II GZ 779/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Andrzej Skoczylas po rozpoznaniu w dniu 16 marca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia [A.] sp. z o.o. w Ł. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 23 maja 2016 r., sygn. akt II SA/Go 741/15 o odrzuceniu skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi [A.] sp. z o.o. w Ł. na decyzję Dyrektora Lubuskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Zielonej Górze z dnia [...] sierpnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim postanowieniem z dnia 23 maja 2016 r. odrzucił skargę kasacyjną P. spółki z o.o. w Ł. wniesioną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 10 grudnia 2015 r. sygn. akt II SA/Go 741/15 w sprawie ze skargi tej spółki na decyzję Dyrektora Lubuskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Zielonej Górze z dnia [...] sierpnia 2015 r. w przedmiocie odmowy przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2013. Powyższa skarga kasacyjna P. spółki z o.o. w Ł. wraz z aktami w dniu 6 kwietnia 2016 r. została zwrócona Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gorzowie Wielkopolskim przez Naczelny Sąd Administracyjny celem usunięcia jej braku formalnego poprzez wezwanie pełnomocnika skarżącej do nadesłania oryginału lub kopii (poświadczonej za zgodność z oryginałem w sposób zgodny z obowiązującymi przepisami) odpisu z Krajowego Rejestru Sądowego spółki. W związku z tym, zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału WSA Gorzowie Wielkopolskim w z dnia 19 kwietnia 2016 r. wezwano pełnomocnika skarżącej Spółki do usunięcia w terminie 7 dni braków formalnych skargi kasacyjnej pod rygorem jej odrzucenia poprzez nadesłanie oryginału lub kopii (poświadczonej za zgodność z oryginałem w sposób zgodny z obowiązującymi przepisami) odpisu z Krajowego Rejestru Sądowego spółki wykazującego, że osoba udzielająca pełnomocnictwa była do tego uprawniona w chwili dokonywania tej czynności. W terminie do usunięcia braku formalnego skargi kasacyjnej strona skarżąca nadesłała do WSA kserokopię odpis pełnego spółki z Krajowego Rejestru Sądowego (stan na dzień 19 kwietnia 2016 r.) potwierdzoną za zgodność z oryginałem przez prezesa zarządu spółki – M. D. Wojewódzki Sąd Administracyjny odrzucił skargę kasacyjną z uwagi na nieuzupełnienie braku formalnego w wyznaczonym terminie. Sąd I instancji wskazał, że zgodnie z art. 48 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.; powoływanej dalej jako: p.p.s.a.), zamiast oryginału dokumentu strona może złożyć jego odpis, jeżeli zgodność z oryginałem tego dokumentu została poświadczona przez notariusza albo przez występującego w sprawie pełnomocnika będącego adwokatem, radcą prawnym, rzecznikiem patentowym lub doradcą podatkowym. Tym samym poświadczenie za zgodność z oryginałem dokumentu dokonane przez prezesa zarządu spółki, co miało miejsce w niniejszej sprawie, zdaniem Sądu nie spowodowało usunięcia braku, do którego skarżąca spółka została wezwana. Z tego względu skargę kasacyjną należało odrzucić. W zażaleniu na powyższe postanowienie pełnomocnik skarżącej spółki wskazał, że przedmiotowy brak formalny został uzupełniony, bowiem strona nadesłała łączną odpowiedź na wezwania do usunięcia braków formalnych w sprawach II SA/Go 738/15, II SA/Go 740/15 i II SA/Go 741/15, która zawierała 1 oryginał i 2 odpisy (kopie) pełnego odpisu z KRS, potwierdzającego zdolność osoby udzielającej pełnomocnictwa do reprezentacji skarżącej w chwili dokonywania tej czynności. Zdaniem skarżącej, gdyby w sekretariacie sądu prawidłowo wskazano na kopii włączonego do niniejszej sprawy pisma uzupełniającego brak formalny, że przesłany tym samym pismem oryginał pełnego odpisu z KRS został włączony do akt sprawy II SA/Go 738/15, nie doszłoby do zwrotu skargi kasacyjnej przez NS, ani do uznania domniemanego braku formalnego za nieuzupełniony. Na włączonym do akt sprawy o sygn. akt II SA/Go 741/15 odpisie pisma, sąd powinien był bezwzględnie sporządzić adnotację, iż do oryginału pisma załączono również oryginał odpisu KRS (który trafił do sprawy o sygn. akt II SA/Go 738/15). W związku z powyższym, zdaniem skarżącej, w rozpoznawanej sprawie doszło do uzupełnienia domniemanego przez sąd I instancji braku formalnego pomimo, że w istocie brak ten nie istniał. Ponadto pełnomocnik skarżącej wskazał w zażaleniu na brak upoważnienia Przewodniczącego Wydziału II Izby NSA do zwrotu akt do WSA z uwagi na stwierdzone braki formalne. Zdaniem pełnomocnika jedynie NSA, a nie Przewodniczący Wydziału, jest upoważniony do podejmowania takich decyzji w formie postanowienia wydanego na posiedzeniu niejawnym. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Na wstępie wskazać należy, iż stosownie do art. 28 § 1 w związku z art. 29 p.p.s.a. osoby prawne dokonują czynności w postępowaniu przez organy albo osoby uprawnione do działania w ich imieniu, które mają obowiązek wykazania swojego umocowania dokumentem przy pierwszej czynności. Organy lub osoby uprawnione do działania w imieniu jednostek organizacyjnych muszą udowodnić, że mają prawo do działania za stronę, a przepis art. 29 p.p.s.a. nakazuje, aby udowodnienie umocowania miało formę dokumentu złożonego lub okazanego sądowi przy pierwszej czynności w postępowaniu (por. M. Niezgódka – Medek, Komentarz do art. 29 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, LEX/el 2013 r.). Dokumentem wykazującym umocowanie do działania w imieniu strony skarżącej jest niewątpliwie odpis z KRS, czyli dokument, o przedstawienie którego została wezwana skarżąca spółka. Zaniechanie w tym zakresie stanowi brak formalny skargi, podlegający uzupełnieniu w trybie art. 49 § 1 p.p.s.a. i w sytuacji, gdy strona nie uzupełni w tym terminie braków formalnych skargi, mimo prawidłowego w tym zakresie wezwania, sąd zobowiązany jest do jej odrzucenia na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Powyższej wykładni wskazanych przepisów w odniesieniu do dokumentu mającego wykazać umocowanie do działania w imieniu podmiotu wpisanego do Rejestru Przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego nie zmienia również treść art. 4 ust. 4aa ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym. Możliwość samodzielnego pobrania przez Sąd wydruku komputerowego aktualnych informacji o podmiotach wpisanych do Rejestru, nie czyni wezwania do uzupełnienia braku w postaci odpisu z KRS zbędnym, co w konsekwencji powodowałoby niemożność odrzucenia skargi z powodu niewywiązania się z tego obowiązku. Podkreślić bowiem należy, że to na stronie, stosownie do treści art. 29 p.p.s.a., spoczywa obowiązek wykazania nie tylko umocowania do działania w imieniu Spółki konkretnych osób fizycznych wchodzących w skład organu zarządzającego, ale i sposobu jej reprezentacji w przypadku zarządu wieloosobowego. W niniejszej sprawie Sąd I instancji odrzucił skargę kasacyjną Spółki z uwagi na nieuzupełnienie braku formalnego skargi w postaci oryginału lub odpisu z Krajowego Rejestru Sądowego spółki (poświadczonego za zgodność z oryginałem w sposób zgodny z obowiązującymi przepisami), do nadesłania którego została ona wezwana przez ten Sąd. Wezwanie zostało skierowane do strony przez WSA z uwagi na zwrócenie akt przez Przewodniczącego Wydziału NSA celem uzupełnienia braków formalnych dostrzeżonych przy wstępnej ocenie formalnej skargi kasacyjnej. W wykonaniu zarządzenia strona przesłała do Sądu I instancji odpis z KRS poświadczony za zgodność przez Prezesa Zarządu, co nie spowodowało usunięcia braku formalnego skargi kasacyjnej z uwagi na treść art. 48 § 3 p.p.s.a. Oceniając czy skarga kasacyjna faktycznie obarczona była brakiem formalnym, nie można jednak pominąć okoliczności wynikających z akt sprawy. W zażaleniu na postanowienie WSA o odrzuceniu skargi kasacyjnej strona podnosi, że wspomniany brak formalny uzupełniła już na etapie wniesienia skargi do Sądu I instancji poprzez złożenie w tym Sądzie jednego zbiorczego pisma wraz z jednym oryginałem i dwoma pełnymi odpisami KRS - w sprawach o sygn. akt II SA/Go 738/15, II SA/Go 740/15 i II SA/Go 741/15. W aktach niniejszej sprawy faktycznie znajduje się pismo strony z dnia 29 października 2015 r. (k. 19 akt sądowych), z którego nagłówka wnika, iż jest to pismo wspólne do spraw o sygn. akt II SA/Go 738/15, II SA/Go 739/15, II SA/Go 740/15, II SA/Go 741/15, II SA/Go 742/15, II SA/Go 743/15, II SA/Go 744/15, II SA/Go 745/15, a w załącznikach znajduje się m.in. pełny odpis z KRS skarżącej spółki, poświadczający zdolność Prezesa Spółki do jej samodzielnej reprezentacji. Wersja załączona do akt niniejszej sprawy zawiera wprawdzie odpis pełny z KRS spółki poświadczony za zgodność z oryginałem przez prezesa zarządu, jednakże fakt złożenia w tym zbiorczym piśmie także oryginału, do którego wgląd miał Sąd I instancji, potwierdza zarządzenie Przewodniczącego Wydziału WSA z dnia 4 listopada 2015 r., w którym stwierdzono, że braki skargi zostały uzupełnione w terminie. Skardze Spółki nadano bieg i została ona rozpoznana przez WSA - wyrok z dnia 10 grudnia 2015 r. sygn. akt II SA/Go 741/15. Jak stanowi art. 29 p.p.s.a., przedstawiciel ustawowy lub organ albo osoby, o których mowa w art. 28 p.p.s.a. mają obowiązek wykazać swoje umocowanie dokumentem przy pierwszej czynności w postępowaniu. Przepis art. 29 p.p.s.a. nakazuje, aby udowodnienie umocowania miało formę dokumentu złożonego lub okazanego sądowi przy pierwszej czynności w postępowaniu. Tym samym, jeśli prezes zarządu wykazał swoje umocowanie przy pierwszej czynności w postępowaniu sądowoadministracyjnym (wniesieniu skargi na decyzję organu II instancji), obowiązek ten nie powstaje ponownie przy złożeniu skargi kasacyjnej od wyroku Sądu I instancji. W niniejszej sprawie z zarządzenia przewodniczącego Wydziału WSA z dnia 4 listopada 2015 r. wynika, że skarżąca spółka uzupełniła brak formalny w postaci pełnego odpisu z KRS, do którego została wezwana na etapie postępowania przed sądem I instancji. Tym samym ponowny obowiązek przedstawienia takiego odpisu na gruncie przepisów prawa nie powstał. Odrzucenie skargi kasacyjnej, pomimo niewykonania wezwania, do którego skarżąca została wezwana pod rygorem odrzucenia skargi kasacyjnej, w okolicznościach niniejszej sprawy, byłoby zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego nadmiernie rygorystyczne, powodując stronie zamknięcie prawa do sądu. Zważyć należy, że celem wezwania do usunięcia braków formalnych jest usunięcie tych braków, nie zaś wykonanie wezwania sądu do ich usunięcia, a sankcja z art. 58 § 1 p.p.s.a. związana jest z nieusunięciem braków formalnych, a nie z niewykonaniem wezwania do ich usunięcia. Nie można tym samym uznać, że każde nieuzupełnienie braków formalnych pisma będzie prowadziło do sytuacji pozostawienia go bez rozpoznania, bądź odrzucenia. Podstawą takiego rozstrzygnięcia może być jedynie brak istotny, tzn. taki którego nieusunięcie uniemożliwia nadanie pismu dalszego biegu. Stanowisko to znajduje potwierdzenie w postanowieniach Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 kwietnia 2012 r., sygn. akt I OZ 270/12, oraz z dnia 30 marca 2012 r. sygn. akt I OSK 677/12). Tak formalistyczne podejście stanowiłoby rażące naruszenie zasady wyrażonej w art. 45 ust. 1, art. 77 ust. 2 i art. 78 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, które to przepisy gwarantują każdemu prawo do rozpoznania jego sprawy przez niezawisły Sąd i zakazują zamykania drogi sądowej. Na marginesie wypada nadmienić, że zgodnie z treścią art. 4 ust. 4a. ustawy z 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym (Dz. U. Nr 121, poz. 769), Centralna Informacja bezpłatnie udostępnia, w ogólnodostępnych sieciach teleinformatycznych, aktualne informacje o podmiotach wpisanych do Rejestru oraz listę dokumentów zawartych w katalogu; a z ust. 4aa. wynika, że pobrane samodzielnie wydruki komputerowe aktualnych informacji o podmiotach wpisanych do Rejestru mają moc zrównaną z mocą dokumentów wydawanych przez Centralną Informację, o których mowa w ust. 3, jeżeli posiadają cechy umożliwiające ich weryfikację z danymi zawartymi w Rejestrze. Tym samym z uwagi na powszechną dostępność oraz jawność danych dotyczących podmiotów podlegających wpisowi do KRS, pozyskanie, czy weryfikacja posiadanych już danych jest w każdej chwili możliwa. Odnosząc się zaś do zarzutu strony o braku ustawowego upoważnienia Przewodniczącego Wydziału Naczelnego Sądu Administracyjnego do dokonywania formalnej kontroli skarg kasacyjnych, które zdaniem pełnomocnika skarżącej przysługuje Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu i jest dokonywane na posiedzeniu niejawnym, Sąd orzekający w niniejszej sprawie wskazuje, że z treści art. 180 p.p.s.a wynika, że Naczelny Sąd Administracyjny na posiedzeniu niejawnym odrzuci skargę kasacyjną, jeżeli ulegała ona odrzuceniu przez wojewódzki sąd administracyjny, albo zwróci ją temu sądowi w celu usunięcia dostrzeżonych braków. Z § 48 ust.1 Regulaminu Wewnętrznego Urzędowania Naczelnego Sądu Administracyjnego (M.P 2010 nr 86, poz. 1007) wynika zaś, że po przedstawieniu przez wojewódzki sąd administracyjny akt sprawy ze skargą kasacyjną lub zażaleniem przewodniczący wydziału dokonuje wstępnego badania, czy spełnione zostały warunki formalne, a następnie wydaje stosowne zarządzenia co do dalszego postępowania. Treść przedstawionych powyżej przepisów, zdaniem Sądu, nie pozostaje ze sobą w sprzeczności bowiem Naczelny Sąd Administracyjny dokonuje ponownej kontroli (po kontroli dokonanej przez WSA) prawidłowości wniesienia skargi kasacyjnej i stosownie do § 48 ust.1 RegWewUrzNSA, po przedstawieniu przez wojewódzki sąd administracyjny akt sprawy ze skargą kasacyjną przewodniczący wydziału dokonuje wstępnego badania, czy spełnione zostały warunki formalne, a następnie wydaje stosowne zarządzenie co do dalszego postępowania (por. J. Drachal, A. Wiktorowska, R. Stankiewicz: komentarz do art. 180 [w:] red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, C.H.BECK, Warszawa 2015, s. 702). Jak wynika z powyższego, przewodniczący wydziału dokonuje wstępnej kontroli, badania, czy skarga kasacyjna spełnia wymagania z art. 176 p.p.s.a oraz związane z wniesieniem wpisu. Jeżeli uzna, że WSA nie dostrzegł uchybień polegających na niespełnieniu wymagań wymienionych w art. 176 p.p.s.a. lub związanych z wniesieniem wpisu, kieruje sprawę na posiedzenie niejawne, na którym w zakresie przesłanek dopuszczalności (braków nieusuwalnych) NSA rozstrzyga postanowieniem kończącym postępowanie, natomiast w zakresie braków formalnych usuwalnych stwierdzone uchybienia przekazuje do usunięcia sądowi pierwszej instancji. Z powyższych względów zarzut braku upoważnienia Przewodniczącego Wydziału NSA do dokonania, po wstępnej kontroli formalnej skargi kasacyjnej, zwrotu akt sprawy wraz ze skargą kasacyjną do WSA w Gorzowie Wielkopolskim, celem uzupełniania dostrzeżonych braków, jest nieuzasadniony. W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 185 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.