II OSK 768/14

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2015-12-11

Skład orzekający: Zofia Flasińska, Andrzej Jurkiewicz, Teresa Zyglewska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy niepodanie we wniosku o potwierdzenie posiadania obywatelstwa polskiego wszystkich danych dotyczących wstępnych wnioskodawcy do drugiego stopnia stanowi brak formalny wniosku, który uniemożliwia nadanie mu dalszego biegu w rozumieniu art. 64 § 2 k.p.a.?
Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że niepodanie we wniosku o potwierdzenie posiadania obywatelstwa polskiego wszystkich danych dotyczących wstępnych wnioskodawcy do drugiego stopnia nie stanowi braku formalnego wniosku w rozumieniu art. 64 § 2 k.p.a. Sądu I instancji prawidłowo uznał, że wniosek zawierał wszystkie podstawowe elementy o charakterze formalnym i możliwe było nadanie mu dalszego biegu. Organ odwoławczy powinien rozpoznać odwołanie i dokonać oceny kompletności przedstawionych dowodów i zasadności żądania wniosku.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wniosku R. J. F. o potwierdzenie posiadania obywatelstwa polskiego. Wojewoda Mazowiecki odmówił potwierdzenia, a Minister Spraw Wewnętrznych uchylił tę decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia, uznając wniosek za wadliwy formalnie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję Ministra, uznając skargę za zasadną. Minister Spraw Wewnętrznych wniósł skargę kasacyjną od wyroku WSA.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną Ministra Spraw Wewnętrznych.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Zofia Flasińska /spr./ Sędziowie sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz sędzia del. WSA Teresa Zyglewska Protokolant starszy asystent sędziego Elżbieta Granatowska po rozpoznaniu w dniu 11 grudnia 2015 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej Ministra Spraw Wewnętrznych od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 grudnia 2013 r. sygn. akt IV SA/Wa 2170/13 w sprawie ze skargi R. J. F. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia posiadania obywatelstwa polskiego oddala skargę kasacyjną Wyrokiem z dnia 11 grudnia 2013 r., sygn. akt IV SA/Wa 2170/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu skargi R. J. F., uchylił decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia [...] sierpnia 2013 r. w przedmiocie odmowy potwierdzenia posiadania obywatelstwa polskiego. Powyższy wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym: Decyzją z dnia [...] lipca 2013 r. Wojewoda Mazowiecki odmówił potwierdzenia posiadania obywatelstwa polskiego przez R. J. F., albowiem wnioskodawca nie wykazał, że jego rodzice nabyli i posiadali obywatelstwo polskie oraz nie wykazał prawidłowym dokumentem ich stanu cywilnego. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2013 r. Minister Spraw Wewnętrznych uchylił tę decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia Wojewodzie Mazowieckiemu. W ocenie Ministra, rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy co do istoty przez Wojewodę Mazowieckiego było przedwczesne i naruszało przepisy postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zdaniem organu odwoławczego wniosek z dnia [...] kwietnia 2013 r., złożony przez R. J. F., nie odpowiada wszystkim warunkom formalnym określonym w przepisach prawa. Niemniej jednak - z uwagi na zaniechania organu I instancji przy wypełnianiu nałożonych na niego przepisami prawa obowiązków procesowych - na obecnym etapie sprawy nie można przesądzić, czy — w świetle swej wadliwości formalnej - wniosek ten wszczął postępowanie w przedmiotowej sprawie, czy też winien być pozostawiony przez Wojewodę bez rozpoznania w trybie art. 64 § 2 k.p.a. R. F. zaskarżył decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia [...] sierpnia 2013 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzucając naruszenie art. 138 § 2 k.p.a. w zw. z art. 64 § 2 k.p.a. w zw. z art. 56 ust. 1 i 2 w zw. z