I FZ 249/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Sylwester Marciniak, po rozpoznaniu w dniu 28 września 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia R. Sp. z o.o. w C. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 28 czerwca 2016 r. sygn. akt III SA/Gl 1774/15 w zakresie sprostowania sentencji wyroku z dnia 11 grudnia 2015 r., sygn. akt III SA/Gl 1774/15, w sprawie ze skargi R. Sp. z o.o. w C. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 24 czerwca 2015 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania postanawia oddalić zażalenie. W dniu 11 grudnia 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach (dalej: sąd pierwszej instancji) wydał wyrok w sprawie o sygn. akt III SA/Gl 1774/15, wskazując w sentencji tego orzeczenia, że oddala skargę R. Sp. z o.o. w C. (dalej: skarżąca lub spółka) na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. (dalej: organ odwoławczy) z dnia 29 maja 2015 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania. Postanowieniem z dnia 28 czerwca 2016 r. sąd pierwszej instancji sprostował z urzędu sentencję wskazanego wyżej wyroku w zakresie określenia daty i numeru zaskarżonego aktu w ten sposób, że w sentencji wyroku w miejsce daty i numeru "z dnia 29 maja 2015 r. nr [...]" wpisał "z dnia 24 czerwca 2015 r. nr [...]". Zdaniem sądu umieszczenie w sentencji wyroku błędnego oznaczenia daty i numeru zaskarżonego aktu stanowi oczywistą omyłkę. Sąd wskazał, że w uzasadnieniu wyroku numer i data zaskarżonego postanowienia oznaczone zostały prawidłowo, a sprostowanie jest dopuszczalne, gdyż nie ma żadnego wpływu na treść orzeczenia sądu i nie prowadzi do jego zmiany. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżąca wniosła o jego uchylenie, zarzucając mu naruszenie art. 156 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej: p.p.s.a.) przez uznanie, że umieszczenie w wyroku błędnego oznaczenia daty i numeru zaskarżonego aktu stanowi oczywistą omyłkę, podczas gdy sąd nie ocenił całokształtu sprawy, pominął przy ocenie charakteru omyłki istotne okoliczności sprawy, nie wziął pod uwagę faktu, że błąd polegał na umieszczeniu w sentencji wyroku numeru i daty innego aktu, tj. postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 29 maja 2015 r. nr [...], który również został zaskarżony do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, a przy orzekaniu w sprawie tego postanowienia sąd również popełnił omyłkę w sentencji wyroku, co skutkowało brakiem możliwości pełnego podniesienia zarzutów w skardze kasacyjnej od wyroku sądu. W uzasadnieniu zażalenia jego autor podniósł, że okoliczności sprawy, w tym jej podobieństwo do sprawy o sygn. akt III SA/Gl 1775/15 (ten sam temat, tj. termin odwołania od decyzji) i błędy w sentencji obu wyroków powodują, że omyłka sądu nie ma charakteru oczywistego, a omyłka ta skutkowała brakiem możliwości pełnego odniesienia się, w tym podniesienia istotnych zarzutów, do wyroku z dnia 11 grudnia 2015 r. Zdaniem spółki podobieństwo spraw spowodowało, że sąd pierwszej instancji najwyraźniej miał problem z właściwym przyporządkowaniem akt sprawy do wydanych wyroków i pomylił oba postanowienia, a zatem skarżąca nie miała szans odnieść się do wydanych wyroków w skargach kasacyjnych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 156 § 1 p.p.s.a. sąd może z urzędu sprostować w wyroku niedokładności, błędy pisarskie albo rachunkowe lub inne oczywiste omyłki. Wskazane nieprawidłowości muszą mieć charakter oczywisty, tzn. niebudzący wątpliwości, bezsporny i pewny. Oczywistość wadliwości może wynikać z samej natury niedokładności, błędu lub omyłki, bądź z porównania rozstrzygnięcia z uzasadnieniem, treścią żądania strony, czy też z innymi niebudzącymi wątpliwości okolicznościami. Sprostowanie wyroku nie może jednakże prowadzić do zmiany zawartego w nim rozstrzygnięcia, i to nawet wówczas, gdy zaistniały rozbieżności pomiędzy treścią rozstrzygnięcia a uzasadnieniem, wyrażającym wolę sądu. Z takim wpływem na rozstrzygnięcie w omawianej sprawie nie mamy jednak do czynienia, rozbieżność nie występuje bowiem między sentencjami a uzasadnieniami wyroków z dnia 11 grudnia 