IV SA/Wa 783/15

WyrokWSA w Warszawie2015-12-14

Skład orzekający: Anna Szymańska, Marzena Milewska-Karczewska, Anna Sękowska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy decyzja o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej, wydana na podstawie wniosku złożonego po upływie 4 lat od daty ostateczności decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, jest legalna, jeśli inwestor nie uzyskał postanowienia o etapowości realizacji przedsięwzięcia i braku zmian warunków środowiskowych przed upływem tego terminu?
Ratio decidendi
Decyzja o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej jest nielegalna, jeśli została wydana na podstawie wniosku złożonego po upływie 4 lat od daty ostateczności decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, a inwestor nie uzyskał przed tym terminem postanowienia o etapowości realizacji przedsięwzięcia i braku zmian warunków środowiskowych. Nowe przepisy dotyczące ważności decyzji środowiskowej stosuje się do zdarzeń trwających po ich wejściu w życie.
Stan faktyczny
Minister Infrastruktury i Rozwoju uchylił decyzję Wojewody o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej w części dotyczącej przejęcia nieruchomości na własność Skarbu Państwa i oddał ją do użytkowania wieczystego P. S.A., a w pozostałej części utrzymał ją w mocy. Skarżący Z. H. zarzucił naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych, w tym brak uwzględnienia jego interesów prawnych związanych z podziałem i wywłaszczeniem części jego działki. Kluczowym zarzutem było złożenie wniosku o wydanie decyzji lokalizacyjnej po upływie 4 lat od daty ostateczności decyzji środowiskowej, bez uzyskania wymaganego postanowienia o etapowości realizacji inwestycji.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju oraz zasądził od Ministra na rzecz Z. H. kwotę 757 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Anna Szymańska (spr.), Sędziowie sędzia WSA Marzena Milewska-Karczewska, sędzia WSA Anna Sękowska, Protokolant ref. Bartłomiej Grzybowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 grudnia 2015 r. sprawy ze skargi Z. H. na decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia lokalizacji linii kolejowej 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Ministra Infrastruktury i Rozwoju na rzecz Z. H. kwotę 757 (siedemset pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z dnia [...] grudnia 2014r. znak [...], zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, Minister Infrastruktury i Rozwoju uchylił decyzję Wojewody [...] nr [...] z dnia [...] września 2014r. znak [...] o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej [...] na odcinku [...]-[...] dla inwestycji pod nazwą "Przebudowa stacji [...] w km [...] – [...] w ramach zamierzenia: Zaprojektowanie i wykonanie robót budowlanych na linii kolejowej [...] - [...] – Granica Państwa, na odcinku [...] – [...] km [...] – [...] w ramach projektu "Modernizacja linii kolejowej [...] na odcinku [...]-[...], etap III." w części dotyczącej określenia nieruchomości, które stają się własnością Skarbu Państwa i przechodzą w użytkowanie wieczyste P. S.A. oraz określenia nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa, które przechodzą w użytkowanie wieczyste P. S.A., natomiast w pozostałej części zaskarżoną decyzję utrzymał w mocy. Jeżeli chodzi o działkę nr ew. [...] obręb [...], stanowiącą uprzednio własność Z. H. stała się ona własnością Skarbu Państwa i jednocześnie przeszła w użytkowanie wieczyste P. S.A. Decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym: Wnioskiem z dnia 14 maja 2014r. P. S.A. wystąpiła do Wojewody [...] o wydanie decyzji o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej w celu realizacji powyżej opisanej inwestycji. Jednocześnie inwestor wniósł o nadanie decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności. Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego Wojewoda [...] decyzją nr [...] z dnia [...] września 2014r. działając na podstawie art. 9o, 9q ust. 1, 2 i 6, art. 9w ustawy z dnia 28 marca 2003r. o transporcie kolejowym (Dz. U. z 2013r, poz. 1594 ze zm.), dalej także "ustawa", ustalił lokalizację linii kolejowej zgodnie z wnioskiem. Odwołania od tej decyzji złożyli S. K., J. K., A. G., A. M. i M. S.A. oraz Z. H. Z. H. zaskarżył decyzję Wojewody w części dotyczącej działki nr [...] z obrębu [...], będącej jego własnością. Wskazał, że na mocy decyzji Wojewody [...] działka nr [...] z obrębu [...], będąca jego własnością uległa podziałowi na działkę nr [...] o powierzchni 56 m kw. i działkę nr [...] o powierzchni 6 arów 24m kw. Pod planowaną zabudowę ma zostać przeznaczona działka nr [...]. Skarżący podkreślił, że podział działki ograniczy możliwość korzystania z garażu i podjazdu do garażu, a w istocie całej posesji skarżącego. Naruszono tym samym interes prawny skarżącego poprzez niekorzystny podział nieruchomości i wywłaszczenie jej części. Minister rozpoznając odwołania stwierdził, że wniosek inwestora o wydanie decyzji lokalizacyjnej jest kompletny, gdyż zawiera wszystkie elementy, o których mowa w art. 9o ust. 3 ustawy. Zgodnie z art. 9o ust. 3 pkt 4 ustawy inwestor dołączył opinie oraz wystąpienia do organów wskazanych w tym przepisie. Mając na uwadze art. 72 ust. 1 pkt 11 ustawy z dnia 3 października 2008r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2013r, poz. 1235 ze zm.), dalej u.o.ś. inwestor dołączył także do wniosku ostateczną decyzję Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2008r. znak [...] ustalającą środowiskowe uwarunkowania dla przedsięwzięcia pod nazwą "Modernizacja linii kolejowej [...] (III korytarz) na odcinku [...]–[...] – granica państwa w obszarze województwa [...]. Odnosząc się do ważności decyzji środowiskowej Minister stwierdził, że stosownie do art. 46 ust. 4b ustawy z dnia 27 kwietnia 2001r. – Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2008r., nr 25, poz. 150), dalej p.o.ś. obowiązany jest ustalić czy złożenie wniosku o wydanie decyzji o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej nastąpiło przed upływem czterech lat od dnia, w którym decyzja środowiskowa stała się ostateczna. Gdyby natomiast wniosek taki został złożony po upływie wskazanego wyżej terminu, organ zobowiązany jest zbadać czy realizacja planowanego przedsięwzięcia przebiega etapowo oraz czy nie zmieniły się warunki określone w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. W przypadku bowiem gdy inwestycja jest realizowana etapowo, a warunki nie uległy zmianie, zgodnie z art. 46 ust. 4c p.o.ś. termin na złożenie wniosku o wydanie decyzji lokalizacyjnej może ulec wydłużeniu o dwa lata. W niniejszym wypadku decyzja środowiskowa stała się ostateczna w dniu [...] października 2008r., a zatem termin 4-letni na złożenie wniosku o wydanie decyzji lokalizacyjnej upłynął w dniu [...] października 2012r., natomiast wniosek o ustalenie lokalizacji przedmiotowej decyzji został złożony w dniu 20 maja 2013r. Jednakże zdaniem Ministra inwestycja ta przebiega etapowo, a warunki określone w decyzji środowiskowej nie uległy zmianie, a zatem zostały spełnione przesłanki wydłużenia możliwości złożenia wniosku o wydanie decyzji lokalizacyjnej o dwa lata, czyli do dnia [...] października 2014r. Jeśli chodzi o etapowość, to w dniu 3 sierpnia 2012r. inwestor wystąpił do Wojewody [...] o wydanie decyzji o ustalenie lokalizacji dla innego odcinka tego projektu pod nazwą "Modernizacja linii kolejowej [...] na odcinku [...]-[...], etap III.", mianowicie dotyczył on zaprojektowania i wykonania robót budowlanych na odcinku [...]–[...]