art. 55 i w zw. z art. 13 ustawy z dnia 2 kwietnia 2009 r. o obywatelstwie polskim poprzez uznanie, że jego wniosek o potwierdzenie posiadania obywatelstwa polskiego nie spełniał wymogów formalnych. Minister Spraw Wewnętrznych w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację, zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że skarga jest zasadna. Sąd wskazał, że zgodnie z art. 64 § 1 k.p.a., jeżeli w podaniu nie wskazano adresu wnoszącego i nie ma możności ustalenia tego adresu na podstawie posiadanych danych, podanie pozostawia się bez rozpoznania. Stosownie do treści art. 64 § 2 k.p.a., jeżeli podanie nie czyni zadość innym wymaganiom ustalonym w przepisach prawa, należy wezwać wnoszącego do usunięcia braków w terminie siedmiu dni z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania. Zdaniem Ministra, szczególne unormowanie, rozszerzające katalog wymogów formalnych wniosku o potwierdzenie posiadania lub utraty obywatelstwa polskiego ponad wymogi wynikające z k.p.a., zawiera art. 56 ust.1 w zw. z art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 2 kwietnia 2009 r. o obywatelstwie polskim (Dz. U. z 2012 r., poz. 161 ze zm.). Stosownie do treści art. 56 ust. 1 ustawy o obywatelstwie wniosek o potwierdzenie posiadania lub utraty obywatelstwa polskiego zawiera dane osoby, której potwierdzenie dotyczy, i jej wstępnych do drugiego stopnia oraz informacje o istotnych okolicznościach niezbędnych do ustalenia stanu faktycznego i prawnego. Zakres tych danych określa art. 13 ust. 1 ustawy o obywatelstwie polskim. W ocenie Sądu I instancji, dokonana przez organ II instancji wykładnia powołanych przepisów, prowadząca do wniosku, że art. 56 ust. 1 w zw. z art. 13 ust. 1 określają wymogi formalne wniosku o potwierdzenie posiadania lub utraty obywatelstwa polskiego, jest w sprawie niniejszej zbyt daleko idąca, gdyż braki wniosku R. F. nie uniemożliwiają rozpatrzenia jego sprawy. W sytuacji, gdy wydanie prawidłowej decyzji w przedmiocie potwierdzenia posiadania lub utraty obywatelstwa polskiego możliwe jest bez podania przez wnioskodawcę wszystkich danych, wynikających z treści art. 56 ust. 1 w zw. z art. 13 ust. 1 ustawy o obywatelstwie, nie sposób przyjąć, że niezamieszczenie zbędnych danych we wniosku stanowi brak, uniemożliwiający nadanie podaniu prawidłowego biegu, a w konsekwencji, że istnieje prawna podstawa do wezwania do uzupełniania braków (do uzupełniania tych danych) w trybie art. 64 § 2 k.p.a. Sąd wskazał, że z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że organ odwoławczy dopatruje się braku formalnego wniosku z dnia [...] kwietnia 2012 r. nie tylko w niezamieszczeniu w nim wszystkich danych, wymienionych w art. 13 ust. 1 ustawy o obywatelstwie, ale także w niezawarciu w tym wniosku informacji o istotnych okolicznościach niezbędnych do ustalenia stanu faktycznego i prawnego. Obowiązek zamieszczenia we wniosku o potwierdzenie posiadania lub utraty obywatelstwa polskiego zarówno danych, wymienionych w art. 13 ust 1, jak i informacji o istotnych okolicznościach, jest wymogiem materialnym wniosku, którego niespełnienie może wywołać konsekwencje dopiero na etapie rozpatrywania sprawy co do istoty, podczas gdy organ administracji ustala niezbędny do załatwienia sprawy zakres materiału dowodowego, dokonuje analizy całokształtu zebranych dowodów i konfrontuje ustalony na ich podstawie stan faktyczny sprawy z właściwymi przepisami prawa materialnego. Sąd podkreślił ponadto, że osoba wnioskująca o potwierdzenie posiadania lub utraty obywatelstwa polskiego może nie znać wszystkich danych wymaganych przez art. 56 ust. 1 w zw. z art. 13 ust. 1 ustawy o obywatelstwie. Może także dojść do sytuacji, w której strona nie dotrze do tych danych, nawet jeżeli przed złożeniem wniosku podejmie działania zmierzające do ich uzyskania. Z pewnością takiego kryterium nie spełniałoby żądanie uzupełnienia danych nieznanych stronie, których nie zdołała ona pozyskać pomimo dołożenia należytej