2015 r., a dotyczy samych sentencji (żadna z nich nie zawiera w pełni prawidłowych danych dotyczących zaskarżonego aktu organu odwoławczego). Nie ulega wątpliwości, że w sentencjach wyroków wydanych w dniu 11 grudnia 2015 r. doszło do pomylenia dwóch różnych postanowień wydanych przez organ odwoławczy wobec spółki. Należy jednak podkreślić, że pomyłka sądu w tym względzie nie doprowadziła do całkowitego "pomieszania" spraw, jak sugeruje skarżąca, a do wewnętrznych sprzeczności w sentencjach wyroków wydanych w dwóch sprawach, objawiających się w podaniu daty i numeru jednego postanowienia w połączeniu z przedmiotem drugiego postanowienia. Wymaga zauważenia, że podobnych sprzeczności nie zawierają uzasadnienia wyroków z dnia 11 grudnia 2015 r., tj. w sprawie o sygn. akt III SA/Gl 1774/15 przedmiotem rozważań sądu było postanowienie w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania, a w sprawie o sygn. akt III SA/Gl 1775/15 postanowienie w przedmiocie odmowy przywrócenia tegoż terminu (przy czym w treści uzasadnień każdego z wyroków podano już prawidłową datę i numer tego postanowienia, którego zgodność z prawem była przedmiotem analizy sądu). Proste porównanie sentencji i uzasadnień wyroków wskazywało zatem, że doszło do omyłki w sentencjach w zakresie dat i numerów postanowień, podczas gdy ich przedmiot został podany prawidłowo. Korekta orzeczenia w trybie z art. 156 § 1 p.p.s.a. jest możliwa wówczas, gdy omyłka wynika wprost z orzeczenia, w sposób pozwalający na jej natychmiastowe rozpoznanie, a z taką właśnie sytuacją mamy do czynienia w sprawie. Bez znaczenia dla takiej konkluzji jest to, że omyłka została dostrzeżona dopiero po złożeniu przez spółkę skarg kasacyjnych. Podobnie bez wpływu na legalność zaskarżonego postanowienia pozostaje okoliczność, że omyłka nie ma charakteru przypadkowego, tj. nie polega ona na podaniu złych lecz niepowiązanych w żaden sposób z jakąkolwiek sprawą skarżącej danych, a na "zamianie" części danych dotyczących zaskarżonych aktów w dwóch sprawach spółki. Trudno podzielić argument spółki, że omyłka sądu wpłynęła na możliwość pełnego podniesienia zarzutów kasacyjnych w obu sprawach. Abstrahując nawet od tego, że z niewiadomych względów skarżąca uznała, że treść uzasadnień skarżonych wyroków nie jest pomocna w ustaleniu, w którym miejscu sentencji orzeczeń (oznaczenie dat/numerów aktów organu odwoławczego czy ich przedmiotów) doszło do omyłki, decydując się na samodzielne "przypasowanie" skargi kasacyjnej do fragmentu sentencji wyroku, a nie pozostałej jej części w połączeniu z uzasadnieniem orzeczenia, analiza akt sprawy nie pozostawia wątpliwości co do tego, że spółka, wbrew twierdzeniom zażalenia, nie miała problemów ze sformułowaniem merytorycznych zarzutów wobec stanowiska sądu pierwszej instancji. Porównanie skarg kasacyjnych złożonych w obu sprawach, tj. od wyroku w sprawie o sygn. akt III SA/Gl 1774/15 i o sygn. akt III SA/Gl 1775/15, umożliwia wniosek, że poza kwestiami ściśle związanymi z "pomyleniem" spraw (zarzut I. i zarzut II.3) podstawy kasacyjne w obu sprawach są tożsame, a ich uzasadnienie identyczne, gdyż skarżąca w obu sprawach kwestionuje i skuteczność doręczenia jej przesyłki w trybie z art. 150 Ordynacji podatkowej i stwierdzenie, że nie zostało uprawdopodobnione, że do uchybienia terminowi doszło bez jej winy. Jedynie w zarzucie II.1 skarżąca identyfikuje będące przedmiotem rozstrzygnięcia postanowienie organu odwoławczego przez podanie znajdujących się w sentencji wyroku, lecz później sprostowanych, danych obejmujących numer i datę postanowienia, jednak pozostaje to bez wpływu na samą treść zarzutu. Trudno w takiej sytuacji się zgodzić, że sprostowanie – po wniesieniu skarg kasacyjnych – sentencji wyroków wydanych w dniu 11 grudnia 2015 r. wpłynęło negatywnie na możliwość konstruowania prawidłowych podstaw kasacyjnych czy argumentacji na ich poparcie. Podsumowując powyższe należy uznać, że prawidłowo sąd pierwszej instancji uznał, iż w sentencji wyroku znalazła się oczywista omyłka, niemająca wpływu na rozstrzygnięcie, a w związku z tym Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., postanowił oddalić zażalenie.