. W dalszej części rozważań Minister dokonał analizy mających zastosowanie przepisów ustawy o transporcie kolejowym i doszedł do wniosku, że wszystkie wymogi konieczne do wydania decyzji lokalizacyjnej zostały spełnione. Jedynie w zakresie precyzyjnego ustalenia, które nieruchomości przechodzą na rzecz Skarbu Państwa oraz w użytkowanie wieczyste P. S.A. konieczne było uchylenie zaskarżonej decyzji Wojewody [...] i orzeczenie na nowo poprzez wskazanie nr ewidencyjnych działek w kolejnych obrębach geodezyjnych, które zostają przejęte na rzecz Skarbu Państwa od osób trzecich, a następnie inwestor uzyskał ich użytkowanie wieczyste oraz działek już państwowych, co do których z kolei inwestor nabył prawo użytkowania wieczystego. Podkreślono ponadto, że Minister nie jest uprawniony do wyznaczenia i korygowania trasy inwestycji kolejowej, ani zmiany proponowanych we wniosku rozwiązań. Organy nie mają możliwości ingerowania w lokalizację inwestycji, a więc i w przebieg linii podziału nieruchomości, zaproponowany przez wnioskodawcę. Aby odmówić ustalenia lokalizacji linii kolejowej w sposób wnioskowany przez inwestora organ musi wykazać jej niezgodność z przepisami prawa. Organ odwoławczy wskazał dalej, że wywłaszczenie działki nr ew. [...] z obrębu [...] służy wyłącznie zapewnieniu dojazdu do działki skarżącego. Potrzeba budowy nowego wydłużonego wjazdu w lokalizacji wjazdu istniejącego wynika z różnic poziomów pomiędzy rzędną istniejącego wjazdu oraz projektowanej niwelety ul. D. Pozostały wąski fragment działki (1,1m wzdłuż wschodniej granicy działki) wywłaszczany jest ze względu na zagrożenie naruszenia stabilności istniejącego ogrodzenia w wyniku obniżenia niwelety ul. D. w związku z czym musi ono zostać zdemontowane. Inwestor ostatecznie i jednoznacznie wskazał, że z przyczyn technicznych i formalnych nie ma możliwości rezygnacji z objęcia liniami rozgraniczającymi części terenu działki skarżącego. Zajecie to jest niezbędne ze względu na zapewnienie dojazdu do działki pozostającej przy skarżącym. W kwestii naruszenia art. 53 ust. 2 ustawy to przywołany przepis stanowi, że budowle i budynki mogą być sytuowane w odległości nie mniejszej niż 10m od granicy obszaru kolejowego, z tym, że odległość ta od osi skrajnego toru nie może być mniejsza niż 20m, z zastrzeżeniem ust. 4 tego przepisu. Zdaniem Ministra wskazany przepis nie dotyczy sytuowania linii kolejowej względem istniejącego obiektu budowlanego. Obejmuje natomiast sytuacje, gdy następuje sytuowanie budowli i budynków w sąsiedztwie obszaru kolejowego. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję złożył Z. H. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisów postępowania mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 7 k.p.a. w zw. z art. 8 k.p.a. w zw. z art. 107 § 2 k.p.a. w zw. z art. 9q ust. 1 pkt 4 ustawy polegające na nie zawarciu w zaskarżonej decyzji wymagań dotyczących ochrony interesów osób trzecich, w szczególności korzystania przez skarżącego z działki o nr ew. [...] obręb [...]; art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak wyjaśnienia w zaskarżonej decyzji na jakiej podstawie organ II instancji uznał, że warunki środowiskowe określone decyzją Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2008r. nie uległy zmianie; art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. polegające na braku rozpatrzenia całokształtu materiału dowodowego zebranego w sprawie, w szczególności zaś, że inwestor nie przedstawił postanowienia Wojewody [...] stwierdzającego, że realizacja planowanego przedsięwzięcia przebiega etapowo oraz nie zmieniły się warunki określone w decyzji środowiskowej. Dalej zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy tj. art. 9t ust. 2 ustawy przez nierozważenie konieczności wykupu pozostałej części nieruchomości skarżącego mimo, że nie będzie ona mogła nadawać się do wykorzystania zgodnie z przeznaczeniem, art. 53 ust. 2 ustawy przez niezachowanie określonych tam odległości obszaru kolejowego od budynku skarżącego, art. 72 ust. 3 i 4 u.o.