I OZ 492/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jolanta Sikorska po rozpoznaniu w dniu 18 maja 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia G.S., A.S. i J.S. reprezentowanych przez przedstawiciela ustawowego – E.S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 lutego 2016 r., sygn. akt II SA/Wa 2122/15 o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi G.S., A.S. i J.S. reprezentowanych przez przedstawiciela ustawowego – E.S. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 17 lutego 2016 r., sygn. akt II SA/Wa 2122/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił przywrócenia terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi G.S., A.S. i J.S. reprezentowanych przez przedstawiciela ustawowego – E.S. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku postanawia. Sąd pierwszej instancji wskazał, że pismem z 27 listopada 2015 r. E.S., działając jako przedstawiciel ustawowy małoletnich G.S., A.S. i J.S., wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] lipca 2015 r., jednocześnie wniosła o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. W uzasadnieniu wniosku o przywrócenie terminu oświadczyła, że zaskarżoną decyzję otrzymała około 6 lipca 2015 r. Następnie wyjaśniła, że po śmierci męża, w lutym 2015 r., przeszła załamanie nerwowe, które skutkowało zachorowaniem na depresję. Podała, że tylko dzięki pomocy rodziny mogła brać udział w postępowaniu, tj. pisać wnioski i składać odwołania. Oświadczyła, że na przełomie lipca i sierpnia 2015 r. nastąpiło zaostrzenie choroby i nie mogła skutecznie bronić swoich praw. Nadto wskazała, że było to możliwe dopiero 27 listopada 2015 r., z uwagi na lekkie polepszenie stanu zdrowia. Ponadto stwierdziła, że w chwili obecnej jej sytuacja jest równie trudna, nadal leczy się psychiatrycznie. Do wniosku dołączyła zaświadczenie lekarskie, z którego wynika, że od 9 kwietnia 2015 r. jest leczona psychiatrycznie z powodu epizodu depresyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przytaczając treść art. 86 i art. 87 § 1, § 2 i § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: P.p.s.a.), wskazał, że z treści przywołanych przepisów wynika, że uchybiony termin do dokonania czynności należy przywrócić, jeśli łącznie zostaną spełnione następujące przesłanki: strona wystąpi z wnioskiem o przywrócenie terminu; wniosek ten zostanie wniesiony w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi; jednocześnie z wnioskiem zostanie dopełniona czynność, dla której określony był termin; we wniosku zostaną uprawdopodobnione okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Sąd Wojewódzki stwierdził, że E.S. uczyniła zadość warunkom dopuszczalności wniosku, ponieważ złożyła go z zachowaniem siedmiodniowego terminu od dnia ustania przeszkody do złożenia takiego żądania. Nie wykazała natomiast niezbędnej do przywrócenia terminu przesłanki, jaką jest uprawdopodobnienie braku winy w jego uchybieniu, o której mowa w art. 86 § 1 zdanie pierwsze P.p.s.a., co oznacza, iż wniosek ten nie mógł zostać uwzględniony. Sąd Wojewódzki wskazał, że przedstawiciel ustawowy małoletnich skarżących uzasadniła uchybienie terminu złym stanem zdrowia, w szczególności depresją. W ocenie tego Sądu wskazane, przez skarżącą okoliczności uchybienia terminu, nie uzasadniają jego przywrócenia. Skarżąca domagając się przywrócenia terminu wskazała, że cierpi na depresję. Jednak Sąd Wojewódzki zwrócił uwagę, że pomimo trwającej od kwietnia 2015 r. choroby uczestniczyła w postępowaniu zakończonym wydaniem zaskarżonej decyzji (3 czerwca 2015 r. złożyła wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy). Przedstawiciel ustawowy małoletnich skarżących oświadczyła również, że na przełomie lipca i sierpnia 2015 r. nastąpiło zaostrzenie choroby. Natomiast z przedłożonego zaświadczenia lekarskiego wynika jedynie, że E.S. od kwietnia 2015 r. leczy się psychiatrycznie z powodu epizodu depresyjnego. Nie wynika natomiast, by we wskazanym okresie doszło do znacznego pogorszenia choroby uniemożliwiającego wniesienie skargi do Sądu lub zwrócenie się o pomoc prawną do adwokata albo radcy prawnego w terminie otwartym do wniesienia skargi. W ocenie Sądu Wojewódzkiego skarżąca, wiedząc o swojej chorobie, jak i o toczącym się postępowaniu administracyjnym wszczętym na jej wniosek, jako osoba dbająca należycie o interesy swoje i swoich małoletnich dzieci, powinna przedsięwziąć takie środki, aby w przypadku zaostrzenia objawów choroby, co w jej przebiegu nie jest wykluczone, jej prawa były odpowiednio zabezpieczone. Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 88 P.p.s.a., odmówił przywrócenia terminu do wniesienia skargi. Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła E.S. – przedstawiciel ustawowy G.S., A.S. i J.S. Postanowienie zaskarżono w całości, zarzucając mu naruszenie: - art. 86 § 1 P.p.s.a., poprzez uznanie, że skarżąca nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi. Wskazując na powyższy zarzut wniesiono o zmianę zaskarżonego postanowienia i przywrócenie skarżącej terminu do wniesienia skargi, względnie o skierowanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd pierwszej instancji. W uzasadnieniu zażalenia podniesiono, że chora na depresję osoba, mająca pod opieką troje małoletnich dzieci nie jest w stanie samodzielnie napisać skargi. Z uwagi na brak środków finansowych (co załączone zostało do akt niniejszej sprawy) osoba taka nie jest w stanie (a przynajmniej do 2016 r. nie było to możliwe) skorzystać z pomocy adwokata lub radcy prawnego. To, że skarżąca brała udział w postępowaniu przed Zakładem Ubezpieczeń Społecznych w czerwcu 2015 r., nie zaświadcza o możliwości wniesienia przez skarżącą skargi lipiec/sierpień 2015 r. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 86 i art. 87 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: P.p.s.a.) uchybiony termin należy przywrócić, jeżeli zostaną spełnione łącznie następujące przesłanki: strona wystąpi z wnioskiem o przywrócenie terminu w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu, dokonując jednocześnie czynności, dla której określony był termin, we wniosku zostaną uprawdopodobnione okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu, a uchybienie powoduje dla strony ujemne skutki w zakresie postępowania sądowego. Brak winy po stronie podmiotu dokonującego lub zamierzającego dokonać określonej czynności procesowej stanowi konieczną, a jednocześnie podstawową przesłankę przywrócenia terminu. Przy ocenie braku winy przyjmuje się obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy, przy uwzględnieniu uchybień spowodowanych nawet lekkim niedbalstwem. O braku winy w uchybieniu terminu można zaś mówić jedynie wówczas, gdy strona nie mogła usunąć zaistniałej przeszkody, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przywrócenie terminu ma zatem charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie wówczas, gdy strona w sposób przekonujący uprawdopodobni brak swojej winy, a przy tym wykaże, iż niezależna od niej przyczyna istniała przez cały czas, aż do wniesienia prośby o przywrócenie terminu. W rozpoznawanej sprawie, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, skarżąca nie uprawdopodobniła w sposób dostateczny, braku swej winy w uchybieniu terminu do złożenia skargi. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego prawidłowo Sąd pierwszej instancji uznał, że skarżąca odwołując się do złego stanu zdrowia w postaci depresji nie wykazała, że nie ponosi winy w uchybieniu terminu do złożenia skargi. By uznać za uprawdopodobniony brak winy w uchybieniu terminu do złożenia skargi z uwagi na chorobę nie wystarczy wykazać, że stan chorobowy powstał i utrzymywał się do chwili złożenia skargi wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej złożenia. Także nie każda choroba uzasadnia przywrócenie terminu. Zgodnie z poglądami orzecznictwa, do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się m.in.: stany nadzwyczajne, takie jak problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe (powódź, pożar), nagłą chorobę strony lub jej pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą (postanowienie NSA z dnia 20 stycznia 2015 r. sygn. akt II GZ 896/14 dostępne na stronie internetowej www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Zatem okolicznością, która uzasadnia przywrócenie terminu może być tylko taka nagła choroba, która prowadzi do uniemożliwienia stronie podjęcia określonej czynności procesowej, bądź do podjęcia innych działań zmierzających do dokonania uchybionej czynności w terminie np. udzielenia pełnomocnictwa do złożenia skargi w jej imieniu, jeżeli charakter tej choroby uniemożliwiał zwrócenie się o pomoc do innych osób. Natomiast w przedłożonym przez skarżącą zaświadczeniu lekarskim stwierdzono, że skarżąca jest leczona od 9 kwietnia 2015 r., z powodu epizodu depresyjnego - umiarkowanego. Oceniając ww. zaświadczenie lekarskie zauważyć należy, że w żaden sposób nie uprawdopodabnia ono podniesionej przez skarżącą, zarówno we wniosku o przywrócenie terminu jak i w zażaleniu, okoliczności że na przełomie lipca i sierpnia 2015 r., nastąpiło zaostrzenie choroby, a przez to skarżąca nie mogła złożyć skargi w terminie. Przedłożone zaświadczenie lekarskie mówi jedynie o objęciu skarżącej leczeniem od kwietnia 2015 r. Przedłożone zaświadczenie lekarskie w żaden sposób też nie określa, czy w okresie otwartym do złożenia skargi skarżąca była w takim stanie, że choroba uniemożliwiła jej wykonywanie jakichkolwiek czynności związanych z prawidłowym nadaniem skargi, nie określa intensywności dolegliwości chorobowych w tym czasie i ich wpływu na możliwość wykonywania czynności związanych z prawidłowym wysłaniem skargi. Ma to o tyle istotne znaczenie, że mimo rozpoczętego w kwietniu 2015 r. leczenia, skarżąca uczestniczyła w postępowaniu zakończonym wydaniem zaskarżonej decyzji, składając w dniu 3 czerwca 2015 r. wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy. Reasumując powyżej wskazane wątpliwości należy stwierdzić, że w rozpoznawanej sprawie, wbrew obowiązkowi zawartemu w art. 87 § 2 P.p.s.a., skarżąca nie wykazała braku winy w niedotrzymaniu terminu wniesienia skargi. W konsekwencji nie zostały spełnione przesłanki do przywrócenia terminu na podstawie art. 86 § 1 w związku z art. 87 § 2 P.p.s.a. Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że ocena determinującej odmowę przywrócenie terminu przesłanki braku winy w uchybieniu terminu dokonana przez Sąd pierwszej instancji była prawidłowa, a okoliczności powołane w zażaleniu nie podważyły jej. W konsekwencji uznać należy, że zaskarżone postanowienie jest prawidłowe. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a. oddalił zażalenie.