staranności. Zobowiązanie strony do podania danych, których nie można zdobyć, nie może być przedmiotem wezwania wystosowanego w trybie art. 64 § 2 k.p.a. lecz skutkować powinno odmową potwierdzenia posiadania obywatelstwa polskiego, jak to uczynił organ I instancji pod warunkiem oczywiście, że ze względu na brak danych we wniosku również prawidłowo działający organ administracji danych tych nie zdobędzie. Sąd doszedł do przekonania, że wydana przez Ministra Spraw Wewnętrznych decyzja jest błędna i doprowadziła organ odwoławczy do wadliwego ustalenia, że w postępowaniu przed organem I instancji konieczne było zastosowanie instytucji wezwania do usunięcia naruszenia braków wniosku pod rygorem pozostawienia go bez rozpoznania w sytuacji, gdy braki wniosku są tego rodzaju, że należycie działający organ I instancji nie może uzupełnić materiału dowodowego. Organ II instancji powinien więc rozpatrzyć odwołanie skarżącego od decyzji Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] lipca 2013 r., uwzględniając, że braki wniosku R. F. z dnia [...] kwietnia 2013 r. w zakresie danych wstępnych wnioskodawcy do drugiego stopnia, jak i informacji o istotnych okolicznościach niezbędnych do ustalenia stanu faktycznego i prawnego, nie są brakami uniemożliwiającymi merytoryczne rozpoznanie wniosku. Uniemożliwiają one - o ile nie zostaną uzupełnione - potwierdzenie posiadania obywatelstwa przez R. F. Skargę kasacyjną od tego wyroku wniósł Minister Spraw Wewnętrznych, zaskarżając wyrok w całości i zarzucając mu: I. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie: 1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2012 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej p.p.s.a. w zw. z art. 63 § 2 oraz art. 64 § 2 k.p.a. w zw. z art. 56 ust. 1 i 2 w zw. z art. 13 ust. 1 ustawy o obywatelstwie polskim poprzez przyjęcie przez Sąd I instancji, że wniosek o potwierdzenie posiadania obywatelstwa polskiego nie zawiera braków formalnych, a przepisy art. 56 ust. 1 w zw. z art. 13 ust. 1 ustawy o obywatelstwie polskim nie stanowią wymogów przewidzianych w przepisach szczególnych, o których mowa w art. 63 § 2 k.p.a., a w konsekwencji uznanie przez Sąd braku podstaw do wezwania wnoszącego wniosek zgodnie z art. 64 § 2 k.p.a. do usunięcia braków formalnych, podczas gdy wniesione podanie nie zawiera wymaganych w art. 56 ust. 1 w zw. z art. 13 ust. 1 ustawy o obywatelstwie informacji i danych i w konsekwencji organ był zobowiązany do wezwania skarżącego do usunięcia braków, a tym samym skarga powinna podlegać oddaleniu, 2) naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 10 ust. 1, 2 i 3 ustawy o obywatelstwie polskim w zw. z art. 64 § 2 k.p.a. poprzez przyjęcie, że art. 64 § 2 k.p.a. i wynikający z niego obowiązek wezwania do usunięcia braków jest wyłączony w niniejszej sprawie. II. naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 56 ust. 1 i 2 w zw. z art. 13 ust. 1 ustawy o obywatelstwie polskim poprzez przyjęcie, iż przepisy te nie stanowią o wymogach formalnych wniosku o potwierdzenie lub utratę obywatelstwa polskiego, podczas gdy ich interpretacja nie pozostawia w tym zakresie wątpliwości, a zwrot zawarty w art. 56 ust. 1 ustawy o obywatelstwie polskim "wniosek zawiera" wprost wskazuje, że są to wymogi formalne podania (wniosku), a także poprzez uznanie, iż wystarczające do uznania kompletności wniosku nie spełniającego wymogów z ww. przepisów, jest oświadczenie strony o braku możliwości uzyskania danych i dokumentów bez potrzeby udowodnienia, ewentualnie uprawdopodobnienia tych aktów. Wskazując na powyższe, Minister Spraw Wewnętrznych wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że na podstawie art. 10 ust. 3 ustawy o obywatelstwie polskim w przedmiotowej sprawie zastosowanie powinny znaleźć przepisy k.p.a., w tym art. 63 § 2 praz art. 64 § 2 k.p.a. Za przepis szczególny, stawiający dodatkowe wymogi formalne podania w rozumieniu art. 63 § 2 k.p.a., uznać należy art. 56 ust. 1 ustawy o obywatelstwie