IV SA/Gl 228/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga - Gajewska Sędzia WSA Małgorzata Walentek Protokolant Monika Rał po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 grudnia 2015 r. sprawy ze skargi I.M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie nienależnie pobranego świadczenia pielęgnacyjnego 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta R. z dnia [...] nr [...]; 2) umarza postępowanie administracyjne. Decyzją z dnia [...] Prezydent Miasta R. przyznał I.M. pomoc finansową dla osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego, przewidzianą w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 26 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji rządowego programu wspierania osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 413), zwanego dalej "rozporządzeniem"- na okres od [...] do [...], w wysokości [...] zł miesięcznie. Ten sam organ administracji publicznej decyzją z dnia [...] ustalił, że w okresie od [...] do [...] wymieniona strona pobrała nienależnie wskazaną pomoc finansową w wysokości [...] zł. W uzasadnieniu decyzji powołano się na § 2 ust. 1 rozporządzenia, zgodnie z którym prawo do pomocy finansowej przysługuje osobom mającym ustalone prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Tymczasem za wskazany okres strona utraciła prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, a decyzją z dnia [...] ustalono, że w okresie od [...] do [...] pobrała nienależnie to świadczenie. Zaskarżoną decyzją wydaną na skutek odwołania strony, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. w trybie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymało w mocy decyzję I instancji. Kolegium ustaliło, że skarżąca w okresie od [...] do [...] była zatrudniona w pełnym wymiarze czasu pracy, więc nie spełniała warunków do przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Zachodzą więc przesłanki nienależnie pobranych świadczeń określone w art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (j.t. Dz. U. z 2013 r., poz. 1456, ze zm.). W związku z utratą prawa do świadczenia pielęgnacyjnego strona utraciła też prawo do przedmiotowej pomocy finansowej i nienależnie pobrała tą pomoc. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego I.M. zarzuciła, że decyzją z dnia [...] Kolegium umorzyło postępowanie I instancji w przedmiocie uchylenia decyzji przyznającej świadczenie rodzinne, a mimo to zostały wydane kolejne decyzje ustalające nienależnie pobrane świadczenia. Wskazał jednocześnie na błąd urzędnika, który musiał zgubić jej świadectwo pracy. Odpowiadając na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga została uwzględniona z przyczyn w niej nie podniesionych, ale które Sąd wziął pod uwagę z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi (art. 134 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – j.t. Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze zm. dalej: ppsa). Otóż sprawa dotyczy pomocy finansowej, uregulowanej przepisami rozporządzenia. W sprawach dotyczących ustalania nienależnie pobranej pomocy odsyła ono w § 6 do odpowiedniego stosowania art. 30 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Tymczasem przepisy tej ustawy w ogóle nie zostały powołane w decyzji organu I instancji, który orzekł na podstawie ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (j.t. Dz. U. z 2013 r., poz. 182, ze zm.). Decyzja ta została utrzymana w mocy przez organ odwoławczy, który uznał ją za zgodną z przepisami prawa, czego w żaden sposób nie można podzielić. Również Kolegium nie stosowało § 6 rozporządzenia, a art. 30 ustawy o świadczeniach rodzinnych odniosło do wypłaconego skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego. Tak więc decyzje obu instancji zapadły z naruszeniem prawa materialnego. Natomiast treść wyroku, a w szczególności umorzenie postępowania administracyjnego, wiąże się z dwoma okolicznościami. Pierwsza odnosi się do ustalonych przez organy okoliczności faktycznych. Wynika z nich, że skarżąca była zatrudniona od [...] do [...], a zatem była to okoliczność istniejąca w chwili wydawania decyzji przyznającej przedmiotową pomoc. Jeżeli nie była ona wówczas znana organowi I instancji, to po jej ujawnieniu dawała ona podstawę do umorzenia postępowania z art. 145 § 1 pkt 5 kpa, a następnie ewentualnie do zastosowania art. 30 ust. 2 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych w zw. z § 6 rozporządzenia. Natomiast okoliczność ta nie mieści się w normie cyt. art. 30 ust. 2 pkt 1, dotyczącego okoliczności, jakie mogą zaistnieć już po wydaniu decyzji przyznających świadczenia. Ponieważ zaś dotąd nie doszło do wznowienia postępowania, to rozstrzyganie o nienależnie pobranej pomocy finansowej jest przedwczesne. Drugim powodem umorzenia postępowania jest to, że omawiana pomoc finansowa jest pochodna od głównego świadczenia, jakim jest świadczenie pielęgnacyjne, przy czym według rozporządzenia pomoc ta przysługuje każdemu, który w miesiącach od kwietnia do grudnia 2013 r. miał ustalone prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Nie można zatem mówić o nienależnie pobranej pomocy finansowej jeżeli nie doszło do nienależnego pobrania świadczenia pielęgnacyjnego. W niniejszych przypadku co prawda zostały w tym zakresie wydane decyzje obu instancji, jednak zostały one uchylone wyrokiem tut. Sądu z dnia 10 grudnia 2015 r., sygn. akt IV SA/Gl 227/15, co dawałoby podstawę do wznowienia przedmiotowego postępowania administracyjnego, a jednocześnie obecnie czyni to postępowanie przedwczesnym. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i b, w związku z art. 135 oraz art. 145 § 3 ppsa orzeczono, jak w sentencji. im