VI SA/Wa 2664/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Fronczyk (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Izabela Głowacka - Klimas Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 10 grudnia 2015 r. sprawy ze skargi Z. Sp. z o.o. Sp. k. z siedzibą w B. na postanowienie Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz skarżącej Z. Sp. z o.o. Sp. k. z siedzibą w B. kwotę 357 (trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Wnioskiem z dnia [...] grudnia 2014 r. Z. Sp. z o.o. Sp. k. z siedzibą w B. zwróciła się do Ministra Infrastruktury i Rozwoju o wydanie pisemnej interpretacji co do zakresu i sposobu stosowania przepisów dotyczących ewentualnych odsetek za zwłokę w przypadku nałożenia kary za przejazd po drodze publicznej pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia kategorii VII. Pismem z dnia [...] grudnia 2014 r. Minister Infrastruktury i Rozwoju przekazał w załączeniu, według właściwości, powyższy wniosek Głównemu Inspektorowi Transportu Drogowego. Główny Inspektor Transportu Drogowego postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...], stosując art. 61a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.: Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.), odmówił Z. Sp. z o.o. Sp. k. z siedzibą w B. wszczęcia postępowania administracyjnego, wskazując, że złożony wniosek o wydanie pisemnej interpretacji przepisów w indywidualnej sprawie nie spełnia wymagań z art. 10 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (t. j: Dz. U. z 2013 r., poz. 672 ze zm.), gdyż nie dotyczy daniny publicznej ani składek na ubezpieczenia społeczne lub zdrowotne. Postanowienie to – z upoważnienia Głównego Inspektora Transportu Drogowego – podpisała R. R. – Dyrektor Biura Prawnego. Z. Sp. z o.o. Sp. k. z siedzibą w B. powyższe postanowienie uczyniła przedmiotem zażalenia (wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy), zarzucając naruszenie art. 10 ust. 1 ww. ustawy o swobodzie działalności gospodarczej i wnosząc o jego uchylenie. Postanowieniem z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...]Główny Inspektor Transportu Drogowego, mając za podstawę art. 61a § 1 i art. 141 kpa, utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie, nie znajdując przesłanek do uwzględnienia zażalenia (wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy) i argumentując, że w sytuacji, gdy wniosek w sprawie pisemnej interpretacji przepisów nie dotyczy daniny publicznej ani składek na ubezpieczenia społeczne lub zdrowotne, postępowanie w tym przedmiocie nie może być wszczęte. W takim przypadku organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Postanowienie to – z upoważnienia Głównego Inspektora Transportu Drogowego – podpisała R. R. – Dyrektor Biura Prawnego. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższe postanowienie Z. Sp. z o.o. Sp. k. z siedzibą w B. wniosła o jego uchylenie i zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Spółka zarzuciła naruszenie: art. 24 § 1 pkt 5 kpa, poprzez wydanie zaskarżonego postanowienia przez pracownika, który podlegał wyłączeniu z mocy prawa, ponieważ pracownik ten wydał postanowienie pierwszoinstancyjne; art. 61a § 1 kpa, poprzez odmowę wszczęcia postępowania wskutek przyjęcia, że zachodzi inna uzasadniona przyczyna, z powodu której postępowanie nie może być wszczęte, bowiem – zdaniem organu – wniosek skarżącej nie spełnia wymagań z art. 10 ww. ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, co z kolei stanowi merytoryczne rozpatrzenie sprawy przed jej wszczęciem; art. 15 kpa, poprzez naruszenie zasady dwuinstancyjności na skutek nieodniesienia się do zarzutów zawartych w zażaleniu (wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy); art. 10 ust. 1 ww. ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, poprzez odmowę wydania pisemnej interpretacji przepisów prawa na wniosek przedsiębiorcy; art. 5 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (t. j.: Dz. U. z 2013 r., poz. 885 ze zm.), poprzez uznanie, że kara pieniężna za przejazd po drodze publicznej pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia nie jest daniną publiczną. W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego wniósł o jej oddalenie, niemniej jednak zgodził się z zarzutem skargi odnośnie naruszenia przez organ art. 24 § 1 pkt 5 kpa, wskazując, że zaskarżone postanowienie zostało omyłkowo wydane przez pracownika podlegającego wyłączeniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j.: Dz. U. z 2014 r., poz. 1647), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia i to z przepisami obowiązującymi w dacie jego wydania. Innymi słowy, sąd administracyjny kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego. Skarga analizowana pod tym kątem zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z brzmieniem art. 145 § 1 pkt 1 lit. "b" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), sąd, uwzględniając skargę na postanowienie, uchyla je w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa, dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Oznacza to, że w razie wystąpienia w sprawie jednej z przesłanek wznowieniowych, określonych w przepisach ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.: Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.), sąd administracyjny jest zobligowany do wydania rozstrzygnięcia, o którym mowa w art. 145 § 1 pkt 1 lit. "b" ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Według treści art. 145 § 1 pkt 3 Kodeksu postępowania administracyjnego, w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli decyzja wydana została przez pracownika lub organ administracji publicznej, który podlega wyłączeniu stosownie do art. 24, art. 25 i art. 27 kpa. W myśl art. 126 kpa, do postanowień stosuje się odpowiednio przepisy art. 105, art. 107 § 2-5 oraz art. 109-113, a do postanowień, od których przysługuje zażalenie, oraz do postanowień określonych w art. 134 - również art. 145-152 oraz art. 156-159, z tym że zamiast decyzji, o której mowa w art. 151 § 1 i art. 158 § 1, wydaje się postanowienie. W świetle art. 24 § 1 pkt 5 kpa, pracownik organu administracji publicznej podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawie, w której brał udział w wydaniu zaskarżonej decyzji. Taka sytuacja zaistniała w rozpoznawanej sprawie, bowiem oba postanowienia w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego wydała i podpisała działająca z upoważnienia Głównego Inspektora Transportu Drogowego – R. R. – Dyrektor Biura Prawnego. Z tego powodu zaskarżone postanowienie podlega uchyleniu i to bez konieczności odnoszenia się do meritum sprawy, jak i pozostałych zarzutów zawartych w skardze, ponieważ sprawa wymaga ponownego rozpatrzenia przez organ z uwagi na zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego (art. 15 kpa). Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia [...] maja 2010 r. o sygn. akt I OPS 13/09 (publ. ONSAiWSA 2010/5/82; LEX nr 579940), przepis art. 24 § 1 pkt 5 kpa nie ma zastosowania jedynie do osoby piastującej funkcję ministra, w rozumieniu art. 5 § 2 pkt 4 kpa, w postępowaniu, o jakim mowa w art. 127 § 3 kpa. Należy zatem a contrario przyjąć na podstawie rozważań zawartych w przedmiotowej uchwale, że przepis art. 24 § 1 pkt 5 kpa ma zastosowanie w postępowaniu, o jakim mowa w art. 127 § 3 kpa, w przypadku, gdy funkcję organu wykonuje upoważniony pracownik organu, który wydał decyzję objętą wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Zatem treść art. 24 § 1 pkt 5 kpa przesądza o obowiązku wyłączenia pracownika od udziału w postępowaniu, w którym ten sam organ ponownie rozpatruje sprawę. Takie stanowisko wyraził także Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 18 lutego 2013 r. o sygn. akt II GPS 4/12 (publ. ONSAiWSA 2013/4/58, OSP 2013/11/106, LEX nr 1271759). Instytucja wyłączenia pracownika od rozpoznania sprawy powinna być rozważana jako gwarancja prawidłowej realizacji konstytucyjnego prawa do zaskarżania orzeczeń i decyzji (postanowień) wydanych w I instancji (art. 78 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej). Służy więc realizacji konstytucyjnych standardów sprawiedliwości proceduralnej, znajdujących podstawy prawne w art. 2 Konstytucji RP. Dzięki wyłączeniu pracownika od udziału w postępowaniu w sprawie, w której brał on udział w wydaniu zaskarżonej decyzji (postanowienia), wzrasta bowiem poziom obiektywnego i rzetelnego rozpatrzenia sprawy. Z kolei potrzeba ochrony tych wartości konstytucyjnych w postępowaniu administracyjnym jest bezwarunkowa i nie może być uzależniana od modelu postępowania administracyjnego, w szczególności od tego, czy toczy się ono przed dwoma różnymi organami czy też tylko przed jednym (postępowanie administracyjne, w którym ten sam organ ponownie rozpatruje sprawę wskutek wniesienia środka zaskarżenia, spełnia wymagania postępowania dwuinstancyjnego). Rozpoznając raz jeszcze zażalenie (wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy), Główny Inspektor Transportu Drogowego winien uwzględnić poczynione przez Sąd wskazania, biorąc pod uwagę, że R. R. – Dyrektor Biura Prawnego, na tym etapie postępowania podlega wyłączeniu od udziału w sprawie. Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, stosując art. 145 § 1 pkt 1 lit. "b" ww. ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł, jak w punkcie pierwszym sentencji wyroku. Sąd rozpoznał sprawę w trybie uproszczonym, bowiem zgodnie z art. 119 pkt 1 ww. ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli decyzja lub postanowienie są dotknięte wadą nieważności, o której mowa w art. 156 § 1 ww. ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego lub w innych przepisach albo wydane zostały z naruszeniem prawa, dającym podstawę do wznowienia postępowania. W niniejszej sprawie zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem prawa, dającym podstawę do wznowienia postępowania, o czym była mowa powyżej. W oparciu o art. 200, art. 205 § 1 i 2 oraz art. 209 ww. ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd zasądził od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz skarżącej Z. Sp. z o.o. Sp. k. z siedzibą w B. kwotę 357 zł, w tym kwotę 100 zł, stanowiącą wartość uiszczonego wpisu od skargi, kwotę 240 zł, poniesioną tytułem wynagrodzenia pełnomocnika, zgodnie z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. "c" w związku z § 2 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (t. j.: Dz. U. z 2013 r., poz. 490 ze zm.) oraz kwotę 17 zł, poniesioną tytułem opłaty skarbowej od udzielonego pełnomocnictwa.