polskim. Skoro wniosek strony nie spełnia wymogów skazanych w/w normą, to na organie I instancji ciążył obowiązek zastosowania art. 64 § 2 k.p.a. i wezwania wnoszącego do usunięcia braków w terminie siedmiu dni od doręczenia wezwania z pouczeniem, że nieusunięcie braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania. Za zbyt daleko idący oraz niezgodny z obowiązującymi przepisami należy - zdaniem skarżącego kasacyjnie - uznać pogląd Sądu I instancji, że w określonych okolicznościach faktycznych, niektóre z danych wymaganych przez art. 56 ust. 1 w zw. z art. 13 ust. 1 ustawy o obywatelstwie polskim nie będą konieczne do potwierdzenia posiadania bądź utraty obywatelstwa i brak jest podstaw do stosowania art. 64 § 2 k.p.a., wobec czego organ powinien rozpatrzyć odwołanie, mimo oczywistego niepodania wszystkich danych. Nie mieści się przy tym w granicach wstępnej oceny wniosku dokonywanie przez organ administracji ustaleń, czy dana informacja - wymagana w myśl samej ustawy lub sprecyzowana w formularzu - ma znaczenie i w związku z tym mógł odstąpić od wezwania do jej uzupełnienia, w sytuacji gdy jej pozyskanie jest praktycznie niemożliwe. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw. Kwestią sporną w tej sprawie jest to, czy niepodanie przez wnioskodawcę we wniosku o potwierdzenie posiadania obywatelstwa polskiego wszystkich danych jego wstępnych do drugiego stopnia wymienionych w art. 13 ust. 1 ustawy stanowi brak formalny wniosku uniemożliwiający nadanie mu dalszego biegu w rozumieniu art. 64 § 2 k.p.a. Rozstrzygając tę kwestię na wstępie wskazać należy, iż postępowanie administracyjne o potwierdzenie posiadania obywatelstwa polskiego regulują przepisy art. 55-58 ustawy z dnia 2 kwietnia 2009 r. o obywatelstwie polskim (Dz. U. z 2012 r., poz. 161 ze zm.). Zgodnie z art. 10 ust. 3 ustawy o obywatelstwie polskim w sprawach innych niż wymienione w ust. 1 i 2 (m.in. w sprawach o potwierdzenie posiadania obywatelstwa polskiego) stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, o ile ustawa nie stanowi inaczej. Przepis art. 63 § 2 k.p.a. stanowi, iż podanie powinno zawierać co najmniej wskazanie osoby, od której pochodzi, jej adres i żądanie oraz czynić zadość innym wymaganiom ustalonym w przepisach szczególnych. Zgodnie z art. 64 § 1 k.p.a., jeżeli w podaniu nie wskazano adresu wnoszącego i nie ma możności ustalenia tego adresu na podstawie posiadanych danych, podanie pozostawia się bez rozpoznania. Natomiast - w myśl art. 64 § 2 k.p.a. - jeżeli podanie nie czyni zadość innym wymaganiom ustalonym w przepisach prawa, należy wezwać wnoszącego do usunięcia braków w terminie siedmiu dni z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania. Do innych wymagań, o których mowa w tym przepisie należy zaliczyć określenie żądania (art. 63 § 2 k.p.a.), podpis strony (art. 63 § 3 k.p.a.), dołączenie pełnomocnictwa, jeżeli strona działa przez pełnomocnika (art. 33 § 3 k.p.a.), a także wymagania przewidziane w przepisach szczególnych. W orzecznictwie wskazuje się, że wezwanie do uzupełnienia braków formalnych wniosku w trybie art. 64 § 2 k.p.a. powinno służyć wyłącznie usunięciu braków formalnych wynikających ze ściśle określonych przepisów i nie może zmierzać do merytorycznej oceny przedstawionego wniosku oraz jego załączników (wyrok. NSA z dnia 3 sierpnia 2012 r., II OSK 826/11, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, orzeczenia.nsa.gov.pl). Wezwanie, o którym mowa w art. 64 § 2 k.p.a. musi dotyczyć braków formalnych, które mogą być z łatwością usunięte i które warunkują nadanie sprawie dalszego biegu. Przepis art. 56 ust. 1 tej ustawy stanowi, iż wniosek o potwierdzenie posiadania lub utraty obywatelstwa polskiego zawiera dane osoby, której potwierdzenie dotyczy i jej wstępnych do drugiego stopnia oraz informacje o istotnych okolicznościach niezbędnych do ustalenia stanu faktycznego i prawnego. Przepis art. 13 ust. 1 tej ustawy stanowi natomiast, iż dane cudzoziemca, małoletniego, wnioskodawcy, osoby