ś. polegające na uznaniu w zaskarżonej decyzji, że inwestycja przebiega etapowo i nie zmieniły się warunki określone w decyzji środowiskowej, pomimo, że uprawnionym do ustalenia ważności tej decyzji jest wyłącznie organ, który ją wydał. Skarga wnosi o uchylenie zaskarżonej decyzji, jak również decyzji organu I instancji oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, zajmując stanowisko jak w zaskarżonej decyzji. Podtrzymał stanowisko, że właściwe do zastosowania w niniejszej sprawie będą przepisy p.o.ś. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2014r., poz. 1647) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 p.p.s.a., sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Skarga zasługuje na uwzględnienie, choć nie wszystkie zarzuty są zasadne. O uchyleniu zaskarżonej decyzji zadecydował w zasadzie jeden argument, mianowicie naruszenie art. 72 ust. 1 pkt 11 w zw. z ust. 3 i 4 u.o.ś., które to przepisy powinny znaleźć zastosowanie w niniejszej sprawie, o czym szerzej poniżej. Wskazany przepis wymaga, aby inwestor przed wystąpieniem z wnioskiem o wydanie decyzji o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej uprzednio uzyskał decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach. Decyzję taką dołącza się do wniosku o wydanie decyzji lokalizacyjnej, przy czym co istotne złożenie wniosku o wydanie decyzji lokalizacyjnej powinno nastąpić w terminie 4 lat od dnia, w którym decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach stała się ostateczna. Przepisy przewidują możliwość złożenia wniosku w terminie 6 lat od dnia, w którym decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach stała się ostateczna, ale warunkiem jest otrzymanie przez inwestora przed upływem 4 lat stanowiska organu, który wydał decyzję środowiskową, że realizacja planowanego przedsięwzięcia przebiega etapowo oraz nie zmieniły się warunki określone w tej decyzji. Zajęcie stanowiska następuje w formie postanowienia, na które przysługuje zażalenie (art. 72 ust. 4 i 4a u.o.ś.). Przywołane normy zatem ustalają cezurę czasową, w której może być wykorzystana wydana uprzednio decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach. Cezura ta to okres lat 4 od dnia, kiedy decyzja ta stanie się ostateczna. Termin lat 4 stanowi termin prawa materialnego, którego upływ powoduje wygaśnięcie uprawnienia. Oznacza to, że decyzja środowiskowa jest "ważna" przez okres lat 4, przy czym, jeżeli uprzednio inwestor jest w stanie przewidzieć, że nie zmieści się w tym terminie z zamierzeniem inwestycyjnym, przysługuje mu droga wydłużenia owej ważności decyzji środowiskowej do okresu lat 6. Mianowicie może złożyć do organu, który wydał decyzję środowiskową wniosek o zajęcie stanowiska, że realizacja planowanego przedsięwzięcia przebiega etapowo oraz nie zmieniły się warunki określone w tej decyzji. Przy czym konieczne jest uzyskanie tego postanowienia przez inwestora przed upływem owych granicznych 4 lat, przez co należy rozumieć wydanie postanowienia przez organ I instancji. W ocenie Sądu orzekającego ewentualne przedłużenie postępowania administracyjnego o rozpatrzenie zażalenia nie może mieć tu znaczenia. Ponadto należy podkreślić, że ustawodawca owo "przedłużenie" ważności decyzji środowiskowej zastrzegł wyłącznej kompetencji organu administracji tego konkretnie, który wydał decyzję środowiskową. Nie jest zatem możliwe delegowanie tego uprawnienia na inny organ choćby wydający decyzją lokalizacyjną, acz w niniejszej sprawie zarówno w tym postępowaniu, jak i w ewentualnym prowadzonym na podstawie art. 72 ust. 4 i 4a u.o.ś. właściwy byłby jeden i ten sam organ tj. Wojewoda [...]. Niemniej wydłużenie terminu do lat 6 możliwe jest jedynie w wypadku, gdy inwestor przed upływem lat 4 uzyskał postanowienie zatwierdzające decyzję środowiskową autorstwa organu, który wydał decyzję środowiskową. W niniejszej sprawie taka sytuacja nie miała miejsca, czego nie kwestionuje uczestnik postępowania P. S.A. oraz organ. Mianowice organ wydający decyzję lokalizacyjną w zaskarżonej decyzji zastąpił niejako postępowanie, które winno toczyć jako odrębne postępowanie administracyjne, kończyć się samodzielnym rozstrzygnięciem, ale co ważniejsze - zaskarżalnym zażaleniem, a w dalszym ciągu kontroli skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Organ nie kwestionował faktu, że takie postanowienie zatwierdzające decyzję środowiskową nie zostało wydane, co dawałoby uprawnienie dla inwestora do wystąpienia z wnioskiem o wydanie decyzji lokalizacyjnej w terminie do lat 6 od dnia, kiedy decyzja środowiskowa stała się ostateczna. Minister natomiast wywodzi, że skoro decyzja środowiskowa została wydana pod rządami poprzednio obowiązujących przepisów p.o.ś. regulujących postępowanie w sprawie oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, to oceny "ważności" takiej decyzji należy dokonać w oparciu o te same przepisy. Na marginesie należy dodać, że poprzednio obowiązujące przepisy p.o.ś. tj. do czasu wejścia w życie ustawy z 2008r. przewidywały w art. 46 ust. 4b i 4c, że złożenie wniosku o wydanie decyzji lokalizacyjnej powinno nastąpić nie później niż przed upływem czterech lat od dnia, w którym decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach stała się ostateczna. Termin ten mógł ulec wydłużeniu o dwa lata, jeżeli realizacja planowanego przedsięwzięcia mogącego znacząco oddziaływać na środowisko przebiega etapowo oraz nie zmieniły się warunki określone w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Przepis ten zatem przewidywał tożsame przesłanki materialne jak w obecnie obowiązującej ustawie wydłużenia terminu możliwości wystąpienia z wnioskiem o lokalizację inwestycji, jednak nie wymagał, aby zatwierdzenie decyzji środowiskowej nastąpiło w odrębnym postępowaniu, kończącym się zaskarżalnym rozstrzygnięciem i przy zachowaniu uzyskania rozstrzygnięcia w sprawie przed upływem owych 4 lat. Natomiast konstrukcja obecnie obowiązujących przepisów jest jednoznaczna. W terminie nie przekraczającym lat 4 inwestor musi wystąpić z wnioskiem o wydanie decyzji lokalizacyjnej lub przed upływem owego terminu legitymować się postanowieniem zatwierdzającym decyzję środowiskową tyczącą planowanej inwestycji. Wobec powyższego zasadniczą kwestią, która wymagała przesądzenia było jednoznaczne stwierdzenie, które przepisy tj. u.o.ś. czy p.o.ś. należy stosować przy ocenie legalności decyzji Ministra Infrastruktury i Rozwoju w przedmiocie lokalizacji omawianej linii kolejowej [...] na odcinku [...]-[...] dla inwestycji pod nazwą "Przebudowa stacji [...] w km [...]–[...]". Zdaniem Sądu orzekającego stosujemy w tej sprawie przepisy aktualnie obowiązujące tj. w dacie orzekania przez organ II Instancji tj. u.o.ś. Analiza przepisów u.o.ś. nie daje jednoznacznej odpowiedzi na powyższe zagadnienie. W szczególności nie ma jednoznacznego zapisu, że decyzje o środowiskowych uwarunkowaniach wydane pod rządami poprzednio obowiązujących przepisów stają się decyzjami środowiskowymi w rozumieniu u.o.ś. Odnosząc się do tego zagadnienia należy zauważyć, iż w orzecznictwie wskazuje się, że brak jednoznacznego stanowiska ustawodawcy co do tego, jakie przepisy należy stosować do zdarzeń mających miejsce przed wejściem w życie nowych przepisów, nie oznacza istnienia luki w prawie (uchwała NSA składu pięciu sędziów z 20 października 1997 r., FPK 11/97, ONSA 1998, z. 1, poz. 10; wyrok TK z 10 maja 2004 r., SK 39/03, OTK ZU 2004, nr 5/A, poz. 40). W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmuje się zaś, że w sytuacjach, kiedy ustawodawca nie wypowiada się wyraźnie w kwestii przepisów przejściowych należy przyjąć, że nowa ustawa ma zastosowanie do zdarzeń prawnych powstałych po jej wejściu w życie, jak również do zdarzeń, które miały miejsce wcześniej, lecz trwają dalej - po wejściu w życie nowej ustawy (uchwała 7 sędziów NSA z 10 kwietnia 2006r., I OPS 1/06, ONSAiWSA 2006, nr 3 poz. 71). Stanowisko, że zasada bezpośredniego działania nowej ustawy powinna mieć zastosowanie do tych ustaw, które zawierają jedynie formułę o ich wejściu w życie z dniem ogłoszenia podzielił także NSA w uchwale z 20 października 1997 r., FPK 11/97 (ONSA 1998, Nr 1, poz. 10). Należy zatem stwierdzić, że w rozważanym przypadku do czynienia mamy z tzw. retrospektywnością prawa, tj. sytuacją, gdy przepisy nowego prawa regulują zdarzenia bądź stosunki prawne o charakterze otwartym, ciągłym, które nie znalazły swojego zakończenia, które rozpoczęły się pod rządami dawnego prawa i trwają dalej, po wejściu w życie przepisów nowej ustawy. Zgodnie z zasadą bezpośredniego działania nowego prawa - od momentu wejścia w życie nowego prawa jedynie ono jest właściwe do oceny sytuacji z elementem dawnym (stosunkiem prawnym, zdarzeniem oraz stanem rzeczy określonego rodzaju), które powstały przed dniem wejścia w życie nowej ustawy, ale które trwają nadal w momencie jej wejścia w życie (vide wyrok NSA z dnia 8 maja 2013r., sygn. akt II OSK 2873/12). Zastosowanie w rozpoznawanej sprawie zasady bezpośredniego stosowania prawa nowego prowadzi do konieczności uznania, że organy wydające decyzję lokalizacyjną miały obowiązek stosować prawo obowiązujące w dacie orzekania, nie zaś przywoływać przepisy, które utraciły moc. Mianowicie okres lat 4 co prawda rozpoczął bieg jeszcze pod rządami uchylonych przepisów p.o.ś. (17 października 2008r.), ale już z dniem 15 listopada 2008r. weszły w życie nowe regulacje – ustawa u.o.ś. Tym samym zgodnie z zasadą bezpośredniego działania prawa ocena "ważności" decyzji środowiskowej powinna odbywać się wedle reguł określonych w u.o.ś., co implikuje konieczność zachowania przeprowadzenia procedury aktualizacji decyzji środowiskowej zgodnie z art. 72 ust. 4 i 4a u.o.ś. Sąd zatem podzielił zarzut naruszenia przepisu prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. W tym miejscu należało rozważyć, czy skoro Wojewoda [...] - co prawda w innym postępowaniu – przeprowadził te wszystkie rozważania, które powinien przeprowadzić w postępowaniu zatwierdzającym decyzję środowiskową – to czy niezastosowanie art. 72 ust. 4 i 4a u.o.ś. miało wpływ na wynik sprawy. W ocenie Sądu nie było jednak możliwe zaakceptowanie sytuacji kiedy organ uchyla się od stosowania przepisu prawa i ignoruje konieczność przeprowadzenia dodatkowego postępowania i uzyskania odrębnego postanowienia. Bezspornie takie postanowienie nie zostało uzyskane. Ponadto wyraźnie przepis wymaga, aby aktualizacja decyzji środowiskowej została przeprowadzona przed upływem 4 lat od dnia kiedy decyzja środowiskowa będzie ostateczna. Skoro ustawodawca taką wagę przywiązuje do terminu lat 4 i stanowi, że po jego upływie nie jest możliwe wystąpienie z wnioskiem o wydanie decyzji lokalizacyjnej, to Sąd nie był uprawniony do przeprowadzenia takiej interpretacji przepisów, która w istocie prowadziłaby do obejścia zastrzeżonych przez ustawodawcę przepisów. Niewątpliwie bowiem Wojewoda dokonał we własnym zakresie aktualizacji decyzji środowiskowej po upływie owych 4 lat. Z tego względu uchybienie przepisom prawa materialnego miało wpływ na wynik sprawy. Organ bowiem nie był uprawniony do wydania decyzji lokalizacyjnej bez przedłożenia mu postanowienia spełniającego wymogi art. 72 ust. 4 i 4 u.o.ś. W takiej sytuacji – przy zasadności – jednego z zarzutów skargi konieczne było rozważenie brzmienia art. 9 ac ust. 2 – 4 ustawy. Mianowice zgodnie z tym przepisem nie stwierdza się nieważności ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę linii kolejowej, jeżeli wniosek o stwierdzenie nieważności tej decyzji został złożony po upływie 14 dni od dnia, w którym decyzja stała się ostateczna, a inwestor rozpoczął budowę linii kolejowej. Art. 158 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego stosuje się odpowiednio (ust. 2). W przypadku uwzględnienia skargi na decyzję o pozwoleniu na budowę linii kolejowej, której nadano rygor natychmiastowej wykonalności, sąd administracyjny po upływie 14 dni od dnia rozpoczęcia budowy linii kolejowej może stwierdzić jedynie, że decyzja narusza prawo z przyczyn wyszczególnionych w art. 145 lub w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego (ust. 3). Przepisy ust. 2 i 3 stosuje się odpowiednio do decyzji o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej (ust. 4). Jak wynika z ustaleń poczynionych na rozprawie przed WSA w Warszawie w dniu 10 grudnia 2015r.w oparciu o dokumenty przedłożone przez pełnomocnika inwestora rozpoczęto już budowę przedmiotowego odcinka linii kolejowej. Świadczy o tym przedstawiony wpis w dzienniku budowy. Z kolei decyzja wydana przez Wojewodę [...] w dniu [...] września 2014r. znak [...] o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej została zaopatrzona w rygor natychmiastowej wykonalności. Te dwie okoliczności powodują, że występują w tej sprawie ograniczenia odnośnie możliwości procedowania przez sąd wojewódzki. Analogiczne zapisy zawiera ustawa z dnia 10 kwietnia 2003r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (tj. Dz. U. z 2013r. poz. 687 ze zm.) w art. 31. Na tle stosowania przytoczonej normy zaistniały wątpliwości interpretacyjne, Sąd orzekający natomiast przychyla się do poglądu zaprezentowanego w wyroku NSA z dnia 30 listopada 2010r. (sygn. akt II OSK 2148/10). NSA stanął w tym orzeczeniu na stanowisku, że przepis art. 31 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz.U. Nr 80, poz. 721 ze zm.), w brzmieniu przed jego zmianą ustawą z dnia 25 lipca 2008 r. o zmianie ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 154, poz. 958), odnosi się do decyzji organu pierwszej instancji o pozwoleniu na budowę drogi, decyzji, której nadano rygor natychmiastowej wykonalności, i nie zawiera ograniczeń w zakresie orzekania przez sąd administracyjny w stosunku do decyzji organu odwoławczego. W wyroku tym przeprowadzono racjonalną i uzasadnioną kompetencjami sądu administracyjnego wykładnię prowadzącą do przyjęcia powyższego stanowiska. W tej sytuacji Sąd wojewódzki stwierdzając wady zaskarżonej decyzji jest uprawniony do jej uchylenia, co nastąpiło w pkt. 1 wyroku. Natomiast nie było możliwe uchylenie decyzji wydanej przez organ I instancji. Odnośnie zakresu uchylenia decyzji organu odwoławczego konieczne jest przywołanie art. 9r ust. 2 ustawy. Zgodnie z tym przepisem w postępowaniu przed organem odwoławczym oraz przed sądem administracyjnym nie można uchylić decyzji w całości ani stwierdzić jej nieważności, gdy wadą dotknięta jest tylko część decyzji dotycząca odcinka linii kolejowej, nieruchomości lub działki. Ochrona decyzji lokalizacyjnej obowiązująca także przed sądem administracyjnym polega na tym, że wadliwość decyzji ze względu na charakter inwestycji z reguły dotyczy jakiegoś odcinka lub konkretnej nieruchomości należącej do skarżącego. W tym wypadku, skoro wadliwość dotyczy całej decyzji środowiskowej, która z kolei obejmuje cały przebieg planowanej inwestycji nie było możliwości częściowego uchylenia zaskarżonej decyzji. Z tego względu Sąd uchylił zaskarżoną decyzję w całości. Sąd ze względu na stwierdzone uchybienie o tak doniosłej wadze i zakresie, które implikować mogło jedynie uchyleniem zaskarżonej decyzji w całości uznał, że wypowiadanie się odnośnie pozostałych zarzutów skargi jest bezprzedmiotowe. Mając na uwadze, że zaskarżona decyzja naruszyła przepisy prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1a) p.p.s.a. orzekł jak na wstępie. O kosztach orzeczono na zasadzie art. 200 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło