmiocie wniosku S. J. i M. M. o dopuszczenie do udziału w sprawie w charakterze uczestników postępowania w sprawie ze skargi R.[...] sp. z o. o. z siedzibą w W. (poprzednio: K[...] sp. z o. o.) na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z dnia 9 grudnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób prawnych za 2008 r. postanawia: oddalić zażalenie. 1. Postanowieniem z 9 grudnia 2015 r., III SA/Wa 412/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w sprawie ze skargi R.[...] sp. z o. o. z siedzibą w W. - dalej zwana "spółka" (poprzednio: K.[...] sp. z o. o.) na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z 9 grudnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób prawnych za 2008 r., odmówił dopuszczenia S. J. i M. M. (dalej "wnioskodawcy") do udziału w sprawie w charakterze uczestników postępowania. 2. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia sąd wskazał na następujący stan faktyczny. Wnioskodawcy pismem z 20 maja 2015 r. wnieśli o dopuszczenie ich do udziału w sprawie, jako byłych członków zarządu spółki w charakterze uczestników postępowania. Uzasadniając wniosek, wskazali, że byli członkami zarządu spółki od momentu jej powstania, do odpowiednio: 14 września 2014 r. – M. M. i 28 listopada 2014 r. – S. J., a więc w okresie gdy powstało zobowiązanie w podatku dochodowym od osób prawnych za 2008 r., określone zaskarżoną decyzją. Zdaniem wnioskodawców ewentualne oddalenie skargi spółki będzie miało zasadnicze znaczenie dla powstania ewentualnej odpowiedzialności odszkodowawczej wnioskodawców na podstawie art. 293 § 1 ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (Dz. U. Nr 94, poz. 1037 ze zm., dalej "k.s.h.") wobec spółki. Wnioskodawcy wskazali, że może to także skutkować powstaniem solidarnej odpowiedzialności za zaległość podatkową spółki w podatku dochodowym od osób prawnych za 2008 r. na podstawie art. 116 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r. poz. 749, ze zm., dalej "o.p".). Wnioskodawcy podkreślili, że 22 kwietnia 2015 r. nadzwyczajne zgromadzenie wspólników spółki podjęło uchwały o dochodzeniu od nich roszczeń z tytułu szkody wyrządzonej poprzez nieprawidłowe rozliczenie podatku dochodowego od osób prawnych i podatku VAT za okres 2008-2009 r., a zarząd spółki wezwał wnioskodawców do zapłaty kwoty stanowiącej równowartość ustalonego w zaskarżonej decyzji zobowiązania podatkowego. 3. W merytorycznych rozważaniach sąd, powołując się na treść art. 33 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej w skrócie "p.p.s.a.") wskazał, że w jego ocenie zaskarżona przez spółkę decyzja organu podatkowego w żaden sposób nie dotyczyła praw i obowiązków wnioskodawców i tym samym rozstrzygnięcie sądu nie będzie miało wpływu na ich interes prawny, a sami wnioskodawcy wywodzą swój interes prawny z faktu sprawowania przez nich określonej funkcji w zarządzie spółki. Sąd podkreślił, że zarówno zaskarżona decyzja organu podatkowego, jak i poprzedzająca ją decyzja organu podatkowego pierwszej instancji nie nakłada na wnioskodawców żadnego obowiązku, a potencjalna możliwość przeniesienia odpowiedzialności za zobowiązania spółki na członków jej zarządu nie uzasadnia jeszcze wystąpienia interesu prawnego po stronie wnioskodawców. Na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 9 grudnia 2015r., III SA/Wa 412/15, wnioskodawcy wnieśli zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w którym zarzucili naruszenie art. 33 § 2 p.p.s.a., poprzez błędne uznanie, że wynik postępowania nie dotyczy ich interesu prawnego. Zaskarżając postanowienie sądu pierwszej instancji w całości, wnieśli o jego zmianę, poprzez dopuszczenie wnioskodawców do udziału w postępowaniu, ewentualnie o uchylenie postanowienia. W uzasadnieniu zażalenia, podnieśli, że ewentualne oddalenie skargi będzie skutkowało utrzymaniem w mocy decyzji organów podatkowych, co będzie miało znaczenie dla powstania ewentualnej odpowiedzialności odszkodowawczej wnioskodawców na podstawie art. 293 § 1 k.s.h. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 4. Zażalenie jest niezasadne. Zgodnie z treścią art. 33 § 2 p.p.s.a., udział w charakterze uczestnika może zgłosić również osoba, która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym, jeżeli wynik tego postępowania dotyczy jej interesu prawnego. W rozpatrywanej sprawie wnioskodawcy, wnosząc o dopuszczenie do udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym, wskazali, że byli członkami zarządu spółki w okresie, kiedy powstało zobowiązanie podatkowe, określone zaskarżoną decyzją. Dalej stwierdzili, że 22 kwietnia 2015 r. nadzwyczajne zgromadzenie wspólników spółki podjęło uchwały o dochodzeniu od nich roszczeń z tytułu szkody wyrządzonej poprzez nieprawidłowe rozliczenie podatku dochodowego od osób prawnych i podatku VAT za okres 2008-2009 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę, aprobuję argumentację sądu pierwszej instancji, który wskazał, że wnioskodawcy nie legitymowali się interesem prawnym do uczestnictwa w postępowaniu przed sądami administracyjnymi a jedynie interesem faktycznym z uwagi na sprawowanie funkcji członków w zarządzie spółki w okresie, kiedy powstało zobowiązanie podatkowe spółki. W orzecznictwie sądowym utrwalony jest pogląd, że pod pojęciem "interes prawny" należy rozumieć interes zgodny z prawem i interes chroniony przez prawo. Mieć interes prawny to coś więcej niż mieć interes faktyczny w sprawie. Interes prawny musi wynikać z norm prawa materialnego, regulujących określoną sferę stosunków społecznych. Natomiast z interesem faktycznym mamy do czynienia wtedy, kiedy to dany podmiot jest wprawdzie bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, jednak nie może wskazać przepisu prawa powszechnie obowiązującego, który stanowiłby podstawę jego roszczenia i w konsekwencji uprawniał go do żądania stosownych czynności organu administracji (por. post. NSA z 2 września 2014 r., II OZ 819/14). Odnosząc się do wskazanych przez wnioskodawców uchwał nadzwyczajnego zgromadzenia wspólników, sąd pierwszej instancji słusznie wskazał, że decyzje organów podatkowych nie nakładają żadnych obowiązków na wnioskodawców a potencjalna możliwość przeniesienia odpowiedzialności na wnioskodawców przez zarząd, nie uzasadnia jeszcze wystąpienia interesu prawnego. Podkreślić należy, że interes prawny, o którym mowa w przepisie art. 33 § 2 p.p.s.a., musi mieć charakter obiektywny, czyli powinien znajdować podstawę w przepisach ustawy (por. post. NSA z 2 września 2008 r., II OSK 1131/08), nie mogą jej natomiast stanowić uchwały nadzwyczajnego zgromadzenia wspólników spółki. Wnioskodawcy nie wskazali normy prawa materialnego, która stanowiłaby podstawę do stwierdzenia, że posiadają interes prawny. Wskazali jedynie na uchwały nadzwyczajnego zgromadzenia wspólników, nakładające na nich odpowiedzialność za zobowiązania podatkowe spółki. Wobec tego należy podkreślić, że wnioskodawcom nie przysługiwała legitymacja materialnoprawna do udziału w postępowaniu zakończonym wydaniem, w tym przypadku zaskarżonej decyzji, a w konsekwencji do udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję organu podatkowego wniosła spółka, tak więc to jej przysługuje prawo do uczestnictwa w postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ponieważ wynik postępowania będzie dotyczyć jej interesu prawnego, a nie wnioskodawców. Reasumując, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, sąd pierwszej instancji słusznie zatem zastosował art. 33 § 2 p.p.s.a. odmawiając dopuszczenia wnioskodawców do udziału w sprawie w charakterze uczestników postępowania. W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a. postanowił, jak w sentencji.