lub wstępnych wymagane na podstawie m.in. art. 56 ust. 1 obejmują: 1) imię (imiona) i nazwisko; 2) nazwisko rodowe; 3) datę i miejsce urodzenia; 4) imię i nazwisko ojca; 5) imię i nazwisko rodowe matki; 6) płeć; 7) obywatelstwo; 8) stan cywilny; 9) numer PESEL, jeżeli został nadany. Powołane przepisy należy interpretować w ten sposób, że wniosek o potwierdzenie posiadania obywatelstwa polskiego musi spełniać warunki formalne podania wynikające z przepisów ogólnych k.p.a., bez których postępowanie administracyjne nie może być wszczęte i podaniu nie może być nadany dalszy bieg, tj. powinien zawierać imię i nazwisko wnioskodawcy, wskazanie żądania wniosku, w tym imienia i nazwiska osoby, której dotyczy wniosek, jeżeli jest to inna osoba niż wnioskodawca (art. 63 § 2 k.p.a.), podpis strony (art. 63 § 3 k.p.a.), pełnomocnictwo (art. 33 § 3 k.p.a.). Brak tych elementów obliguje organ do podjęcia czynności w trybie art. 64 § 1 i 2 k.p.a. Uznać należy również, iż dodatkowe wymogi formalne wniosku w odniesieniu do wnioskodawcy i ewentualnie innej osoby, której dotyczy wniosek, jeżeli nie jest to wnioskodawca wynikają z art. 13 ust. 1 ustawy o obywatelstwie polskim, który w tym zakresie jest przepisem szczególnym w rozumieniu art. 63 § 2 k.p.a. Sprawy o potwierdzenie posiadania obywatelstwa polskiego są sprawami, w których stosunek publicznoprawny obywatelstwa jest pochodną stanu cywilnego i stanu rodzinnego danej osoby, zatem podstawowe dane personalne wnioskodawcy (osoby, której dotyczy wniosek) muszą zostać w tym wniosku podane, aby organ mógł nadać mu dalszy bieg. Wnioskodawca powinien więc oprócz swojego imienia i nazwiska podać nazwisko rodowe, datę i miejsce urodzenia, imię i nazwisko ojca, imię i nazwisko rodowe matki, płeć, obywatelstwo, stan cywilny, numer PESEL, jeżeli został nadany. Pozostałe elementy wniosku o potwierdzenie posiadania obywatelstwa polskiego wskazane w art. 56 ust. 1 w zw. z art. 13 ust. 1 ustawy o obywatelstwie polskim (szczegółowe dane personalne wstępnych osoby, której wniosek dotyczy i pozostałe informacje) nie stanowią warunków formalnych wniosku w rozumieniu art. 64 § 2 k.p.a., lecz informacje niezbędne do ustalenia stanu faktycznego i prawnego sprawy o potwierdzenie posiadania obywatelstwa polskiego i wydania decyzji merytorycznej. Należy bowiem odróżnić warunki formalne wniosku od elementów materialnoprawnych stanowiących potwierdzenie przesłanek merytorycznych do przyznania lub potwierdzenia określonego prawa wnioskodawcy. Ocena spełnienia wymogów materialnoprawnych wniosku powinna być dokonywana już podczas merytorycznego rozpatrywania sprawy, w przeciwnym razie etap rozpoznania sprawy przeniósłby się do fazy wszczęcia postępowania, a pozostawienie bez rozpatrzenia zastępowałoby merytoryczne rozstrzygnięcie w sprawie. Podkreślenia wymaga, iż przepisy art. 56 ust. 1 w zw. z art. 13 ust. 1 ustawy o obywatelstwie polskim wskazują na obowiązek wnioskodawcy zebrania wymienionych w nich danych i informacji z należytą starannością i przedstawienia ich organowi we wniosku celem potwierdzenia swojego żądania. Z przepisów tych wynika, że wnioskodawca powinien podać we wniosku wszystkie znane mu dane i informacje, niezależnie od tego czy - w jego ocenie - są one istotne dla rozpoznania sprawy czy nie. To organ w oparciu o dane i informacje podane we wniosku ustala stan faktyczny sprawy i ocenia czy przedstawione dane personalne i informacje wraz z dokumentami potwierdzającymi je są wystarczające do wydania decyzji o potwierdzeniu posiadania obywatelstwa polskiego. Przepisy art. 56 ust. 1 i 2 ustawy o obywatelstwie polskim nakładają na wnioskodawcę obowiązek wskazania określonych danych i informacji oraz przedstawienia dokumentów potwierdzających te dane i informacje. Przepisy te nie znoszą jednak nałożonego na organ obowiązku podejmowania wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz wyczerpującego zebrania materiału dowodowego. Zarówno wnioskodawca, jak i organ powinni więc współdziałać w ustaleniu stanu faktycznego sprawy. W przypadku, gdy wnioskodawca nie poda we wniosku wszystkich wymaganych przez art. 56 ust. 1 w zw. z art. 13 ust. 1 ustawy o obywatelstwie polskim danych i informacji, organ ma prawo wezwać go do uzupełnienia materiału dowodowego, chyba, że wnioskodawca podał, że nie zna i – pomimo podjętych starań - nie jest w stanie ustalić tych danych (np. wszystkich danych dalszych wstępnych). W takim wypadku organ powinien rozpatrzyć merytorycznie wniosek po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego we własnym zakresie i wydać decyzję. W przypadku, gdy wnioskodawca podał, że nie zna i – pomimo podjętych starań - nie jest w stanie ustalić wszystkich danych dotyczących jego wstępnych, organ nie może zastosować trybu przewidzianego w art. 64 § 2 k.p.a. Żądanie uzupełnienia danych nieznanych stronie, których nie zdołała ona pozyskać pomimo dołożenia należytej staranności jest niedopuszczalne. Zobowiązanie organu naruszałoby w takiej sytuacji akcentowaną w orzecznictwie sądowoadministracyjnym zasadę impossibilium nulla obligatio, w świetle której prawo, jak i jego wykładnia nie może nakładać na obywateli obowiązków niemożliwych do spełnienia (zob. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 kwietnia 2013 r., sygn. akt II GSK 51/12). Za takim poglądem przemawia również redakcja formularza wniosku o potwierdzenie posiadania obywatelstwa polskiego. W ramach delegacji ustawowej zawartej w art. 58 ustawy o obywatelstwie polskim Minister Spraw Wewnętrznych wydał rozporządzenie z dnia 7 sierpnia 2012 r. w sprawie wzoru formularza wniosku o potwierdzenie posiadania lub utraty obywatelstwa polskiego (Dz. U. z 2012 r., poz. 925), w którym szczegółowo wskazano dane i informacje, które należy podać we wniosku. W punkcie nr 5 pouczenia zamieszczonego na str. 12 formularza wniosku wskazano, że "Należy wypełnić wszystkie wymagane rubryki. W razie braku wiedzy co do określonych faktów należy wpisać "nieznane" (...). Zatem, nawet redagując formularz wniosku o potwierdzenie posiadania obywatelstwa polskiego, Minister Spraw Wewnętrznych przewidział, że wnioskodawca może nie posiadać wiedzy o wszystkich danych wymaganych w formularzu i nie wszystkie dane są niezbędne do nadania sprawie biegu. W związku z powyższym niezasadne są zarzuty skargi kasacyjnej naruszenia przez Sąd I instancji przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 63 § 2 oraz art. 64 § 2 k.p.a. w zw. z art. 56 ust. 1 i 2 w zw. z art. 13 ust. 1 ustawy o obywatelstwie polskim oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 10 ust. 1, 2 i 3 ustawy o obywatelstwie polskim w zw. z art. 64 § 2 k.p.a. oraz naruszenia prawa materialnego, tj. art. 56 ust. 1 i 2 w zw. z art. 13 ust. 1 ustawy o obywatelstwie polskim. W tej sprawie Minister bezpodstawnie uchylił decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] lipca 2013 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia temu organowi celem wezwania wnioskodawcy do uzupełnienia braków formalnych wniosku po rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Minister wskazał, iż wnioskodawca nie podał wszystkich danych, o których mowa w art. 56 ust. 1 w zw. z art. 13 ust. 1 ustawy, tj. miejscowości, w której się urodził, obywatelstwa rodziców, pełnych danych dziadków ze strony ojca i matki. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji prawidłowo uznał, że wniosek z dnia [...] kwietnia 2013 r. zawierał wszystkie podstawowe elementy o charakterze formalnym i możliwe było nadanie mu dalszego biegu. Jeżeli chodzi o podanie przez wnioskodawcę we wniosku wyłącznie kraju, w którym się urodził (N.), to nie można uznać tego za brak formalny wniosku, gdyż z załączonych do wniosku dokumentów wynika, w jakiej miejscowości urodził się skarżący. Organ odwoławczy powinien więc rozpoznać odwołanie i dokonać oceny kompletności przedstawionych dowodów i zasadności żądania wniosku. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło