I SAB/Wa 588/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Joanna Skiba Sędziowie: Sędzia WSA Dariusz Chaciński (spr.) Sędzia WSA Tomasz Szmydt po rozpoznaniu w dniu 10 grudnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi R. F. na bezczynność Prezydenta Miasta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość 1. zobowiązuje Prezydenta Miasta W. do rozpoznania wniosku R. F. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ulicy [...], róg ulicy [...] ozn. jako "[...]", dz. [...] - w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że Prezydent Miasta W. dopuścił się bezczynności; 3. stwierdza, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 4. wymierza Prezydentowi Miasta W. grzywnę w wysokości 500 (pięćset) złotych; 5. zasądza od Prezydenta Miasta W. na rzecz R. F. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wnioskiem z dnia [...] września 2011 r. R. F. wystąpiła do Prezydenta W. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] róg ul. [...], będącą częścią gospodarstwa [...] stanowiącego "część [...] zapisanej w tabeli likwidacyjnej wsi Z. pod. Nr [...], działka nr [...]", objętą działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279). Wobec nierozpoznania złożonego wniosku, pismem z dnia [...] listopada 2011 r. wnioskodawczyni wystąpiła do Wojewody [...] w trybie art. 37 Kodeksu postępowania administracyjnego (Kpa) z zażaleniem na niezałatwienie sprawy w terminie. Pismem z dnia [...] grudnia 2011 r. Prezydent W. zwrócił się do Wydział Architektury i Budownictwa dla Dzielnicy [...], o przesłanie dokumentacji dotyczącej ewentualnych inwestycji prowadzonych na spornym terenie. Jednocześnie Prezydent poinformował strony postępowania, że decyzja w sprawie wydana zostanie do końca marca 2012 r. Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2011 r., nr [...], Wojewoda uznał wniesione zażalenie za uzasadnione, zobowiązując jednocześnie Prezydenta W. do rozpoznania wniosku odszkodowawczego w terminie trzech miesięcy od dnia otrzymania postanowienia wraz z aktami sprawy. W dniu [...] lipca 2012 r. Prezydent otrzymał z Urzędu W. dokumenty, o które wnioskował w dniu [...] grudnia 2011 r. Pismem z dnia [...] stycznia 2014 r. Prezydent ponownie poinformował strony, że z uwagi na konieczność zgromadzenia całości materiału dowodowego zakończenie sprawy nastąpi do dnia [...] czerwca 2014 r. Pismem z dnia [...] maja 2015 r. R. F. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku odszkodowawczego za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] róg ul. [...], będącą częścią gospodarstwa [...] stanowiącego "część [...] zapisanej w tabeli likwidacyjnej wsi Z. pod. Nr [...], działka nr [...]". W uzasadnieniu skargi zarzucono organowi naruszenie ustawowych terminów załatwienia sprawy, o których mowa w art. 35 Kpa, oraz zasadę szybkości postępowania wyrażoną w art. 12 Kpa. Strona skarżąca podkreśliła również, że już w dniu [...] kwietnia 1997 r. występowała z wnioskiem o przyznanie nieruchomości zamiennej lub odszkodowania za przejętą nieruchomość zapisaną w tabeli likwidacyjnej wsi Z. pod Nr [...]. Sprawa toczy się zatem już blisko 18 lat, w ciągu których organ nie tylko nie wydał decyzji merytorycznej, ale równie nie zebrał całości materiału dowodowego potrzebnego do zakończenia postępowania. Dlatego też strona domaga się ukarania organu grzywną. W odpowiedzi na skargę Prezydent W. wnosząc o jej oddalenie wskazał, że z uwagi na konieczność zebrania całości materiału dowodowego, rozpoznanie sprawy nie było możliwe. Ponadto, pismem z dnia [...] sierpnia 2015 r. strona skarżąca została wezwana do dostarczenia dokumentów potwierdzających, że jej poprzedniczka prawna K. C. na przedmiotowej nieruchomości prowadziła gospodarstwo rolne. Wezwanie powyższe pozostało bez odpowiedzi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W myśl art. 119 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. – powoływana dalej jako "ppsa"), sąd może rozpoznać sprawę w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania – taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie. Zgodnie zaś z art. 149 § 1 ppsa, sąd, uwzględniając skargę na bezczynność w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1 - 4: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności. Jednocześnie, na podstawie art. 149 § 1a ppsa, sąd stwierdza, czy bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Dostrzec trzeba, że zgodnie z art. 149 § 1 i § 1a ppsa uwzględnienie skargi na bezczynność polega nie tylko na zobowiązaniu organu do wydania aktu albo dokonania czynności w określonym terminie oraz zobowiązaniu do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa, ale także na rozstrzygnięciu o tym, czy organ dopuścił się bezczynności i czy miała ona miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Ponadto zgodnie z art. 149 § 2 ppsa Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6. Z przepisu art. 35 § 1 i 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2013 r. poz. 267, dalej zwanej "Kpa") wynika obowiązek załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki, nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. O każdym przypadku nie załatwienia sprawy w terminie, organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy (art. 36 § 1 Kpa). Ten sam obowiązek ciąży na organie również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 Kpa). Z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie wydał decyzji lub postanowienia, względnie aktu lub czynności wskazanych w art. 3 § 2 p.p.s.a. (vide wyrok NSA z dnia 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13). Natomiast instytucja skargi na bezczynność organu ma na celu ochronę strony poprzez doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Zatem celem jej jest zmobilizowanie organu do wydania orzeczenia merytorycznie kończącego wszczęte postępowanie administracyjne. Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych wyżej kryteriów Sąd uznał, że skarga R. F. na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku odszkodowawczego zasługuje na uwzględnienie, co skutkuje zobowiązaniem organu przez Sąd do wydania rozstrzygnięcia w sprawie w zakreślonym w wyroku terminie. W przedmiotowej sprawie poza sporem jest, iż Prezydent W. w prowadzonym postępowaniu dopuścił się bezczynności. Nie zakończył sprawy i nadal pozostaje w zwłoce w rozpoznaniu wniosku o odszkodowanie za przejętą nieruchomość. Wniosek wpłynął do organu w dniu [...] września 2011 r. Zatem od tej daty rozpoczął bieg termin do załatwienia sprawy, określony w art. 35 § 3 Kpa. Zgodnie bowiem z art. 61 § 3 Kpa datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej. Tymczasem pomimo upływu ponad czterech lat od złożenia przez skarżącą opisanego wniosku, Prezydent W. nie zakończył postępowania zainicjowanego tym wnioskiem i nie podjął rozstrzygnięcia merytorycznego. Z tego względu Sąd zobowiązał Prezydenta W. do rozpatrzenia wniosku odszkodowawczego w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Przy czym, zdaniem Sądu, w okolicznościach niniejszej sprawy wyznaczony termin trzymiesięczny dla załatwienia wniosku odszkodowawczego jest terminem wystarczającym i dającym realną możliwość ustalenia przez organ dokładnego stanu faktycznego oraz wydania orzeczenia merytorycznego. Jednocześnie Sąd stwierdził, że zaistniała w sprawie bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych (vide wyrok NSA z dnia 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13). Sytuacja taka zaszła w niniejszej sprawie. Jak wynika z akt sprawy od dnia złożenia wniosku odszkodowawczego w 2011 r., do dnia wyrokowania Prezydent W. nie tylko nie wydał rozstrzygnięcia, ale również nie podejmował działań zmierzających do jak najszybszego zakończenia postępowania. Pierwsza czynność w sprawie podjęta została po trzech miesiącach, kiedy to organ wystąpił do Dzielnicy [...] o przesłanie o przesłanie dokumentacji inwestycyjnej spornego terenu. Po ich otrzymaniu w dniu [...] lipca 2012 r., powrócił do sprawy dopiero w sierpniu 2015 r., występując do skarżącej o nadesłania dokumentacji potwierdzającej, że K. C. prowadziła gospodarstwo [...] na działce nr [...], wydzielone z [...] zapisanej w tabeli likwidacyjnej wsi Z. pod Nr [...]. Nie można zatem przyjąć, że organ działał w sprawie wnikliwie i szybko, czy też bez zbędnej zwłoki oraz na bieżąco prowadził sprawę. Ponadto organ nie wywiązywał się z obowiązków wynikających z art. 36 Kpa i w każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 Kpa, nie powiadamiał o tym fakcie strony. Zrobił to jedynie dwukrotnie, pismami z dnia [...] listopada 2011 r. i [...] stycznia 2014 r., wyznaczając przy tym kilkumiesięczne terminy, co oznaczało, że organ z góry założył możliwość przekroczenia ustawowych terminów załatwienia sprawy. Praktyki takie są niedopuszczalne. Wprawdzie przepis art. 36 Kpa, nie stwarza ograniczeń ani też nie ustala zasady, którą powinien kierować się organ przy wyznaczaniu nowego terminu, jednakże nie oznacza to dowolności i swobody. Musi on bowiem być interpretowany zgodnie z podstawowymi zasadami postępowania administracyjnego. Wobec powyższego mając na uwadze wszystkie wyżej wskazane okoliczności Sąd stwierdził, że bezczynność Prezydenta W. miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa tj. art. 35 oraz art. 36 Kpa oraz podstawowych zasad postępowania administracyjnego, a zwłaszcza tych wynikających z art. 7, art. 8, art. 9, art. 12 Kpa. Jednocześnie Sąd w oparciu o art. 149 § 2 ppsa, orzekł o wymierzeniu organowi grzywny. Stosownie do art. 154 § 6 p.p.s.a grzywnę wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. Zgodnie z obwieszczeniem Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 20 lutego 2015 r. w sprawie przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w 2014 r. i w drugim półroczu 2014 r., przeciętne wynagrodzenie miesięczne w gospodarce narodowej w 2014 r. wyniosło 3 389,90 zł. W przedstawionych okolicznościach sprawy - biorąc pod uwagę długość toczącego się postępowania, Sąd uznał, iż grzywna w wysokości [...] ([...]) złotych jest adekwatną sankcją dla Prezydenta W. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 120 oraz art. 149 p.p.s.a orzekł, jak sentencji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 związku art. 205 § 1 p.p.s.a.